II FSK 270/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 639/08 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 25 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r., 1999 r., 2000, r., 2001 r. i 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Postanowieniem z 2 grudnia 2008 r., I SA/Sz 639/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z 25 sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r., 1999 r., 2000 r., 2001 r. i 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę. 2. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w trybie art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: o.p.) z adnotacją "Zwrot - nie podjęto w terminie" w dniu 19 września 2008 r. W dniu 21 października 2008 r. (data stempla pocztowego) T. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję. W związku z powyższym sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; p.p.s.a.) wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się potwierdzenie dwukrotnego awizowania 5 września 2008 r. i 13 września 2008 r. przesyłki pocztowej zawierającej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z 25 sierpnia 2008 r. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszczono na drzwiach mieszkania adresata. W takim przypadku w ocenie sądu pierwszej instancji doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zatem, biorąc pod uwagę uregulowanie z art. 150 o.p. wprowadzające tzw. fikcję prawną doręczenia uznano, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie 19 września 2008 r. Bez znaczenia było przy tym późniejsze faktyczne wydanie decyzji skarżącemu, co nastąpiło 16 października 2008 r. Dlatego też w ocenie sądu pierwszej instancji termin do wniesienia skargi upływał 20 października 2008 r. Skargę natomiast złożono w urzędzie pocztowym 21 października 2008 r. Tym samym sąd przyjął, że skargę złożono z uchybieniem terminu do jej wniesienia. 3. W skardze kasacyjnej podatnik zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia tj. art. 58 § 1 pkt. 2 oraz § 3 p.p.s.a. w związku z art. 150 o.p. poprzez uznanie, że decyza Dyrektora Izby Skarbowej w S. nr [...] z 25 sierpnia 2008 r. została skarżącemu doręczona w trybie art. 150 o.p., podczas gdy treść zwrotnego potwierdzenia odbioru nie potwierdza jednoznacznie, w którym urzędzie pocztowym przesyłka była przechowywana, jak też niemożliwym jest, by listonosz pozostawił awizo w drzwiach mieszkania skarżącego – jak zostało to odnotowane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, albowiem dostęp do tych drzwi jest uniemożliwiony poprzez stale zamkniętą furtkę ogrodzenia domu i pilnującego psa. W związku z tak postawnymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 150 o.p. reguluje doręczenie zastępcze, które umożliwia przyjęcie istnienia tzw. fikcji doręczenia. Jak wynika z jego treści w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zgodnie z § 1a adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Natomiast § 2 stanowi, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Skuteczne doręczenie pisma uwarunkowane jest zatem spełnieniem dwóch przesłanek - złożeniem pisma na czas określony w tym przepisie w placówce pocztowej i pozostawieniem zawiadomienia o miejscu złożenia pisma. Jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne w niej przewidziane. Dla uznania, że decyzja organu została skutecznie doręczona stronie skarżącej, w trybie art. 150 o.p., konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że Urząd Pocztowy zawiadomił stronę skarżącą w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może pismo odebrać. Okoliczności te powinny być potwierdzone podpisem doręczyciela. Przechodząc zatem do wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej należy wskazać, że podatnik kwestionuje zarówno treść zwrotnego potwierdzenia odbioru jak też i kwestie pozostawienia awizo dla przesyłki zawierającej decyzję organu podatkowego. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w sposób nieczytelny oznaczono miejsce pozostawienia przesyłki. Nie można bowiem w ocenie podatnika wywnioskować czy przesyłka znalazła się w [...] czy też w [...]. Ponadto skarżący wskazał, że pismem z 29 lipca 2008 r. zwrócił się do Urzędu Pocztowego [...] w N. o kierowanie na jego adres przesyłek pocztowych zamiast na [...] w N. z uwagi na zmienne godziny pracy tego urzędu. Ponadto podatnik kwestionuje także możliwość pozostawienia samego awizo do wskazanej przesyłki. Jak wynika z jego oświadczenia, nigdy awizo takiego nie odebrał a pozostawienie go na drzwiach mieszkania adresata było niemożliwe z uwagi na to, że dom jednorodzinny, jest odgrodzony od strony ulicy furtką otwieraną doraźnie przez domowników. Dlatego też w ocenie skarżącego doręczenie awizo nie było możliwe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności budzą wątpliwości co do tego czy skierowana do skarżącego przesyłka była prawidłowo awizowana. W sytuacji bowiem nie dających się usunąć wątpliwości czy doręczono i gdzie umieszczono zawiadomienie o tym dla strony skarżącej, a przede wszystkim nie możliwości ustalenia, czy takie zawiadomienie w ogóle pozostawiono, gdyż zwrotne poświadczenie odbioru pisma adresowanego do strony skarżącej zostało błędnie wypełnione, doręczenie w trybie art. 150 o.p. należy uznać za niedokonane. W takim wypadku datą doręczenia pisma adresatom jest dzień, w którym doręczono im prawidłowo pismo zawierające decyzję organu (por. wyrok NSA z 6 marca 2008 r. II FSK 64/07, POP 2008/5/65). Czyli w przedmiotowej sprawie datą tą będzie dzień odebrania przez skarżącego pisma w organie podatkowym – tj.16 października 2008 r. Za nieuzasadniony natomiast należy znać zarzut skargi kasacyjnej co do umowy nr [...] z 28 sierpnia 2008 r. zawartej pomiędzy skarżącym a Urzędem Pocztowym [...] w N. w sprawie skrytki pocztowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja skarżącego w tym zakresie jest błędna. Jak słusznie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wywodzi dyrektor izby skarbowej, skoro skarżący taką umowę zawarł winien był on powiadomić organ podatkowy o tym fakcie, by organ mógł ewentualnie na adres skrzynki przesłać korespondencje. Skarżący jednak jak wnika z akt sprawy tego nie uczynił. Co więcej nadal podaje on jako adres do korespondencji adres domu jednorodzinnego na ul. W. [...]. Dlatego też w tym zakresie skarga kasacyjna nie mogła zostać uznana. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. W rozpatrywanej sprawie odstąpiono od zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie postanowienia. Tak więc, przepisy te w ogóle nie mogą mieć zastosowania do kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi. W takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka o zwrocie kosztów postępowania także wówczas, gdy skarżący zgłosił w skardze kasacyjnej wniosek o przyznanie kosztów (zob. postanowienie NSA z 30.09.2005 r., sygn. akt II OSK 702/05, opublikowane w: ONSA i WSA 2006/1/16).