I SA/Ol 458/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka (spr.), sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Marika Brzozowiec, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008r. sprawy ze skargi C. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów z akt sprawy oddala skargę W piśmie z dnia 29 kwietnia 2008r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego, C. L., działający poprzez pełnomocnika, wniósł o dostarczenia na adres pełnomocnika uwierzytelnionych kserokopii dokumentacji przejęcia towarów wyszczególnionych w fakturach nr "[...]" z dnia "[...]" oraz nr "[...]" z dnia "[...]" oraz całości dokumentacji przebiegu licytacji tych towarów. Wobec powyższego, pismem z dnia 5 sierpnia 2008r., organ poinformował pełnomocnika strony o treści art.73 §1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm., dalej w skrócie KPA) oraz zwrócił się z prośbą o wskazanie konkretnych dokumentów, których żądanie dotyczy. Odpowiadając na powyższe pełnomocnik wniósł o dostarczenie "zwykłych" kserokopii dokumentacji przejęcia towarów wyszczególnionych w ww. fakturach oraz całości dokumentacji przebiegu licytacji tych towarów wraz z oświadczeniem, iż jest to całość dokumentacji na dzień wydania kopii. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wydania kserokopii żądanych dokumentów. Organ stwierdził, iż art.73 §1 KPA przyznający stronom, obok możliwości przeglądania akt, także prawo sporządzania z nich notatek i odpisów, pozostawia im te uprawnienia do własnej realizacji, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych. Strona nie może jednak żądać, aby kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, działająca przez pełnomocnika, wniosła o jego uchylenie oraz o ponowne rozpatrzenie wniosku, zarzucając naruszenie art.6 KPA. Podkreśliła, iż żaden przepis nie zawiera zakazu wydawania stronom postępowania kserokopii dokumentów, gdyż jest to jeden ze sposobów zapoznania się z materiałem dowodowym. Kopie sporządzane są wówczas na koszt strony, a ich wysokość ustala organ w drodze postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem, Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ stwierdził, że instytucja udostępnienia akt stronie składa się z następujących uprawnień: przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, żądania uwierzytelnienia sporządzonych uprzednio przez stronę odpisów z akt sprawy oraz wydania stronie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. Zaznaczył, że wniosek strony – o dostarczenie zwykłych kserokopii dokumentów - nie dotyczy uprawnień, o których mowa w art.73 KPA. Organ wyjaśnił, iż pod pojęciem "sporządzanie notatek i odpisów z akt sprawy" mieści się możliwość sporządzania kopii pism za pomocą kserokopiarki bądź innych urządzeń służących do powielania ich treści, ale nie oznacza to, że organ ma obowiązek sporządzania kserokopii dokumentów i doręczania ich stronie. Art.73 KPA nie przewiduje takiej powinności po stronie organu. Organ obowiązany jest jedynie umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Art.73 §2 KPA stanowi z kolei , iż strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy, czy wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady praworządności (art.6 KPA) organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z tą zasadą organ może czynić tylko to do czego wyraźnie upoważnia go prawo, w formach i trybie przewidzianym. Stąd stanowisko organu I instancji uznał za prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na opisane postanowienie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art.6 KPA. Zdaniem skarżącego powszechną praktyką stosowaną przez organ, w trakcie zapoznawania się przez stronę z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie jest kopiowanie dla strony dokumentów dla niej istotnych przy zastosowaniu kserokopiarki. Sporządzanie zwykłych kserokopii dokumentów i przesłanie ich stronie w niczym nie odbiega od wskazanego sposobu sporządzania odpisów. Za absurdalne uznał stwierdzenie organu, że sporządzanie kserokopii dokumentów oznacza powstawanie nowych dokumentów, które mogą być wykorzystane poza prowadzonym postępowaniem. Zwrócił uwagę, że w przypadku żądania wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów, organ nie ma prawa odmowy. Wskazał także, iż w innej sprawie organ sporządził kserokopie wnioskowanego dokumentu i przesłał go. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, wynika zaś, że zaskarżony akt (decyzja, postanowienie) ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie udostępniania stronie akt postępowania administracyjnego art. 73 KPA przewiduje dwa odrębne stany faktycznoprawne i związane z nimi obowiązki organu administracji publicznej oraz odpowiednie uprawnienia strony. Zgodnie z § 1 tego artykułu organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie w każdym stadium postępowania przeglądanie akt sprawy oraz sporządzenie z nich notatek i odpisów. W myśl natomiast § 2 strona może żądać uwierzytelnienia sporządzanych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Podnosząc wspomnianą wyżej zasadniczą różnicę obu omawianych unormowań, zaakcentować należy, że art. 73 § 1 KPA przyznający stronom, obok możliwości przeglądania akt, także prawo sporządzania z nich notatek i odpisów, pozostawia im te uprawnienia do własnej realizacji. Rola organu administracji kończy się tu na zapewnieniu stronom możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym utrwalenia na własny użytek dokumentów zawartych w aktach przez ich notowanie, wykonywanie odpisów. W tym zakresie nie ma żadnych ograniczeń. Inną kwestią jest stosowana technika w tym względzie. W ocenie Sądu, skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy z wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy, to tym samym brak jest podstaw do odmowy sporządzenia tychże pism za pomocą kserokopiarki, jak i innych nowoczesnych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów oraz informacji. Strona postępowania nie może jednak żądać, aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Innymi słowy, nie ma on takiego obowiązku, gdyż sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania przepis pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych. Tym samym wyraźnie zostały rozgraniczone obowiązki organu administracji (umożliwienie przeglądania akt i sporządzania z nich notatek i odpisów) i uprawnienia strony (do przeglądania akt oraz sporządzania notatek i odpisów). Strona postępowania może natomiast domagać się uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie, w różny sposób, odpisów (w tym kserokopii) z akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ale jedynie wówczas, gdy uzasadni to swoim ważnym interesem. Prezentowany wyżej pogląd znajduje potwierdzenie w jednolitym w tym zakresie orzecznictwie. W wyrokach: z dnia 27 listopada 1996r., sygn. akt I SA/Lu 139/96 (Lex nr 28938) oraz z dnia 20 kwietnia 2006r., sygn. akt II SA/Wa 29/06 (publ. Lex nr 220893) Sądy przyjęły, iż : "Art.73 §1 i §2 k.p.a. nie przewiduje obowiązku sporządzania przez organ administracyjny kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczania ich stronie.". Podobnie w wyroku z dnia 29 marca 2001r., sygn. akt II SA 2580/00 (Lex nr 46359) Sąd stwierdził: "Organ administracji państwowej nie ma obowiązku sporządzania i wydawania stronie postępowania administracyjnego nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów z akt postępowania." Także w wyroku z dnia 5 lipca 2005r., sygn. akt GSK 898/04 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że : "Skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy, to tym samym brak jest podstaw do odmowy sporządzenia tychże pism za pomocą kserokopiarki jak i innych nowoczesnych urządzeń. Nie oznacza to jednak, że strona postępowania może żądać aby takie kserokopie wykonał i dostarczył sam organ, gdyż sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych." (Lex nr 190721). Tak też przyjął Sąd w wyroku z dnia 16 marca 2005r., sygn. akt IV SA 4541/02 (Lex nr 189011). Odnosząc się do zarzutu naruszania art.6 KPA, zgodnie z którym organy administracji państwowej obowiązane są prowadzić postępowanie na podstawie przepisów prawa, stwierdzić należy, w świetle powyższych wywodów, iż jest on bezzasadny. W rozpoznanej sprawie Sąd nie stwierdził bowiem naruszenia przez organy przepisów prawa. W toku postępowania organ pouczał stronę o treści art.73 KPA oraz o przysługującym jej prawie wynikającym z wymienionego przepisu. Stwierdzając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego, ani procedury podatkowej w stopniu uzasadniającym jego uchylenie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji.