II OSK 938/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-06-24
Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz, Andrzej Jurkiewicz, Anna Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu administracji publicznej, doręczone stronie postępowania w trybie obwieszczenia, może być uznane za skutecznie doręczone, jeśli strona faktycznie otrzymała je wcześniej w trybie doręczenia bezpośredniego, a następnie wniosła zażalenie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeśli strona postępowania została uznana za stronę i faktycznie otrzymała postanowienie organu pierwszej instancji w trybie doręczenia bezpośredniego (np. pocztą), to nie można automatycznie stosować wobec niej skutków doręczenia przez obwieszczenie, nawet jeśli przepis szczególny (ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) dopuszcza taką formę zawiadomienia. W takiej sytuacji organ powinien wyjaśnić brak zwrotnego potwierdzenia odbioru i prawidłowo ustalić termin do wniesienia zażalenia, co oznacza, że WSA błędnie oddalił skargę, uznając zażalenie za wniesione z uchybieniem terminu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uzgodnienia projektu lokalizacji inwestycji celu publicznego – budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Po wydaniu postanowienia przez Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich, T. J. złożył zażalenie, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za wniesione z uchybieniem terminu. WSA w Rzeszowie oddalił skargę T. J. na postanowienie SKO. T. J. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących doręczenia i terminu do wniesienia zażalenia.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz T. J. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 704/08 w sprawie ze skargi T. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz T. J. kwotę 500 zł (słownie: pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 marca 2009r., sygn. akt II S.A./Rz 704/08, oddalił skargę T. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) czerwca 2008r. nr SKO-(...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Dyrektor Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w R. postanowieniem (bez daty) Nr (...), po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy T., uzgodnił projekt lokalizacji inwestycji celu publicznego - budowy stacji bazowej telefonii komórkowej T (...)T. na działkach nr (...) i (...) w T..
Na skutek wniesionych zażaleń sprawa była przedmiotem rozpoznania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., które postanowieniem z dnia (...) marca 2008r. nr (...)uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając uchybienia zarówno w zaskarżonym rozstrzygnięciu, jak i prowadzonym postępowaniu. Kolegium zakwestionowało także sposób i tryb doręczania pism w prowadzonym przez Podkarpacki Zarząd Dróg Wojewódzkich w R. postępowaniu, uznając za zbędne doręczanie ich wszystkim stronom w sposób bezpośredni i zalecając zastosowanie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.), który stanowi, że o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Inwestora oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, zawiadamia się na piśmie.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Dyrektor Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w R. postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2008r., Nr (...), uzgodnił projekt lokalizacji inwestycji celu publicznego - budowy stacji bazowej telefonii komórkowej T (...)T. na działkach nr (...)i (...) w T. (droga wojewódzka nr (...)).
Postanowienie to zostało doręczone inwestorowi [...] sp. z o.o. i innym stronom, zgodnie z powołanym art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ dokonał też obwieszczenia o wydaniu postanowienia i wywiesił je na tablicach ogłoszeń Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich, Rejonu Dróg Wojewódzkich J. oraz Wójta Gminy T..
W dniu 7 maja 2008r. T. J. złożył w Urzędzie Pocztowym T. zażalenie na w/w postanowienie Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w R..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., postanowieniem z dnia (...) czerwca 2008r. Nr (...), w oparciu o art. 134 i 144 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W motywach tego rozstrzygnięcia Kolegium, powołując art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazało, że działka T. J. o nr ewid. (...) nie znajduje się w terenie objętym inwestycją, tylko w obszarze jej oddziaływania. Zgodnie z art. 49 k.p.a., w przypadkach obwieszczania, doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Na znajdującym się w aktach sprawy obwieszczeniu znajduje się adnotacja, że wywieszono je na tablicy ogłoszeń w dniu 23 kwietnia 2008r., a zdjęto 13 maja 2008r. Zatem zażalenie T. J. z dnia (...) maja 2008r., zostało złożone przed wejściem postanowienia do obrotu.
Organ wskazał, że uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność, przy czym uchybienie terminu dotyczy zarówno sytuacji wniesienia odwołania po jego upływie, jak również przed rozpoczęciem biegu wskazanego terminu.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi T. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której podniósł on, iż postanowienie organu pierwszej instancji z dnia (...) kwietnia 2008r. otrzymał w dniu 30 kwietnia 2008r. i zgodnie z pouczeniem w nim zawartym złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w siódmym dniu, tj. 7 maja 2008r. Wskazał, że nawet błędne pouczenie co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia (art. 112 k.p.a.).
Skarżący wyjaśnił, że jego działka znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu i dlatego organy winny były zastosować art. 28 ustawy Prawo budowlane. Powołał się też na art. 14 § 1 k.p.a. ustanawiający zasadę pisemności w postępowaniu administracyjnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie i dlatego na podstawie w art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku wskazał, że kwestią budzącą kontrowersje w rozpatrywanej sprawie był sposób zawiadomienia skarżącego o wydaniu postanowienia uzgadniającego projekt lokalizacji inwestycji celu publicznego - budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Postanowienie to wydane zostało przez Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w R. w dniu (...) kwietnia 2008r. i ogłoszone stronom postępowania z zastosowaniem art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.), Zgodnie z tym przepisem jedynie inwestorowi oraz właścicielom i użytkownikom wieczystym nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, doręcza się postanowienia i decyzje w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Pozostałe strony zawiadamia się o wydanych rozstrzygnięciach w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący T. J. nie jest właścicielem ani wieczystym użytkownikiem działek nr (...) i (...), na których ma zostać zlokalizowana planowana inwestycja, jest natomiast właścicielem działki nr (...), która sąsiaduje z terenem inwestycji. Prawidłowo zatem organy zastosowały wobec niego art. 53 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie są przy tym zasadne argumenty skargi wskazujące na naruszenie art. 28 ustawy Prawo budowlane, poprzez brak doręczenia postanowienia, gdyż przepisy tej ustawy nie miały w ogóle zastosowania w sprawie uzgodnienia projektu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Sąd wskazał, iż przewidziana w art. 53 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym forma powiadamiania zwana doręczeniem przez obwieszczenie została uregulowana w art. 49 k.p.a. Przepis ten określa podstawowe zasady takiego sposobu doręczenia dotyczące m.in. jego przedmiotu, adresata, daty doręczenia, stanowiąc, że strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie lub doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia.
W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji dokonując obwieszczenia o wydaniu postanowienia, jak wyjaśniono wywiesił je na tablicach ogłoszeń Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich, Rejonu Dróg Wojewódzkich J. oraz Wójta Gminy T.w okresie od 23 kwietnia 2008r. do 13 maja 2008r., co wynika z akt administracyjnych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, taka forma zawiadomienia poprzez rozplakatowanie obwieszczeń w miejscach publicznych odpowiada wymogom art. 49 k.p.a.
Zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. prawidłowo przyjęło, że zażalenie na postanowienie Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w R. dnia (...) kwietnia 2008r. nadane przez skarżącego w dniu 7 maja 2008r. w urzędzie pocztowym w T. (data wpływu do organu 8 maja 2008r.) zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, przy czym termin do wniesienia środka odwoławczego (odwołania, zażalenia) liczy się od dnia ogłoszenia lub doręczenia decyzji czy postanowienia stronie w postaci i w sposób czyniący zadość wymaganiom ustawowym czyli zgodnie z przepisami art. 39-49 k.p.a. Sąd podzielił pogląd Kolegium, że uchybienie terminu, o którym mowa w art. 134 k.p.a. dotyczy zarówno sytuacji wniesienia środka odwoławczego po upływie terminu, jak również przed rozpoczęciem biegu wskazanego terminu, czyli de facto zanim decyzja (postanowienie) weszła do obrotu prawnego. W rozpatrywanej sprawie ostatnim dniem ogłoszenia o wydaniu postanowienia Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w R. był dzień 13 maja 2008r. i od tej daty należy liczyć 14-dniowy termin z art. 49 k.p.a., który pozwala przyjąć skutek doręczenia postanowienia. Dopiero od odpływu 14 dni liczonych od dnia dokonanego obwieszczenia rozpoczął bieg 7-dniowy terminu do wniesienia zażalenia, z art. 141 § 2 k.p.a.
W ocenie Sądu, legalności zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie podważa też zasygnalizowana w skardze okoliczność, jakoby skarżący otrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w dniu 30 kwietnia 2008r., a tym samym jego zażalenie zostało wniesione w terminie. Na potwierdzenie takiego faktu brak w aktach administracyjnych sprawy jakichkolwiek dowodów, skarżący nie przedstawił ich również w postępowaniu przed Sądem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. J. i zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
-art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a., przez przyjęcie, że w postępowaniu przed Kolegium nie doszło do uchybień, które skutkować mogły uwzględnieniem skargi skarżącego,
-art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269) poprzez błędne przeprowadzenie kontroli sądowej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) czerwca 2008r. Nr (...) i dokonanie błędnej wykładni art. 7, 8, 9, 49, 57 § 5, 112, 134, 141 i 144 k.p.a., z rażącym naruszeniem prawa i wadliwe uznanie, że skarżący uchybił zasadom i terminom do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Powiatowych w R. z dnia (...) kwietnia 2008r.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż postanowienia Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia (...) kwietnia 2008r. zostało doręczone stronom postępowania, w tym skarżącemu. Otrzymał on w/w postanowienie poleconą przesyłką pocztową w dniu 30 kwietnia 2008r. i potwierdził zwrotkę. Takie też postanowienie otrzymał W. G.. Skarżący nie zachował koperty przesyłki pocztowej. Zachował ją W. G.. Skarżący dołączył zatem do skargi kasacyjnej oryginalne postanowienia otrzymane przez niego i przez W.G..
W dniu 7 maja 2008r. skarżący złożył zażalenie na w/w postępowanie, zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu. Kwestią zasadniczą w sprawie jest ocena złożonego zażalenia pod względem terminu. Sąd dokonując oceny terminowości złożenia zażalenia, w sytuacji przyjęcia doręczenia przez obwieszczenie o którym mowa w art. 49 k.p.a., posłużył się pojęciem "wejścia postanowienia do obrotu prawnego". W ocenie skarżącego, nie jest ono znane w procedurze administracyjnej. Niczym też nie uzasadnia Sąd dlaczego "wejścia postanowienia do obrotu prawnego" miałby być termin 13 maja 2008r. a nie 28 kwietnia 2008r., kiedy to na tablicach ogłoszeń obwieszczone zostało wydanie przedmiotowego postanowienia. Niewątpliwie skarżący złożył zażalenie przed upływem terminu wskazanym w obwieszczeniu na składanie zażaleń. Zgodnie bowiem z art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej. Skarżący złożył zażalenie przed dniem 3 czerwca 2008r. a zatem zachował termin do złożenia zażalenia.
Skarżący podniósł także, iż w razie uchybienia terminu każdy z legitymowanych podmiotów ma prawo podjąć czynności ukierunkowane na jego przywrócenie. Jeśli taki podmiot nie podejmuje ich z własnej inicjatywy, organ winien pouczyć go o prawie wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Takie zachowanie się organu wynika z obowiązku określonego w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji). Kolegium nie uczyniło tego, naruszając ostatnio powołany przepis.
Skoro skarżący złożył zażalenie na postanowienie, które otrzymał 30 kwietnia 2008r. to wnosić należy, że je faktycznie otrzymał. Błędność doręczenia i błędne pouczenie nie może szkodzić skarżącemu. Zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji (też w postanowieniu) co do wniesienia odwołania (też zażalenia) nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
W ocenie skarżącego, z okoliczności sprawy wynika też naruszenie przez Kolegium zasad określonych w art. 7 i art. 8 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Natomiast skarga kasacyjna złożona w tej sprawie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a." - Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
A zatem, aby Sąd pierwszej instancji mógł zastosować ten przepis ustawa wymaga stwierdzenia, by organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( dalej P.u.s.a.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy inaczej nie stanowią. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na zbadaniu czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie, kontrola ta co zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej nie została przeprowadzona prawidłowo a tym samym Sąd pierwszej instancji oddalając wniesioną skargę dokonał tego z naruszeniem prawa art. 145 §1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a oraz art. 1 § 2 P.u.s.a. w związku z art. 7, 49, 134 , 141 i 144 kodeksu postępowania administracyjnego ( dalej K.p.a.) albowiem wadliwe uznał, że skarżący uchybił zasadom i terminom do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Powiatowych w R. z dnia (...) kwietnia 2008r.
W motywach zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przyjął, że budzącą wątpliwości była kwestia doręczenia. Generalnie za trafne przyjął ustalenie organu , że w tej sprawie zastosowanie miało doręczenie przez obwieszczenie bowiem skarżący był inna stroną niż inwestor czy właściciele i użytkownicy nieruchomości, na których będzie lokalizowana inwestycja celu publicznego, zaś wniesione w tych warunkach zażalenie, złożone został przedwcześnie przed wejściem zaskarżonego postanowienie do obrotu co uzasadniało zastosowanie art. 134 K.p.a. Jednocześnie uznano, że brak w sprawie jakiegokolwiek dowodu, iż zaskarżone postanowienie zostało skarżącemu doręczone a dowodu takiego nie przedstawił również skarżący przed sądem.
Z takim stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie można się zgodzić. Z analizy akt sprawy wynika, iż doręczając postanowienie Dyrektora Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia (...) kwietnia 2008r. dot. uzgodnienia na etapie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia inwestycyjnego pod nazwą – Budowa Stacja Bazowej Telefonii Komórkowej uczyniono to w dwóch formach. Nastąpiło to w ramach zasady oficjalności doręczeń wynikającej z art. 39 K.p.a. za pokwitowaniem przez pocztę dla stron postępowania – według odrębnego wykazu ( co wprost wynika z w/w postanowienia ) oraz z uwagi na udział znacznej liczby osób w postępowaniu administracyjnym na zasadzie doręczenia poprzez obwieszczenie stosownie do treści art. 49 K.p.a.
Znajdujący się w aktach sprawy wykaz stron biorących udział w postępowaniu administracyjnym w sprawie realizacji stacji telefonii komórkowej przekazany przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2008r. Urzędu Gminy T. jednoznacznie wskazuje na to , że Tadeusz Jakubiec uznany został za stronę tego postępowania. Innego wykazu stron postępowania, według którego doręczano precyzyjnie oznaczonym stronom rozstrzygniecie pierwszej instancji w aktach tej sprawie brak. Tym samym to z tego wykazu właśnie wynika, iż skarżącemu doręczano drogą pocztową kwestionowane postanowienie. Stanowisko to potwierdzono w skardze kasacyjnej do, której dołączono oryginał postanowienia pierwszoinstancyjnego doręczonego skarżącemu , przedstawiając także tożsame postanowienie skutecznie doręczone innej stronie postępowania W. G. – wymienionemu również w we wskazywanym wyżej wykazie stron. Powyższe dowodzi tego, iż doręczono skarżącemu zaskarżone postanowienie, natomiast w aktach sprawy brak jest zwrotnego poświadczenia jego odbioru. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie pozwala to jednak na uznanie, że wobec skarżącego stosowano doręczenie poprzez obwieszczenie. Niewątpliwie należało w takiej sytuacji wyjaśnić przyczynę niedołączenie do akt sprawy zwrotnego poświadczenie odbioru postanowienia pierwszoinstancyjnego i rozstrzygnąć kwestię złożenia przedmiotowego zażalenia w terminie co trafnie podkreślono w kasacji choć zdaniem skarżącego wniesione zażalenie złożone został w terminie wobec doręczenia mu kwestionowanego postanowienia w dniu 30 kwietnia 2008r. Takich czynności nie dokonano w tej sprawie, czym naruszono zasadę wyrażoną w art. 7 K.p.a. kontroli nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu a przede wszystkim zasadę prawdy obiektywnej gdyż organ winien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a tym samym w sposób nieprawidłowy zastosowano w sprawie przepis art. 134 , 141 i 144 K.p.a. Natomiast Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tego naruszenia, przyjmując wadliwie, że zaskarżone rozstrzygniecie odpowiada prawu.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż w przepisie art. 49 K.p.a. wprowadzono odmienną od oficjalnych zasad doręczania możliwość zawiadamiania o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Ta forma powiadamiania adresatów pism, decyzji lub innych aktów organu prowadzącego postępowanie chroni niewątpliwie w znacznie mniejszym stopniu interesy osób mogących być potencjalnie zainteresowanymi w sprawie i dlatego może być stosowana tylko wyjątkowo, ze względu na znaczną ilość tych osób (stron) a także gdy organ nie jest w stanie ustalić w sposób precyzyjny kręgu podmiotów, które powinny brać udział w całym postępowaniu. Drugą, obligatoryjną przesłanką stosowania tego przepisu jest wyraźne upoważnienie organu do jego stosowania przez przepis szczególny.
Z zestawienia przepisów regulujących zasady doręczania bezpośredniego (art. 39 - 48 K.p.a.) z zasadą doręczania w formie obwieszczenia lub innej zwyczajowo przyjętej (art. 49 K.p.a.) wynika, że przyjęcie tej drugiej formy doręczania może mieć charakter wyjątkowy i w zakresie skutków procesowych nie może niweczyć skutków wynikających z doręczenia bezpośredniego, do rąk adresatów personalnie ustalonych i postrzeganych przez organ jako strony postępowania ( porównaj wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2009r. sygn. akt II OSK 1871/08 publikowany http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym niezależnie od tego, iż organ podjął kroki zmierzające do zastosowania w sprawie trybu z art. 49 K.p.a. w związku z art. 53 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to nie powoduje to automatycznie skutku w postaci pozbawienia znaczenia prawnego doręczenia w trybie art. 39 K.p.a. a więc przez pocztę do rąk podmiotu uznanego za stronę postępowania.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że w rozpoznawanej sprawie doręczenie postanowienia z dnia 23 kwietnia 2008r. nastąpiło w formie obwieszczenia i z uwagi na tę przesłankę uznał, że zażalenie wniesiono mimo ,iż nie upłynęło 14 dni od daty publicznego ogłoszenia gdy tymczasem z akt sprawy wynika, że wobec skarżącego dokonywano doręczenia bezpośredniego. To zaś wyklucza w tej sytuacji uznanie wniesionego środka zaskarżenia jako wniesionego przed rozpoczęciem biegu do wniesienia zażalenia.
Powyższe rozważania pozwoliły więc na uwzględnienie wniesionej skargi kasacyjnej z powołanych wyżej przesłanek.
Dodać na zakończenie należy, iż nieusprawiedliwione jest natomiast zarzut skarżącego, powołującego się na art. 9 K.p.a.( zasada udzielania informacji ), że w sytuacji uchybienia terminu do wniesienia zażalenia Kolegium winno stronę pouczyć o prawie wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie NSA nieznajomość przepisów prawa nie uzasadnia stanowiska, iż w przypadku wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia tego terminu, powinno nastąpić dopiero po uprzednim pouczeniu strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu i negatywnym rozstrzygnięciu tej kwestii (porównaj wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007r. sygn. akt I OSK 284/07 - publikowany zbiór Lex nr 417737 ). Obowiązek pouczania o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie można uznać za niezbędny , jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż organ w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienie to jest niezbędnym wyjaśnieniem, o którym mowa w art. 9 K.p.a.
Mając na uwadze to , iż skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt. 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło