I OZ 198/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 628/08 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej J. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie zasiłku celowego. W dniu 17 grudnia 2008 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem sporządzenie uzasadnienia wyroku i o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że strona nie wykazała podstawowej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu jaką jest brak winy w uchybieniu terminu. Istotnym natomiast faktem było to, iż w toku postępowania skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, któremu udzieliła stosownego pełnomocnictwa w dniu 25 sierpnia 2008 r. Pełnomocnik we wskazanym w przepisach terminie nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu, profesjonalny pełnomocnik – w tym przypadku adwokat – jest osobą, która z założenia powołana jest do tego by bronić interesów swojego mocodawcy przy wykorzystaniu swojej wiedzy i umiejętności, jak również do pełnomocnika należy wybór najlepszych z punktu widzenia swojego mocodawcy działań mających chronić jego prawa. Sąd uznał, że skarżąca była w należyty sposób reprezentowana w toku postępowania sądowego. Czynności realizowane przez pełnomocnika w ramach udzielonego pełnomocnictwa (jak również zaniechania) odnoszą skutek w sferze praw strony skarżącej tak jakby to ona sama ich dokonała. W tej sytuacji Sąd I instancji stwierdził, że samo niezłożenie przez niego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (a więc faktyczna rezygnacja z żądania sporządzenia uzasadnienia) nie może być interpretowane jako niezawinione uchybienie terminu do jego złożenia. Nie oznacza bowiem, że przyczyną niezłożenia wniosku w terminie były przeszkody, których strona (jej pełnomocnik) nie mogła przezwyciężyć, przy użyciu dostępnych dla niej środków. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie uznając, iż nie naruszyła art. 86 § 1 P.p.s.a. W obszernym uzasadnieniu przedstawiono szereg okoliczności wskazujących na zły stan zdrowia skarżącej - jej liczne schorzenia np. alergia (od miesiąca października do kwietnia) wywołująca zapalenie gardła, migdałków i krtani, zapalenie oskrzeli powodujące astmę, przebyty zawał, konieczność operacji serca jak i na trudną sytuację życiową - brak środków finansowych na lekarstwa, nieudzielenie żadnej pomocy społecznej na drobne remonty i naprawy domu, niewypłacanie ekwiwalentu za węgiel na ogrzewanie domu i wybijanie szyb kilka razy w tygodniu. Wskazano, iż dom nadaje się do generalnego remontu i w każdej chwili grozi zawalenie dachu. Podniesiono, iż skarżąca posiada orzeczenie Komisji Lekarskiej o znacznym stopniu niepełnosprawności, w jej ocenie, to "całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji". Podane warunki bytowe i zdrowotne Sąd powinien wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy, gdyż jak powszechnie wiadomo, zdaniem skarżącej, "adwokaci z urzędu nie mają zwyczaju rzetelnie wywiązywać się ze swoich obowiązków, a niektórzy z nich nie mają obowiązku stawić się na rozprawie, albo odmawiają zajęcia się sprawą". Wskazano także, że pełnomocnik z urzędu był całkowicie nieuchwytny od czasu udzielenia pełnomocnictwa (listownie). W dniu [...] listopada 2008 r., w rozmowie telefonicznej skarżąca zobowiązała pełnomocnika do przekazywania informacji na temat sprawy, ale praktycznie żadnych informacji nie otrzymywała. Zarzucono także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uniemożliwił skarżącej uzupełnienie akt dowodami oraz napisanie odpowiedzi na odpowiedź SKO na jej skargę, gdyż był to problem dla niej z uwagi na stan zdrowia oraz na wyznaczenie prawie równocześnie innych spraw. Ponadto podniesiono, iż komentarz do odpowiedzi SKO na skargę winien sporządzić adwokat z urzędu oraz że adwokat powinien złożyć pisemne wnioski o zażądanie odpowiednich dokumentów z OPS w S., które pomogłyby przy obaleniu oskarżeń kierowniczki pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej, praktycznie nie miała miejsca żadna pomoc prawna, gdyż adwokat ograniczył się jedynie do pójścia na rozprawę żeby jak najszybciej pozbyć się sprawy, a na żadne telefony i pozostawiane wiadomości nie odpowiadał. Podniesiono, iż pełnomocnik nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, chociaż miał taki obowiązek. Wykazał się brakiem profesjonalizmu i w związku z tym nie można utożsamiać jego niewłaściwego postępowania z działaniem skarżącej ani nie można przyjąć, iż właściwie ją reprezentował. Skarżąca uważa, że pełnomocnik świadomie działał na jej niekorzyść. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może uchronić się składając wniosek o przywrócenie terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) Brak winy strona musi uprawdopodobnić przez wskazanie faktów wyłączających jej winę. W rozpatrywanej sprawie nie można przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Niemożność skontaktowania się z pełnomocnikiem – na co powołuje się skarżąca – nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu nie jest też wykazany w sytuacji, w której skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie strony rozumie się szeroko rozciągając je także na pełnomocnika. Należy wskazać, iż zasada o ponoszeniu przez stronę konsekwencji działania jak i zaniechania pełnomocnika wynika nie tylko z przepisów kodeksu cywilnego art. 95 § 2, jak podał Wojewódzki Sąd Administracyjny, ale również z utrwalonego w orzecznictwie administracyjnym poglądu: "Niedochowanie przez radcę prawnego, adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika. Podkreślić tu należy, że profesjonalny pełnomocnik podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, czy też radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem." Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniach (sygn. akt I OZ 58/07, I OZ 285/07, I OZ 421/07, II OZ 468/06). Dodatkowo nie można zgodzić się z zarzutem, iż pomoc prawna nie została udzielona. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik był obecny na rozprawie i reprezentował skarżącą, popierał jej wniosek o odroczenie rozprawy – co wynika z protokołu z rozprawy. Pozostałe okoliczności podnoszone w zażaleniu są bez znaczenia dla sprawy. Zarówno trudna sytuacja materialna jak i zdrowotna nie stanowią wystarczających przesłanek do uznania, iż strona nie dokonała czynności w terminie nie ze swojej winy, tak samo jak, zdaniem skarżącej, "nierzetelne działanie pełnomocnika" (niezłożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, brak kontaktu telefonicznego z pełnomocnikiem, niodpowiadanie na pozostawione wiadomości), o czym była mowa wyżej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie nie zostało oparte na usprawiedliwionej podstawie, gdyż skarżąca nie wykazała, że przyczyną niezłożenia wniosku w terminie były przeszkody, których strona (jej pełnomocnik) nie mogła przezwyciężyć, przy użyciu dostępnych dla niej środków. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.