VI SA/Wa 1989/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. K., W. B., J. K. i M. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Konstrukcja nośna mebli do siedzenia" nr RU 60631 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżących J. K. , W. B., J. K. i M. S. 4. kwotę 1615 (jeden tysiąc sześćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] czerwca 2008 r. sprawy z wniosku T. D. o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt: "Konstrukcja nośna mebli do siedzenia" RU 60631 udzielonego na rzecz J. K., W. B., J. K., M. S. – G., na podstawie art. 11 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. w zw. z art. 315 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej, dalej Pwp z dnia 30 czerwca 2000 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.) oraz art. 98 kpc w zw. z art. 256 ust. 2 Pwp orzekł o unieważnieniu wskazanego wyżej prawa ochronnego i przyznał wnioskującemu zwrot kosztów postępowania w sprawie. Urząd Patentowy wyjaśnił, iż w dniu [...] października 2004 r. T. D. wystąpił do UPRP ze sprzeciwem, opartym na zarzucie braku nowości, wobec decyzji Urzędu o udzieleniu prawa z rejestracji na wzór użytkowy nr RU 60631 pt: "Konstrukcja nośna mebli do siedzenia", udzielonego dnia [...] listopada 2003 r. na rzecz J. K., W. B., J. K., M. S.. Wobec uznania przez uprawnionych sprzeciwu za bezzasadny sprawa została rozpoznana w postępowaniu spornym i zakończona decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. oddalającą wniosek o unieważnienie spornego wzoru użytkowego. Skarga na tę decyzję, wniesiona przez T. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrokiem z dnia 25 maja 2006 r. została oddalona, a następnie wyrokiem z dnia 28 lutego 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez T. D. od powyższego wyroku WSA. W dniu [...] września 2006 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek T. D. o unieważnienie w trybie postępowania spornego prawa ochronnego na wskazany wyżej wzór użytkowy, udzielonego na rzecz wymienionych wyżej uprawnionych. We wniosku został podniesiony zarzut, iż ujawnione rozwiązanie nie spełnia przesłanek zdolności ochronnej określonych w art. 77 w zw. z art. 11, 26 i 82 ustawy o wynalazczości i nie jest "nowym i użytecznym rozwiązaniem dotyczącym kształtu, budowy lub i zestawienia przedmiotu o trwałej postaci". Organ uznał, iż wnioskujący posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego albowiem należące do wnioskodawcy przedsiębiorstwo P. jako producent m. in. ram siedziskowo-oparciowych do mebli w dniu [...] lipca 2006 r. otrzymało pismo wzywające do natychmiastowego zaprzestania produkcji i sprzedaży stelaży meblowych, których technologia zdaniem uprawnionych, oparta była na rozwiązaniu ujawnionym we wzorze użytkowym RU 60631, oraz do zapłacenia odpowiedniej kwoty tytułem odszkodowania, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Następnie Urząd wskazał, iż wnioskodawca zakwestionował słuszność zastosowania pojęcia "trwałej postaci" twierdząc, że rozpatrywany wzór użytkowy nie jest określonym przestrzennie, konkretnym przedmiotem a zakres ochrony określony w zastrzeżeniu jest zbyt szeroki i może dotyczyć wielu rozwiązań istotnie różniących się między sobą samą budową. Użycie w zastrzeżeniu określenia: "końcówki taśmy połączone są ze sobą trwale, korzystnie za pomocą zgrzewania" wskazuje intencję zgłaszającego uzyskania ochrony na wielowariantowe rozwiązania połączenia trwałego, ze wskazaniem technologii zgrzewania. Rozwiązaniu brak jest nowości będącej wymogiem wynikającym z treści art. 11 ustawy o wynalazczości na co wskazują rozwiązania ujawnione w opisach patentowych GB838102, US4057291, dokumenty sprzedaży wyrobów firmy [...], wyrobów firm [...] oraz [...]. W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie prawa ochronnego uprawnieni wskazali na istotne (w ich ocenie) wady przedstawionych przez wnioskodawcę dowodów na brak nowości rozwiązania podważające ich wiarygodność. Stwierdzili także, że nie jest dla nich zrozumiały argument wnioskodawcy o braku "trwałej postaci" ujawnionego rozwiązania i braku jego "użyteczności". Kolegium Orzekające, analizując treść opisu i zastrzeżenia spornego wzoru użytkowego, oraz argumenty stron sporu stwierdziło, że kluczowym elementem oceny ujawnionego rozwiązania jest spełnienie przez nie wymogu nowości zawartego w art. 11 Pwp. Oczekiwany przez zgłaszającego zakres ochrony miał dotyczyć rozwiązania, gdzie rama opleciona została taśmą z tworzywa sztucznego wzdłuż i w poprzek, co stworzyło jej wypełnienie w postaci siatki, a końcówki taśmy zostały połączone trwale. Techniką połączenia taśmy, preferowaną przez zgłaszającego jest zgrzewanie a użyte w zastrzeżeniu określenie "korzystnie", należy rozumieć jako wskazanie różnych rozwiązań trwałych połączeń możliwych do zastosowania, które ma objąć zakres oczekiwanej ochrony w tym przypadku ze wskazaniem zgrzewania jako preferowanego sposobu połączenia. W ocenie organu przytoczone przez wnioskodawcę przykłady rozwiązań US3367392, US2622663 lub US2934136 a także szereg innych rozwiązań znanych ze stanu techniki gdzie zastosowano różne techniki połączeń trwałych do mocowania pasów nośnych wypełniających przestrzeń wewnętrzną ram produkowanych mebli wypoczynkowych, podważają nowość przedmiotowego wzoru użytkowego. Urząd Patentowy zauważył także, że treść zgłoszenia i przyjęty stopień uogólnień użytych sformułowań wskazuje intencję zgłaszającego do objęcia zakresem ochrony jak najszerszego obszaru zagadnień, co dało wnioskującemu możliwość podjęcia polemiki na temat właściwego rozumienia pojęcia "trwałej postaci" rozwiązania oraz jego "użyteczności" w świetle obowiązujących przepisów i poprawności rozumienia tych pojęć przez zgłaszającego. Powołując się na kryteria stosowane przez UP na wzór użytkowy, organ stwierdził, iż zarzut o braku "trwałej postaci" przedmiotowego zgłoszenia wydaje się słuszny i wynika z niewłaściwej redakcji treści zgłoszenia. Natomiast zarzut braku użyteczności ujawnionego rozwiązania, nie wydaje się uzasadniony, jeśli przyjąć, że przez "Konstrukcję nośną mebli do siedzenia" należy rozumieć stelaż składający się z ramy siedziskowo-oparciowej wypełniony siatką z taśm odpowiednio, trwale połączonych. W konkluzji Urząd Patentowy stwierdził, iż kluczowym i słusznym zarzutem w niniejszym sporze jest zarzut braku nowości przedmiotowego wzoru użytkowego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. K., W. B., J. K., M. S., zwani dalej skarżącymi wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podnieśli zarzut naruszenia: przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 kpa w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej oraz art. 255 ust. 1 pkt 1 i 9 Pwp poprzez wydanie decyzji o unieważnieniu prawa ochronnego w sprawie, która została już rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym wydanym w sprawie sygn. akt Urzędu Patentowego [...]; - przepisów prawa materialnego tj. art. 77 i art. 11 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 117) w związku z art. 315 ust. 1 i 2 Pwp poprzez: a) przyjęcie, że sporne rozwiązanie nie stanowi wzoru użytkowego z tej przyczyny, że przed stworzeniem tego rozwiązania znane były inne rozwiązania, w których na ramie siedziskowo-oparciowej mebla do siedzenia mocowane były pasy nośne połączone trwale i wypełniające przestrzeń wewnętrzną tej ramy albowiem, zdaniem skarżących, dla oceny czy jakieś rozwiązanie stanowi nowy wzór użytkowy istotne jest, aby cechą nowości cechowało się całe rozwiązanie rozumiane jako suma poszczególnych elementów technicznych dotyczących kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, a okoliczność, że jeden z tych elementów (w tym wypadku trwałe łączenie pasów nośnych w sposób inny niż zgrzewanie) był już znany wcześniej, nie oznacza że rozwiązanie jako całość nie stanowi nowego wzoru użytkowego, b) a nadto poprzez niewłaściwe odczytanie treści opisu zawartego w zgłoszeniu i uznaniu przez Urząd Patentowy, że zgłoszenie rozciąga się na wszystkie rozwiązania, w których jakiejkolwiek pasy oplatające ramę mebla połączone są ze sobą w sposób trwały, podczas gdy w zgłoszeniu mowa jest wyłącznie o pasach z tworzywa sztucznego połączonych trwale przez zgrzewanie; - a także zarzut naruszenia prawa procesowego tj. 7 i 77 kpa poprzez poczynienie ustaleń co do treści spornego prawa ochronnego sprzecznych z opisem rozwiązania zawartym w świadectwie ochronnym. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stan faktyczny sprawy wskazując m.in., iż T. D. dochodził w postępowaniu spornym unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy "Konstrukcja nośna mebli do siedzenia" nr RU 60631. Postępowanie wszczęte na skutek sprzeciwu T. D. (art. 255 ust. 1 pkt 9 Pwp) toczyło się miedzy tymi samymi stronami i taki sam był jego przedmiot, jak sprawy niniejszej. Żądanie unieważnienia prawa ochronnego oddalone zostało decyzją UP RP z dnia [...] listopada 2005 r. Skarga T. D. na tę decyzję do WSA w Warszawie, a następnie skarga kasacyjna od wyroku WSA w Warszawie do NSA zostały oddalone. Z uwagi na tożsamość podmiotów, tożsamość żądania i tożsamość podstawy materialnoprawnej w oparciu, o którą ocenia się zasadność tego żądania w ocenie skarżących zachodzi tożsamość obu spraw a zatem Urząd Patentowy winien był zgodnie z art. 105 § 1 kpa w związku z art. 256 ust. 1 Pwp - z uwagi na stan res iudicata - wydać decyzję o umorzeniu postępowania. W dalszej części uzasadnienia, skarżący szeroko wywodzili, iż organ dokonując błędnej wykładni pojęcia wzór użytkowy przy jednoczesnym nieuzasadnionym, "rozszerzającym" odczytaniu treści zgłoszenia UP uznał bezpodstawnie, że rozwiązanie skarżących nie jest nowe w rozumieniu art. 11 Pwp W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń. Sąd administracyjny sprawuje funkcje kontrolne i w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję administracyjną w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru użytkowego był związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy (vide: art. 256 ust. 1 Pwp). Wskazać należy, iż naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak, więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Jak stanowi bowiem art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 kpa wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji ma, bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem. Tym samym, więc uzasadnienie, którego treść nie pozwala na poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96). Taki stan rzeczy zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się w głównej mierze do części opisowej i przedstawienia stanowiska stron. Przesłanki podjętego rozstrzygnięcia nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a zatem Sąd nie miał możliwości zbadania, czy ocena dokonana przez organ jest prawidłowa. Organ prowadząc postępowanie dowodowe przesłuchał świadków, z których jeden zeznał, iż "..przed 1998 r. nie było nigdzie takiego rozwiązania. Zachód takiego rozwiązania też nie miał.." (k-178). W sprawie zostały zgromadzone także liczne dokumenty. Do dowodów tych organ w żaden sposób się nie ustosunkował. Nadto w aktach administracyjnych znajduje się umowa z dnia [...] marca 2006 roku zawarta między uprawnionymi z prawa ochronnego, z której wynika, iż z dniem jej zawarcia prawo ochronne nr [...] na wzór użytkowy pt. "Konstrukcja nośna mebli do siedzenia" przysługuje wyłącznie J. K. (k-33 i nast.). Również i ten dokument, mający istotne znaczenie dla prawidłowego określenia adresata decyzji, został pominięty w rozważaniach organu. Co więcej, Urząd nie zajął żadnego stanowiska do zarzutu uprawnionych, podnoszonego w całym postępowaniu przed organem, iż w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, ani też do zarzutu nieprawidłowego odczytania przez organ treści opisu rozwiązania. W tej sytuacji przesłanki unieważnienia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a zatem Sąd nie miał możliwości zbadania, czy ocena dokonana przez organ jest prawidłowa. Jak już wskazano wyżej, zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwem sądów uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Ma ono objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania w sprawie danego przepisu prawnego oraz umożliwić ocenę prawidłowości wydanej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ dokonał dokładnej analizy faktów i w jasny i zrozumiały sposób wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi się kierował przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Reasumując należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonej decyzji jest przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kpa, odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadził w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.