II OSK 396/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-02-23

Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Jerzy Bujko, Jerzy Krupiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu wznowionym na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzającego niezgodność przepisu prawa z Konstytucją, organ administracji może zastosować art. 146 § 2 K.p.a. (nieuchylanie decyzji, gdy mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej), mimo że wznowienie nastąpiło na podstawie art. 145a § 1 K.p.a. (wznowienie z powodu stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją)?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a., nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 151 § 2 K.p.a. w kontekście art. 146 K.p.a. Sąd podkreślił, że art. 146 § 2 K.p.a. odnosi się do wszystkich przypadków, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, niezależnie od podstawy wznowienia. Ponadto, NSA stwierdził, że wykładnia przepisów prawa materialnego (art. 48 Prawa budowlanego) dokonana przez WSA była prawidłowa, a ustalenia faktyczne dotyczące niezgodności wiaty z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie zostały skutecznie podważone w skardze kasacyjnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B. S. i J. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta utrzymała w mocy nakaz rozbiórki wiaty zbudowanej bez pozwolenia na budowę. Po wznowieniu postępowania na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ stwierdził wydanie pierwotnej decyzji z naruszeniem prawa, ale nie uchylił jej, uznając, że mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Powodem była niezgodność wiaty z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (kolor dachówki, kąt nachylenia dachu), mimo częściowej rozbiórki dokonanej przez inwestorów w celu dostosowania obiektu do planu. Skarżący zarzucali wadliwą interpretację przepisów Prawa budowlanego i K.p.a. przez organy i sąd.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.) Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. S. i J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1664/08 w sprawie ze skargi B. S. i J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1664/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. i J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], wydaną w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościanie, z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], nakazującą inwestorom rozbiórkę wiaty, zbudowanej na działce nr [...] w C., w której to decyzji organ wojewódzki, po wznowieniu postępowania, stwierdził, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2006 r. wydana została z naruszeniem prawa. Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościanie z dnia [...] czerwca 2006 r., nakazującą inwestorom rozbiórkę wiaty 13,20 x 4,06 m, zbudowanej na działce nr [...] w Cichowie, bez pozwolenia na budowę. Decyzja ta została podjęta w oparciu o art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, gdyż inwestorzy nie wykonali nałożonych obowiązków, warunkujących legalizację samowoli. W wyniku wniosku zainteresowanych z dnia 11 stycznia 2008 r., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. P 37/06, WWINB w Poznaniu wznowił postępowanie i po jego przeprowadzeniu, decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., stwierdził wydanie decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2006 r. z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem tego postępowania było nie tylko ustalenie przyczyn wznowienia, ale także ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie istoty sprawy. Mając na uwadze obowiązujący od 1 maja 2008 r. i obejmujący działkę nr [...] w Cichowie, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, organ zobowiązał inwestorów do dostarczenia oceny technicznej, która miała umożliwić legalizację wiaty w części odpowiadającej zapisom planu. W tym czasie zainteresowani sami przystąpili do rozbiórki części wiaty i poinformowali organ, że obecnie jest ona zgodna z zapisami planu miejscowego. Oględziny z dnia 27 czerwca 2008 r. wykazały zgodność powierzchni zabudowy i odległości od drogi, natomiast brak zgodności z planem, co do koloru dachówki oraz kąta nachylenia połaci dachowej, który winien mieścić się w przedziale od 25° do 45°, podczas gdy w przedmiotowym przypadku wynosił 14,4°. Fakt niezgodności wiaty z zapisami miejscowego planu zagospodarowania powodowałby konieczność wydania orzeczenie o jej rozbiórce na podstawie art. 48 § 1 Prawa budowlanego, a zatem byłaby to decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Tak więc pomimo wykonania przez inwestorów rozbiórki części obiektu, w dalszym ciągu podlega on rozbiórce jako niezgodny z miejscowym planem. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r., który potwierdził, iż badana w postępowaniu wznowieniowym decyzja została wydana z naruszeniem prawa, polegającym na zastosowaniu przepisu prawa, którego część jest niekonstytucyjna. Zważywszy na treść art. 146 § 2 K.p.a. oraz fakt, iż w przedmiotowej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, brak było podstaw do legalizacji wiaty - wobec braku zgodności z zapisami miejscowego planu, nie mogło nastąpić uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r., bowiem zapadłaby wyłącznie decyzja odpowiadająca treścią decyzji dotychczasowej. Skargę na powyższą decyzję wnieśli B. i J. S., zarzucając naruszenie art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego przez wadliwą interpretację pojęcia zgodności budowy z ustaleniami planu i uznanie, że brak jest przesłanek do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Skarżący podnieśli, iż zapisy planu dotyczą budynków a nie budowli, zaś kolor dachówki i kąt nachylenia dachu są nieistotnymi odstępstwami od planu i nie naruszają niczyich interesów. Do legalizacji samowoli budowlanej nie jest konieczna całkowita zgodność samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami, istotne jest aby niezgodności były usuwalne i możliwe do wykonania, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Zastosowanie przesłanki z art. 146 § 2 K.p.a. należy wykluczyć w przypadku wznowienia postępowania w oparciu o art. 145a § 1 K.p.a., a nadto rozstrzygnięcie z art. 151 § 2 K.p.a. musi pokrywać się w całości z rozstrzygnięciem przyjętym w decyzji ostatecznej, co nie zachodzi w niniejszym przypadku, bowiem decyzja rozbiórkowa w związku z wymiarami obiektu pozostaje w niezgodności ze stanem faktycznym - skarżący z własnej inicjatywy rozebrali część wiaty dostosowując jej rozmiary do planu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę podkreślił, że stosownie do treści art. 146 § 2 K.p.a. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Zgodnie zaś z art. 151 § 2 K.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji, na skutek okoliczności o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Bezsporne w sprawie było m. in., że inwestorzy chcąc rozmiarami dostosować wiatę do zapisów planu, sami dokonali jej częściowej rozbiórki, nie wykonali natomiast obowiązku przedstawienia oceny technicznej (postanowienie WINB z dnia [...] maja 2008 r.), a następnie oświadczyli, że wiata jest zgodna z planem. Wykazana kontrolą niezgodność co do koloru blaszanej dachówki i kąta nachylenia połaci dachowej spowodowała wydanie zaskarżonej decyzji. Sąd zgodził się z organem, że w takim stanie rzeczy, pomimo istnienia podstaw do wznowienia postępowania, nie mogła zapaść inna decyzja niż nakazująca rozbiórkę, skoro warunkiem legalizacji jest zgodność obiektu budowlanego z aktualnym w chwili orzekania planem miejscowego zagospodarowania przestrzennego. Pojęcie "istotne odstępstwa" zawarte w art. 36a Prawa budowlanego dotyczy wyłącznie zatwierdzonego projektu lub innych warunków pozwolenia na budowę, natomiast nieuzasadnione niczym jest posługiwanie się tym pojęciem w postępowaniu legalizacyjnym. Nie zgodził się z twierdzeniem skargi, iż przy legalizacji samowoli nie jest konieczna całkowita zgodność samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami, a istotnym jest tylko to, by stwierdzone niezgodności były usuwalne technicznie. W sprawie brak zgodności z zapisem planu miejscowego i brak oceny technicznej obiektu uniemożliwiał legalizację, a to oznaczałoby wydanie w postępowaniu wznowieniowym decyzji o rozbiórce, a więc decyzji w treści odpowiadającej decyzji dotychczasowej. Wbrew zarzutowi skargi nie było niezgodności w rozstrzygnięciu przyjętym w decyzji ostatecznej z ewentualną decyzją rozbiórkową, która zapadłaby w postępowaniu wznowieniowym (skarżący podnosili, że co do wymiarów sami dostosowali obiekt do stanu zgodnego z prawem), bowiem decyzja ostateczna z dnia [...] czerwca 2006 r. nakazywała rozbiórkę wiaty w całości (nie w części) i taka sama treść byłaby decyzji wydanej po wznowieniu - z uwagi na niezgodność z zapisami planu miejscowego. W skardze kasacyjnej zarzucono w ramach podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego obrazę przepisów: - art. 48 ust. 2 pkt 1a Prawa budowlanego na skutek wadliwej wykładni pojęcia zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; - art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego przez błędną jego wykładnię i uznanie, że nie zachodziły przesłanki do wszczęcia procesu legalizacji spornego obiektu budowlanego; - art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego na skutek jego zastosowania w stanie faktycznym sprawy; W ramach podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania zarzucono naruszenie art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. na skutek braku wywodu co do tego, czy w przypadku wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 145a § 1 K.p.a., należało wykluczyć możliwość zastosowania przepisu art. 146 § 2 K.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że zasadniczy spór w sprawie dotyczy interpretacji przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowanego, zaś wadliwość stanowiska Sądu polegała na tym, iż nie zajęto się możliwością zalegalizowania wiaty, jako obiektu mieszczącego się w pojęciu zabudowy letniskowej. Wskazywane niezgodności kolorystyki i konstrukcji dachu nie mogą przesadzać o sprzeczności zabudowy z planem, gdyż w drodze odpowiednich przeróbek mogą zostać doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem skarżącego wykluczyć należy stosowanie przesłanki z art. 146 § 2 K.p.a. w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada jednak na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 – ONSA i wsa z 2010 r., nr 1, poz. 1). W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie oparto na obu wymienionych w art. 174 P.p.s.a. podstawach kasacyjnych. Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. obliguje wnoszącego skargę nie tylko do wskazania naruszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisów proceduralnych, ale także do wykazania, iż wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc taki, którego zaistnienie wywiera wpływ na możliwą potencjalnie odmienną treść rozstrzygnięcia sądu I instancji. Dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny kontrola kasacyjna obejmuje w takim wypadku wyłącznie stosowanie prawa procesowego przez sąd administracyjny. Badanie przez Naczelny Sąd Administracyjny stosowania prawa przez organy administracji może mieć jedynie charakter pośredni, w sytuacji gdy skarżący w ramach podstawy kasacyjnej zarzuci sądowi I instancji naruszenie stosownych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieuwzględnienie, mimo zarzutów zawartych w skardze, naruszenia przez organy wskazanych w niej przepisów. W pierwszej kolejności zbadaniu podlegał zatem zarzut naruszenia prawa procesowego, a w szczególności podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej ograniczył się w tej mierze do podniesienia argumentu braku w uzasadnieniu dostatecznego wywodu na okoliczność możliwości stosowania przepisu art. 146 § 2 K.p.a. w przypadku wznowienia postępowania, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (nie publ.) wyjaśnił, że zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych Sądu I instancji, wobec tego twierdzenie o naruszeniu przez ten Sąd przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. jest nieusprawiedliwione. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wydanego wyroku wyraźnie opowiedział się za możliwością stosowania przepisu art. 151 § 2 K.p.a. w stanie faktycznym sprawy, tj. w wypadku wznowienia postępowania na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego i stanowisko to jest prawidłowe. Zgodnie z art. 151 § 2 K.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Przepis ten odnosi się do regulacji art. 146 K.p.a. w całości, a wiec zarówno do jego § 1 jak i § 2, a ten ostatni przepis odnosi się do wszystkich przypadków, bez jakichkolwiek wyłączeń, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W literaturze przyjmuje się, że chociaż co do zasady wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145a § 1 K.p.a. wyłącza możliwość stosowania przepisu art. 146 § 2 K.p.a., to jednak nie można wykluczyć w całości możliwości stosowania tej przesłanki. Może się bowiem zdarzyć w sprawie, że pomimo zmiany podstawy materialnoprawnej treść rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji ostatecznej nie będzie mogła być zmieniona, a to z tego względu, że nie zostały spełnione przyjęte w innym przepisie prawa materialnego warunki, od których uzależnione jest pozytywne załatwienie sprawy (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "KPA. Komentarz", wyd. C. H. Beck, warszawa, 2002, str. 640). Z takiego założenia wyszedł organ administracyjny i Sąd I instancji, uznając, że niezależnie od niekonstytucyjnego wymogu wynikającego z art. 48 § 2 pkt 1b Prawa budowlanego, w brzmieniu sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 8 października 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 206, poz. 1287), w zakresie obejmującym wymóg przedłożenia decyzji lokalizacyjnej, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania legalizacyjnego, na przeszkodzie wszczęcia procedury legalizacyjnej stanął przepis art. 48 ust. 2 pkt. 1a Prawa budowlanego, który w sprawie miał zastosowanie po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obejmującego działkę, na której doszło do nielegalnej zabudowy. Organ administracyjny miał obowiązek uwzględnić tego rodzaju zmianę stanu prawnego, wynikającą z wejścia w życie planu, stanowiącego akt prawa miejscowego, jako że decyzja kończąca postępowanie w sprawie wznowienia rozstrzyga zarówno co do podstaw wznowienia, jak i istotę sprawy administracyjnej po przeprowadzeniu nowego postępowania co do istoty sprawy (zob. B. Adamiak [w:] op. cit. str. 658). W takim stanie rzeczy zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., podobnie jak przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. (ten zarzut nie został przez autora skargi kasacyjnej uzasadniony) nie mógł zostać oceniony jako usprawiedliwiona podstawa kasacyjna w rozumieniu art. 184 P.p.s.a. Brak skutecznego zarzutu kasacyjnego naruszenia przepisów postępowania oznacza, że skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych, jakie legły u podstaw zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, które to ustalenia stanowiły podstawę do zastosowania spornych, z punktu widzenia zarzutów kasacyjnych, przepisów prawa materialnego. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny związany był tymi ustaleniami w tym znaczeniu, że przyjęty w zaskarżonym wyroku stan faktyczny musi być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny przy dokonywaniu oceny zasadności zarzutów, odnoszących się do naruszenia norm prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie jest to o tyle istotne, że podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia zgodności przedmiotowego obiektu wiaty z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego przez Radę Miejską Krzywinia w dniu 31 stycznia 2008 r., za nr XVI/101/2008, jest elementem stanu faktycznego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany był zatem stanowiskiem Sądu I instancji, że zastosowana w spornym obiekcie kolorystyka pokrycia dachowego oraz zastosowane kąty pochylenia połaci dachowych są niezgodne z planem miejscowym. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego. Podkreślić przy tym należy, iż w przypadku nie podważenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony zarzutem niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego do stanu faktycznego, który w sprawie nie wystąpił. W takim stanie rzeczy, przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należało, iż wykładnia przepisów art. 48 ust. 1, ust. 1a i ust. 2, dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, była prawidłowa. Zwrócić należy uwagę, że sens nowelizacji Prawa budowlanego, dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane i niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), łagodzącej surowość art. 48 ustawy, polegał na umożliwieniu zalegalizowania samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych - o ile można stwierdzić, że nie naruszały one porządku prawnego określonego przepisami materialnoprawnymi (z zakresu prawa budowlanego, zagospodarowania przestrzennego, ochrony zabytków, ochrony środowiska itd.). Innymi słowy możliwość legalizacji dotyczy obecnie co do zasady takich obiektów, przy budowie których inwestor uzyskałby pozwolenie na budowę, gdyby o nie wystąpił i dochował wszelkich wymogów formalnych. Konstrukcja przepisów art. 48 ust. 1-5 oraz art. 49 ust. 1-5 Prawa budowlanego pozwala na przyjęcie, że w odniesieniu do obiektów zbudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeśli organ wstępnie stwierdzi istnienie przesłanek do legalizacji z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, to prowadzone przez ten organ postępowanie stanowi odpowiednik postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę i przepisy dotyczące tego postępowania mogą być odpowiednio stosowane w toku postępowania legalizacyjnego. Warunkiem wszczęcia postępowania legalizacyjnego jest zatem wstępne stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego przesłanek umożliwiających legalizację obiektu, w tym także przesłanki zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Chodzi tu przy tym nie o zgodność częściową – czy jak twierdzi autor skargi kasacyjnej - zgodność funkcjonalną, czy też o niezgodność usuwalną, względnie istotne odstępstwo od planu, ale w przypadków obiektów, których budowa została już ukończona, o pełną zgodność z normatywnymi zapisami planu miejscowego. W przypadku braku takiej całkowitej zgodności, przepis art. 48 ust. 2 pkt 1a Prawa budowlanego wyłącza możliwość przystąpienia przez organ nadzoru budowlanego do postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 3 i art. 49 ust. 1 – 4 Prawa budowlanego. Jak już wyżej wspomniano niezgodność budowy przedmiotowej wiaty z przepisami prawa miejscowego (planu) była tym elementem ustaleń faktycznych, których w skardze kasacyjnej skutecznie nie podważono. Argumentacja skargi, że przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż zbudowany bez pozwolenia budowlanego obiekt jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, odnosi się do innego stanu faktycznego niż ustalony w sprawie i nie może stanowić podstawy usprawiedliwionego zarzutu błędu w subsumcji. Należy przy tym w sposób wyraźny podkreślić, w aspekcie wywodów skargi kasacyjnej, dotyczących tego, że organ powinien dążyć do nakazania dostosowania obiektu do planu miejscowego, iż postępowanie legalizacyjne, prowadzone w trybie tych przepisów, zawiera odmienny katalog obowiązków i czynności, które musi wykonać sprawca samowoli budowlanej w toku postępowania legalizacyjnego, niż katalog wymieniony w przepisie art. 51 Prawa budowlanego (umożliwiający nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem), dotyczącego przypadków innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 ust. 1. Przedmiotem oceny zgodności wzniesionego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym powinna być zgodność obiektu z porządkiem planistycznym obowiązującym na danym obszarze i w tym zakresie z woli ustawodawcy (art. 48 ust. 2 pkt 1a) organ nadzoru budowlanego jest organem właściwym, aczkolwiek trudno tu nie dostrzec niekonsekwencji ustawodawcy, który w przepisie art. 48 ust. 3 pkt. 1 ustanawia dodatkowy obowiązek wypowiedzenia się w tym samym przedmiocie organu właściwego w sprawach dotyczących wydawania decyzji lokalizacyjnych. Skoro wykładnia przepisów prawa materialnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okazała się prawidłowa, a ocena stanu faktycznego sprawy przez organ nadzoru budowlanego, zaakceptowana przez Sąd I instancji i nie podważona w skardze kasacyjnej, wyłączała możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego, to nie można było uznać za usprawiedliwiony zarzutu skargi kasacyjnej, który opierał się założeniu możliwej odmiennej subsumcji przepisów prawa materialnego do stanu faktycznego, który w sprawie nie wystąpił. Z tych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło