I SA/Wr 910/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie: Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Protokolant: Aleksandra Felcenloben, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 listopada 2008 r. sprawy ze skargi [...] "A" Spółki Cywilnej T. O., H. Z., A. Z. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu oddala skargę. Przedmiotem skargi T. O., H. Z. i A. Z. prowadzących Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A" spółka cywilna w K. (zwanych dalej: strona, spółka, skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [. ..] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r, nr [...] w przedmiocie określenia wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...] w okresie od [...] r. do [...] r. (105 dni) oraz odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu w dniu [...] r. Z postanowienia tego wynika, że w związku z wnioskiem spółki o ustalenie wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie samochodu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...] r. określił wysokość wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie od [...] r. do [...] r. oraz odmówił przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu. Pojazd został usunięty z drogi publicznej umieszczony na parkingu strzeżonym prowadzonym przez stronę skarżącą. Samochód nie został odebrany przez właściciela w ciągu sześciu miesięcy od usunięcia z drogi, a zatem przeszedł z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. W toku postępowania zażaleniowego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił ww postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na fakt, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdu należnego stronie. Rozpatrując ponownie sprawę w przedmiotowym zakresie Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. przeprowadził postępowanie zmierzające do ustalenia kwoty należnej za dozór i ww postanowieniem z dnia [...] r. określił na podstawie art. 17 § 1, art. 102 § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z zm.) wysokość wynagrodzenia za dozór pojazdu od momentu, kiedy Skarb Państwa stał się właścicielem pojazdu oraz odmówił przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu w dniu [...] r. Koszty wyliczył na podstawie cen stosowanych na innym parkingu znajdującym się w okolicy, porównywalnym do parkingu skarżących. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska organu pierwszej instancji. Organ podkreślił, że pojazd usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz skarbu Państwa z mocy ustawy. Z literalnego brzmienia art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) wynika, że pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela, jednostka prowadząca parking nie może zatem skutecznie domagać się przyznania wynagrodzenia za dokonanie tej czynności. Z kolei wyzbycie się prawa własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela następuje w momencie jego porzucenia i momentem tym nie jest dzień usunięcia pojazdu z drogi, gdyż fakt ten nie stanowi o wyrażeniu przez właściciela zamiaru porzucenia pojazdu. Porzucenie pojazdu następuje więc dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi. Początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru za pojazd winna być data, w której upłynął 6 miesięczny termin, określony w art. 130a ust. 10 ustawy. Organ odwoławczy podniósł, że żadne przepisy ani egzekucyjne ani wykonawcze do ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przenoszą na Skarb Państwa praw i obowiązków dotychczasowego właściciela, a tym samym nie nakładają obowiązku pokrycia wydatków za usunięcie pojazdu oraz za parkowanie pojazdu, za okres kiedy Skarb Państwa nie był właścicielem pojazdu. Zdaniem organu nie budzi zastrzeżeń, przyjęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wysokość przyznanego jednostce parkingowej wynagrodzenia za dozór pojazdu, ustalona w oparciu o stawki oferowane przez parking znajdujący się przy ul.[...] , należący do Agencji Ochrony "B" sp. z o.o. Z akt wynika, że jest to jednostka spełniająca niezbędne kryteria wymagane dla parkowania i dozoru samochodów stanowiących własność Skarbu Państwa (parking ogrodzony, wyznaczone miejsca parkowania, całodobowa ochrona, monitoring), które przesądzają o możliwości dokonania porównania w tym zakresie, zwłaszcza że spółka "A" nie świadczy typowych usług parkingowych. Spółka zarządzeniem Starosty K. z dnia [...] r. nr [...] została wyznaczona do parkowania pojazdów usuniętych z drogi, prowadzi natomiast działalność gospodarczą w szerokim zakresie, co przy braku wyodrębnionych miejsc parkingowych uniemożliwia przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia kosztów utrzymania i wysokości poniesionych wydatków związanych wyłącznie z prowadzeniem parkingu. Oferowane przez parking przy ul. [...] stawki mogą na zasadzie porównania stanowić podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór tego rodzaju pojazdów, gdyż warunki przechowywania pojazdów i obowiązki związane z dozorem w obu jednostkach parkingowych są zbliżone. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka zarzuciła naruszenie art. 17, art. 18 oraz art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 6, art. 7, art. 8 , art. 15 art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 180 i art. 181 Kodeksu cywilnego oraz § 3 lit. b w związku z § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). Zarzuciła także naruszenie art. 21 ust. 1, art. 46 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Spółka kwestionuje okres, za jaki przyznane zostało wynagrodzenie za dozór pojazdu, jak również jego wysokość wyliczoną z pominięciem stawek ustalonych przez Radę Powiatu K., na zasadzie porównania do jednostki parkingowej, która nie spełnia wszystkich wymogów z art. 130 ust. 5d ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem spółki Skarb Państwa wstąpił w stosunek, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking, a więc ma obowiązek zapłaty za cały okres przechowywania pojazdu. Strona skarżąca powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008r. sygn. akt P 4/06 zarzuciła, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisie prawa niezgodnym z Konstytucją. W piśmie procesowym z dnia [...] r. strona skarżąca ponowiła argumenty zawarte w skardze. Ponownie wskazała na przepis § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który jej zdaniem stanowi podstawę przyznania wynagrodzenia za dozór za okres, w którym Skarb Państwa nie był jeszcze właścicielem pojazdu. Dodatkowo strona wskazała, że próbowała dochodzić roszczeń na drodze postępowania cywilnego od właściciela pojazdu widniejącego w dowodzie rejestracyjnym za okres od usunięcia pojazdu do momentu, kiedy pojazd przeszedł na własność Skarbu Państwa, jednak zarówno Sąd Cywilny I jak i II instancji orzekł, że droga cywilna jest niedopuszczalna. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy też postanowienia, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego – art. 145 §1 pkt 1 lit. a), lit. c) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie upsa). Oceniając zaskarżone postanowienie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Przedmiotem sporu jest kwestia ustalenia początkowego terminu, od którego Skarb Państwa jako nowy właściciel ponosi koszty za sprawowanie dozoru pojazdu usuniętego z drogi lecz nieodebranego przez jego poprzedniego właściciela oraz kwestia ustalenia wysokości kosztów związanych z dozorem pojazdu. Przepisem normującym zagadnienie usuwania pojazdu z drogi jest art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Pojazd jest usuwany z drogi lub może być usunięty z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w ust. 1 i 2. Pojazd usunięty z drogi w tym trybie umieszczany jest na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (ust. 5c). Po myśli art. 130a ust. 10 powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym nieodebranie tego pojazdu przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucenie pojazdu z zamiarem wyzbycia się. W takiej sytuacji pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 130a ust. 11 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.). Zgodnie z § 7 ust. 2 w przypadku nieodebrania w terminie pojazdu jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. O przejęciu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1). Z przedstawionej regulacji prawnej płynie wniosek, że po pierwsze pojazd usunięty z drogi i nieodebrany staje się własnością Skarbu Państwa w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia z mocy samego prawa. Po drugie zaś – decyzja właściwego urzędu skarbowego o stwierdzeniu nabycia z tą chwilą własności pojazdu nie ma charakteru konstytutywnego, lecz wyłącznie deklaratoryjny, skoro potwierdza tylko to co nastąpiło z mocy prawa. Zatem początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru za pojazd winna być data, w której upłynął 6 miesięczny termin, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Od tej bowiem chwili Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu. Ponadto umieszczenie przez ustawodawcę w art. 130a ust. 10 zwrotu "pojazd usunięty i nieodebrany uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się" wskazuje na charakter nieodebrania pojazdu przez właściciela traktując je jako porzucenie. Instytucję porzucenia reguluje art. 180 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. W przepisie tym idzie więc o porzucenie rzeczy z zamiarem wyzbycia się prawa własności. Porzucenie wymaga wyzbycia się posiadania rzeczy przez właściciela w taki sposób by umożliwić zawładnięcie nią przez kogokolwiek. Istotne jest to, że w przypadku porzucenia rzeczy przez dotychczasowego właściciela mamy do czynienia z nabyciem pojazdu przez Skarb Państwa w sposób pierwotny. W przypadku pierwotnego nabycia prawa - inaczej niż przy nabyciu pochodnym – nabywca nie wywodzi swego prawa od poprzednika prawnego, bowiem nabywa to prawo niezależnie od czyichkolwiek uprawnień, uzyskując tym samym prawo własności bez obciążeń. Nie można zatem podzielić zaprezentowanego w skardze poglądu, że Skarb Państwa nabywa prawo własności pojazdu z wszelkimi obciążeniami, w tym opłatami za holowanie pojazdu oraz jego parkowanie za okres w którym Skarb Państwa nie był jego właścicielem. Tym samym nie można się zgodzić także z twierdzeniem, że obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa opłat za cały okres dozoru pojazdu od momentu umieszczenia na parkingu wynika z art. 180 i art. 181 Kodeksu cywilnego. Nie można także - jak to czyni strona skarżąca w skardze - wywieźć obowiązku zapłaty przez Skarb Państwa za początkowy okres parkowania z przepisów § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 174 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z zm.) zwanej dalej upea. Po myśli § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia wydatki związane z przechowywaniem lub sprzedażą ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa pokrywa się z kwot uzyskanych ze sprzedaży tych ruchomości. Wydatki, o których mowa w ust. 1, w części przekraczającej kwotę uzyskaną ze sprzedaży, pokrywa się z budżetu państwa (ust.2). Przepisy powołanego rozporządzenia określają jedynie z jakich źródeł pokrywa się wydatki związane z przechowywaniem rzeczy niestanowiących własność Skarbu Państwa. Potwierdzeniem tego stanowiska jest zapis § 12 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym środki pieniężne z tytułu nadwyżki kwoty uzyskanej ze sprzedaży ruchomości, o której mowa w ust. 1, nad wydatkami związanymi z jej przechowywaniem lub sprzedażą przechowuje się na rachunku depozytowym organu likwidacyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy własności ruchomości. Z zapisu tego wynika, że przepisy § 12 odnoszą się do przechowywania i sprzedaży rzeczy niestanowiących własności Skarbu Państwa, natomiast w przedmiotowej sprawie pojazd w momencie jego sprzedaży bezspornie stanowił własność Skarbu Państwa. Przejęty pojazd nie był zatem ruchomością o jakiej mowa w cytowanym wyżej § 12 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r. Pogląd, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych z wykonywaniem dozoru jest dzień, w którym upłynął 6-miesięczny termin liczony od usunięcia pojazdu z drogi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ugruntowany (vide wyroki z dnia 8 września 2006r. sygn. akt I OSK 1184/05; z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1848/06; z dnia 6 marca 2008r. sygn. akt I OSK 325/07; 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 569/07 niepubl.) Odnosząc się w dalszej części rozważań do drugiej kwestii spornej czyli ustalenia wysokości kosztów związanych z dozorem pojazdu należy wskazać, że podstawę prawną rozstrzygnięcia orzeczeń organów administracyjnych stanowił art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Ani jednak ten przepis ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu. W tym miejscu należy podkreślić, że opłaty za parkowanie jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym odnoszą się do właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w ust. 10 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym (vide wyrok NSA z dnia 15.05.2007r. sygn. akt I OSK 1768/06 LEX nr 347847). W związku z tym, że organy przy ustalaniu wysokości kosztów za dozór pojazdu nie były zobowiązane do zastosowania taryfy wynikającej z uchwały Rady Powiatu nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 15, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Niemniej jednak, jeśli organ administracyjny przy ustalaniu w trybie art. 102 upea wydatków związanych z wykonywaniem dozoru - posiłkując się ustaleniami na innych parkingach – zastosuje stawkę stosowaną przez parking i wyjaśni czym się kierował nie można zarzucić organowi naruszenia prawa. Bowiem z braku jakichkolwiek wskazówek ustawodawcy należy przyjąć, że w tym zakresie chodzi o wynagrodzenie odpowiadające zwykle wynagrodzeniu pobieranemu przez przechowawcę danego rodzaju rzeczy. Ustalone przez organ stawki za parkowanie samochodów osobowych na różnych parkingach na terenie K. opierają się na kalkulacji obejmującej dwa elementy, to jest zwrotu ponoszonych wydatków i zakładanego zysku. Oparcie obliczenia należności strony skarżącej na tych stawkach może odpowiadać należności określonej w art. 102 upea. Organ sprawdził trzy podmioty prowadzące parking na terenie K., wybrał parking najbardziej zbliżony do parkingu strony skarżącej i wyjaśnił czym się kierował przyjmując te stawki. Wskazał także, że niezwykle trudno byłoby określić faktyczne koszty parkowania z uwagi na to, że skarżąca nie zajmowała się tylko prowadzeniem parkingu, lecz wykonywała szerszą działalność. Ponadto należy wskazać, że strona oprócz powołania się na stawki uchwały, nie przedstawiła innego wyliczenia, które podważałoby wyliczenie organu. Sąd pragnie zaakcentować, że posiadanie przez jednostkę wyznaczoną, jako porównywalną, statusu zakładu pracy chronionej nie przekreśla możliwości przyjęcia stawek za dozór pojazdów przez nią stosowanych. Wskazać bowiem trzeba, iż przyznanie tego statusu ma właśnie na celu umożliwienie podmiotom posiadającym ów status działanie w warunkach jak najbardziej zbliżonych do innych podmiotów, które nie posiadają tego statusu. Dlatego też oferowane przez tę jednostkę stawki mogą - na zasadzie porównania - stanowić podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdów. Warunki przechowywania pojazdów i obowiązki związane z dozorem w obu jednostkach parkingowych są bowiem zbliżone. Sąd nie podziela zarzutu strony skarżącej, że organy wydały rozstrzygnięcie w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją. Przepis art. 130a ust. 10 wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 4/06 został uznany za niezgodny z Konstytucją jednak jedynie w zakresie w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności bez prawomocnego orzeczenia sądu. Wyrokiem tym za niezgodny z Konstytucją uznano także przepis art. 130a ust. 11 pkt 3 przewidujący delegację dla właściwego ministra do wydania rozporządzenia regulującego m.in. tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W wyroku tym Trybunał odroczył jednak datę utraty mocy obowiązującej wymienionych przepisów, określając ją na 12 czerwca 2009 r. W sprawie mają zatem zastosowanie zarówno przepis art. 130a ust. 10 jak i przepisy rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 130a ust. 11 ustawy. Reasumując, podzielając stanowisko i argumentację organów podatkowych, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1-3 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.