II OSK 774/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-05-11

Skład orzekający: Alicja Plucińska-Filipowicz, Anna Łuczaj, Janusz Furmanek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., może badać przymiot strony wnioskodawcy przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie może badać przymiotu strony wnioskodawcy przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Kwestia ta podlega ocenie dopiero w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia o wznowieniu. Odmowa wznowienia postępowania może nastąpić jedynie z powodu braku przesłanek formalnych, takich jak uchybienie terminu, a nie z powodu braku przymiotu strony na etapie wstępnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Środowiska odmawiającą wznowienia postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania złożył J. G., wskazując, że nie brał udziału w postępowaniu zwykłym. Wojewoda odmówił wznowienia, uznając, że wnioskodawca nie był stroną. Minister Środowiska uchylił decyzję Wojewody, uznając, że organ nie zbadał dopuszczalności wniosku. WSA oddalił skargę spółki na decyzję Ministra. NSA rozpoznał skargę kasacyjną spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1622/08 w sprawie ze skargi "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1622/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2007r. znak [...] Minister Środowiska - na podstawie art. 138 § 2, art. 149 § 3 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - uchylił w całości decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2006 r. znak [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Minister Środowiska ustalił, że Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] marca 2005 r. uzgodnił w zakresie ochrony środowiska, na etapie pozwolenia na budowę, inwestycję polegającą na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...][...] na działce nr [...] w miejscowości P. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 r. J. G. wystąpił – na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - do Wojewody Małopolskiego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2005 r. wskazując, iż jako strona postępowania bez własnej winy nie brał w nim udziału. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. - na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania uznając, że wnioskodawca jako właściciel terenu nie znajdującego się w obszarze oddziaływania obiektu, nie może być uznany za stronę w postępowaniu wznowieniowym. Organ powołał się na art. 28 Prawa budowlanego, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor, właściciele oraz użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Jednocześnie organ stwierdził, że oddziaływanie planowanej inwestycji w postaci emisji pól elektromagnetycznych wystąpi w przestrzeni powietrznej w miejscach niedostępnych dla ludzi. Na skutek odwołania wniesionego przez J. G. Minister Środowiska uchylił kwestionowaną decyzję Wojewody Małopolskiego wskazując, iż w postępowaniu został naruszony art. 149 § 1 kpa, ponieważ organ nie badał dopuszczalności wniosku. Ustalenie, że wniosek jest dopuszczalny skutkuje wznowieniem postępowania postanowieniem, które zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia, a nie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przypadku powołania przez wnioskodawcę jako podstawy wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. Badanie, czy w sprawie istotnie wystąpiła przyczyna wznowienia może być przeprowadzone wyłącznie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. W przedmiotowej zaś sprawie organ pierwszej instancji ocenę przyczyn odmowy wznowienia przeprowadził przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2007 r. złożyła [...] Sp. z o.o., zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 147 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że żądanie wznowienia postępowania administracyjnego nie jest uzależnione od posiadania przymiotu strony - mając na względzie, że organ nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania z urzędu. Nadto zarzucono naruszenie art. 148 § 2 k.p.a. przez brak odniesienia się do zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania oraz art. 149 § 2 k.p.a. - mając na względzie, że przesłanki formalne do wznowienia postępowania rozpoznawane są przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania a także naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd stwierdził, iż wniosek o wznowienie postępowania J. G. zawarł w piśmie z dnia [...] października 2005 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] listopada 2005r. Przytaczając treść przepisów art. 148 § 1 i 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że wpłynięcie do organu wniosku o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, w ramach którego organ bada istnienie przesłanek formalnych do wznowienia postępowania. Ustala m. in. czy podanie wniósł podmiot będący stroną w postępowaniu, czy podanie zostało złożone we właściwym terminie, czy powołane są w nim ustawowe przesłanki wznowienia. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skoro w przedmiotowej sprawie przesłanką wznowieniową jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to w postępowaniu wstępnym organ nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny organu w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Jeżeli w wyniku postępowania wstępnego organ stwierdzi, że wniosek spełnia przesłanki formalne, to organ zobowiązany jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Jeżeli natomiast przesłanki formalne nie będą spełnione, wówczas wznowienie postępowania będzie niedopuszczalne i organ zobowiązany będzie wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Sąd stwierdził, że na tym etapie postępowania bada się jedynie istnienie przesłanek formalnych wznowienia postępowania. Niedopuszczalne jest natomiast badanie wystąpienia przyczyn wznowienia postępowania, gdyż na tym etapie postępowania wystarczy powołanie się na jedną z podstaw, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1-5 i art. 145a § 1 k.p.a. i tylko uprawdopodobnienie okoliczności ich wystąpienia. Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie przeprowadził właściwie postępowania wstępnego, a zwłaszcza nie zbadał kwestii zachowania przez wnioskodawcę terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W aktach sprawy brak jest informacji na ten temat. Decyzja organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania, wydana na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., mogłaby być wydana na tej podstawie prawnej, jeżeli organ wskazałby w uzasadnieniu decyzji, że wniosek o wznowienie postępowania nie spełnia przesłanek formalnych do wznowienia postępowania. Uzasadnienie decyzji organu I instancji takich wywodów nie zawiera. Organ I instancji odmowę wznowienia postępowania uzasadnił stwierdzeniem braku wystąpienia przyczyny wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Takie procedowanie organu I instancji jest błędne i narusza art. 149 § 1, 2 i 3 k.p.a. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc w postępowaniu wstępnym, nie bada się bowiem przyczyn wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1-5 i art. 145a § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania organ I instancji przeprowadzi postępowanie wstępne, w którym dokona oceny zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie. W przypadku stwierdzenia, że wniosek został złożony w terminie, organ wyda postanowienie o wznowieniu postępowania, gdyż pozostałe przesłanki formalne w sprawie są spełnione. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu z art. 145 § 2 k.p.a. i nie został przywrócony, zaistnieje podstawa do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Badanie terminu dopiero na etapie postępowania odwoławczego, w przypadku decyzji o odmowie wznowienia postępowania, naruszałoby zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a. Jeżeli w sprawie zostanie wydane postanowienie o wznowieniu postępowania, to dopiero wówczas organ upoważniony będzie do zbadania zaistnienia przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W przypadku stwierdzenia, że powołana przyczyna wznowienia nie zaistniała w postępowaniu zwykłym poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] marca 2005r. organ wyda decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmawiając uchylenia decyzji dotychczasowej. W sytuacji zaś, gdy organ stwierdzi istnienie przesłanki wznowieniowej, ponownie rozpozna wniosek o uzgodnienie i w zależności od wyników tego postępowania wyda decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. lub na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, reprezentowana przez radcę prawnego M. M. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - niewłaściwe zastosowanie art. 149 § 3 k.p.a., art. 147 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że żądanie wznowienia postępowania administracyjnego nie jest uzależnione od posiadania przymiotu strony – mając na względzie, że organ nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania z urzędu; - wadliwą wykładnię art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zakresie nierozpoznania sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a gdyby Sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie, innemu Sądowi oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona stwierdziła, że Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 149 § 3 k.p.a. W piśmiennictwie wskazuje się, że z treści art. 149 § 2 k.p.a. można wywieść wniosek, że decyzja o odmowie wznowienia postępowania może być wydana wyłącznie wtedy, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży osoba niebędąca stroną w sprawie, albo gdy osoba ta nie posiada zdolności procesowej, a działa bez przedstawiciela ustawowego. Przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. odnosi się do strony, która wprawdzie nie uczestniczyła w postępowaniu zwykłym, lecz może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a., uzasadniającego jej udział w tym postępowaniu. W ocenie skarżącej Spółki nie jest zatem trafne stwierdzenie, że w przypadku wskazania przesłanki wznowienia jako okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a. Oznaczałoby to, że zawsze konieczne jest wznowienie postępowania, bez względu, czy składający podanie wykazał przymiot strony. Tym samym przepis art. 149 § 3 k.p.a. byłby martwy. Nadto strona skarżąca podniosła, iż organ nie zważył podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przepis art. 148 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: ` Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Chybione są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 149 § 3 k.p.a. przez jego błędną wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 149 § 3 k.p.a., art. 147 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ` ` W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k. p. a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Podstawą takiego postępowania jest zawsze zgodnie z art.149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania. Bez wydania takiego postanowienia nie może skutecznie toczyć się postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera zatem postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145a nie wpłynęły na treść decyzji. Jak długo organ administracji publicznej nie podejmie postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a. może rozważać zasadność wniosku o wznowienie jedynie w kategoriach art. 145 § 1 k.p.a. Wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. Postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) bądź decyzja odmawiająca wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a. ) nie może zatem zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania bądź wskazaniem braku takich przesłanek. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 1987 roku - I SA 1326/86 - ONSA 1987, z. 2, poz. 80). Wprawdzie rację ma strona wnosząca skargę kasacyjną, iż żądanie wznowienia postępowania jest uzależnione od przymiotu strony, to jednak z tego stanowiska [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wywodzi błędne wnioski. Stanowisko takie jest zbyt ogólne, a wysnute wnioski zbyt daleko idące. W tym miejscu przypomnieć należy, iż wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie miała miejsce, gdy z żądaniem takim wystąpi osoba, która nie jest stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych a działająca bez przedstawiciela ustawowego (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck - Warszawa 1996, s. 653). Powyższa zasada wymaga jednak zachowania określonych reguł postępowania administracyjnego i winna uwzględniać różnice pomiędzy sytuacjami, gdy brak legitymacji strony jest niewątpliwy tj. widoczny na pierwszy rzut oka od sytuacji, gdy bez przeprowadzenia postępowania dowodowego ( często skomplikowanego ) - np. w zakresie oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego na uzasadnione interesy osób trzecich - nie jest możliwe określenie oddziaływania danej inwestycji na uzasadnione interesy osób trzecich. Jeśli konieczne jest – jak w niniejszej sprawie - przeprowadzenie raportu oddziaływania na środowisko, aby stwierdzić, czy planowana inwestycja będzie lub nie będzie oddziaływać szkodliwie na sąsiednie nieruchomości, to w takiej sytuacji nie jest możliwe przed przeprowadzeniem tego dowodu jednoznaczne stwierdzenie braku szkodliwego oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego na uzasadnione interesy właściciela nieruchomości sąsiedniej. Skoro zaś bez przeprowadzenia szczególnego dowodu, jakim jest raport oddziaływania na środowisko, nie można ustalić, czy planowana inwestycja może ( bądź nie może) oddziaływać szkodliwie na uzasadnione interesy właściciela nieruchomości sąsiedniej, to tym samym właścicielowi takiej nieruchomości nie można byłoby odmówić w postępowaniu zwykłym prawa do bycia stroną. Konsekwencją takiego stanowiska jest to, iż w takiej sytuacji także w postępowaniu nadzwyczajnym w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania zwykłego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. właścicielowi nieruchomości sąsiedniej nie można odmówić legitymacji strony i wydać decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. art. 149 § 3 k.p.a. z powołaniem się wyłącznie na brak przymiotu strony wynikający – zdaniem organu - z raportu oddziaływania na środowisko przeprowadzonym w postępowaniu zwykłym. Pamiętać bowiem należy, iż w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym (J.Borkowski - Zmiana i uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych, Warszawa 1967, s. 62 i 63). Stosownie do art. 28 k. p. a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. W wyroku z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83 (publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - Warszawa 1994, s. 109) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby". Chodzi tu zatem o interes prawny, a nie faktyczny, przy czym musi występować bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy interesem prawnym strony, a wynikiem postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm. – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – aktualnie t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu. W myśl art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego, na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Powyższy przepis nie definiuje zatem pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz poprzez odesłanie do licznych regulacji, przewidujących m. in. szczegółowe wymogi dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. W sytuacji, gdy z przepisów tych wynikają ograniczenia w zagospodarowaniu, a zatem również w zabudowie sąsiednich nieruchomości, należy uznać, że dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji ( por. R. Dziwiński, Komentarz do zmian w prawie budowlanym, Prawo i Życie - dodatek do Gazety Prawnej z dnia 16 – 18 maja 2003 roku ). Określenie obszaru oddziaływania obiektu jest niezbędne do zdefiniowania interesu prawnego osób trzecich w ramach postępowania o pozwolenie na budowę. Jeżeli nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania danego obiektu, wówczas właścicielowi tej nieruchomości, jej użytkownikowi wieczystemu lub ewentualnie jej zarządcy przysługuje przymiot strony we wskazanym postępowaniu. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno - budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich – pkt 9. Oznacza to, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tejże działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa. Z uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu wynika konieczność zapewnienia jej możliwości składania wyjaśnień i wniosków a w przypadku niezadowolenia z wydanej decyzji - odwołania. Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji musi mieć możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. U podstaw zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) leży powinność zagwarantowania stronie przez organy administracji publicznej możliwości obrony praw i interesów w toczącym się postępowaniu. Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. zauważyć należy, iż w skardze kasacyjnej brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia tego zarzutu i wskazania w czym strona upatruje naruszenia tych przepisów. W tym stanie rzeczy nie jest możliwe wypowiedzenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do tak postawionego zarzutu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło