VII SA/Wa 1662/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Asesor WSA Paweł Groński, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zamurowania okna. skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. (nr-[...]), działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 1974r. Nr 38 , poz. 229) w związku z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Nr 98 z 2000r. poz. 1071 ze zm.), zw. dalej kpa, - nakazał K. M. zamurowanie okna w kuchni lokalu mieszkalnego nr [...], przy ul. W. w W., w terminie jednego miesiąca od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że działając na wniosek A. i M. P. przeprowadził czynności kontrolne w wyniku których ustalił, że ww. lokal znajduje się na I piętrze i w kuchni, w ścianie graniczącej z posesją przy ul. W., posiada okno o wymiarach 0,60x0,90m. Usytuowanie okna jest sprzeczne z § 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca1980r., który określał, że odległość budynków od granicy z działką sąsiednią powinna wynosić co najmniej 4,00m dla ścian z otworami okiennymi. Wydanie pozwolenia na budowę budynku z otworem okiennym w ścianie oddzielenia pożarowego od strony działki sąsiedniej stanowiło naruszenie § 13 ww. rozporządzenia. Zdaniem organu, kuchnia jest pomieszczeniem nie przeznaczonym na stały pobyt ludzi i nie wymaga dostępu do światła dziennego. W konsekwencji organ stwierdził, że powyższe ustalenia dają podstawę do zastosowania art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. w związku z treścią art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 2003r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. (nr [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 Prawa budowlanego (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym, po rozpatrzeniu odwołania K. M. - uchylił ww. decyzję w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożył na K. M. obowiązek likwidacji ww. okna, w terminie 1 miesiąca od otrzymania decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne organu I instancji i dodał, że w decyzji nr [...] wskazał na konieczność zbadania przez organ powiatowy, czy okno to było przewidziane w projekcie budowlanym ww. budynku. K. M. podał, że budynek powstał w okresie przedwojennym, zgodnie z projektem, który przewidywał sporne okno. Organ podniósł, że w aktach znajduje się jedynie inwentaryzacja budynku z 1963r. Jednak umieszczenie w inwentaryzacji ww. okna nie jest dowodem, że było ono przewidziane również w projekcie budowlanym. Organ odwoławczy podkreślił, że wykonanie okna w ścianie budynku usytuowanej w granicy działki jest sprzeczne z warunkami technicznymi obowiązującymi w każdym z funkcjonujących do tej pory reżimów prawnych, tak obecnych, jak i tych wynikających z rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939r. Nr 34, poz. 216 z późn. zm.), obowiązującym w czasie budowy obiektu (art. 277). Organ dodał, że z układu pomieszczeń w lokalu nr [...] wynika, że zamurowanie okna nie pozbawi kuchni jedynego źródła oświetlenia i wentylacji, gdyż jest to pomieszczenie o charakterze "przechodnim" pomiędzy pokojem a sienią, z których to pomieszczeń każde posiada dwa otwory okienne. Zdaniem organu odwoławczego, zasadny był więc nakaz zamurowania okna, jednak organ powiatowy błędnie zastosował art. 40 Prawa budowlanego z 1974r, który ma zastosowanie do obiektów budowlanych zrealizowanych samowolnie pod rządami tej ustawy. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania nie jest legalność budynku przy ul. W. - która nie jest sporna - tylko wykonanie okna w sposób istotnie odbiegający od warunków technicznych. W takiej sytuacji zastosowanie miał tryb przewidziany w art. 50 - 51 Prawa budowlanego. Skargę na to rozstrzygnięcie złożył K. M., zarzucając naruszenie art. 7, 8, 107 § 3 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego przez wydanie orzeczenia w oparciu o podstawę prawną nie mającą zastosowania w sprawie; nakazanie likwidacji okna mimo stwierdzenia, że przedmiotowy budynek wraz z oknem, wzniesiony został legalnie; nie wyjaśnienie stanu prawnego obowiązującego w dacie wzniesienia budynku w zakresie stosowania przepisów, które z jednej strony określały odległość ściany budynku z otworami okiennymi od granicy działki, a z drugiej stwierdzały, że pomieszczenie kuchenne musi być wyposażone w okno; nie wyjaśnienie, czy ewentualne odstąpienie, przy projektowaniu i wzniesieniu budynku, było istotne. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja narusza jego prawa nabyte, z których skarżący i jego poprzednicy prawni korzystali przez 70 lat i stanowi niedopuszczalną ingerencję władzy państwowej w prawo własności. Wskazując na powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dot. obowiązku likwidacji okna ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 2003r., nie miał zastosowania, gdyż dotyczy trwającej budowy i pozwala wydać decyzję przed upływem 2 miesięcy od wydania postanowienia wymienionego w art. 50 ust. 1. Natomiast ww. budynek wzniesiono przed 1939r. i nie są obecnie prowadzone roboty budowlane Skarżący stwierdził, że skoro legalność budynku nie jest kwestionowana, sprawa może być rozpatrywana wyłącznie co do zgodności projektowania i wykonania budynku z prawem obowiązującym w czasie jego budowy. Organy jednak nie ustaliły czasu wzniesienia budynku i nie zakwestionowały daty wzniesienia budynku podanej przez skarżącego, zatem ocena budowy winna być dokonana na podstawie art. 241 ww. rozporządzenia Prezydenta RP z 1928r. Przepis ten stanowił, że kuchnie są pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi i muszą być zaopatrzone w okno o powierzchni co najmniej 1/10 powierzchni podłogi. Zaprojektowanie okna w kuchni wynikało więc z wymogu prawa. Wymóg ten pozostaje w sprzeczności z przepisem (art. 277) dot. usytuowania budynków. Brak jest jednak - zdaniem skarżącego -podstaw do prymatu art. 277 nad art. 241 rozporządzenia. Ponadto, ustalenia dot. "przechodniego" charakteru kuchni, jej doświetlania i wentylacji poprzez pokój i sień pozostają bez związku z wymogami art. 241, podobnie jak wywody organu powiatowego, że kuchnia nie jest pomieszczeniem przeznaczonym na stały pobyt ludzi. Zdaniem skarżącego, legalne wzniesienie budynku i jego istnienie przez kilkadziesiąt lat uzasadnia stwierdzenie, że to właściciele sąsiednich gruntów pragnący je zabudować, powinni uwzględnić istniejący stan faktyczny. Skarżący powołał się na wyrok WSA, IV SA/Wa 1958/07. wskazując, że zaskarżona decyzja wypacza pogląd Sądu zawarty w tym wyroku. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Takich uchybień Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, dlatego skarga została oddalona. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008r., którą organ ten uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] czerwca 2008r. i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożył na K. M. obowiązek likwidacji spornego okna w zakreślonym terminie. Słusznie podniósł organ wojewódzki, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest legalność wybudowania budynku przy ul. W. w W. - która nie była kwestionowana na żadnym etapie postępowania - tylko wykonanie okna w ścianie usytuowanej w granicy z działką pp. P. przy ul. W., w sposób sprzeczny z przepisami prawa tj. warunkami technicznymi. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 51 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), gdyż zgodnie z art. 103 ust. 1 zasadą jest stosowanie nowej ustawy m.in. do spraw, w których postępowanie administracyjne wszczęto już po jej wejściu w życie (vide wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., II OSK 1258/05, LEX nr 289255). Zaznaczyć należy, że przepisy dotychczasowe stosuje się tylko w sytuacjach wymienionych w ust. 2 art. 103, który odnosi się do obiektów wzniesionych bez wymaganego pozwolenia w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995r., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Jednak - jak to już wyżej wyjaśniono - taka sytuacja nie miała miejsca w rozstrzyganej sprawie, która nie dotyczyła samowolnego wybudowania domu lecz zamurowania okna w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Tryb przewidziany w art. 51 ww. ustawy stosuje się bowiem do innych przypadków niż określone w art. 48 ust 1 lub 49b ust 1 Prawa budowlanego. W konsekwencji powyższych ustaleń usytuowanie spornego okna winno być ocenione w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. - w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Należy mieć na uwadze, że zgodnie z § 12 ww. rozporządzenia budynki sytuuje się ścianą z oknami w odległości 4 m. od granicy z działką sąsiednią. W ust. 4 tego paragrafu ustawodawca przewidział wprawdzie możliwość sytuowania budynku bezpośrednio w granicy z działką sąsiednią, ale tylko ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych i tylko wtedy, gdy bezpośrednio przy granicy istnieje budynek bez takich otworów lub wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku. Z treści powołanych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że nie ma możliwości sytuowania budynku ścianą z otworami okiennymi bezpośrednio w granicy z działką sąsiednią. W konsekwencji oznacza to, że bez znaczenia pozostaje okoliczność podnoszona w skardze, czy okno usytuowane sprzecznie z warunkami technicznymi jest oknem kuchennym, czy oknem do innego pomieszczenia. Niewątpliwie rozplanowanie pomieszczeń wewnątrz budynku musi być zgodne z warunkami technicznymi dotyczącymi usytuowania budynku jako całości. Wprawdzie w przypadku robót już zakończonych przepis art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego winien być stosowany poprzez ust. 7 tego artykułu, nie ma bowiem potrzeby wstrzymywania robót budowlanych (art. 50), które zostały zakończone, jednak niezastosowanie tego przepisu nie jest uchybieniem na tyle istotnym, że uzasadniałoby wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Odnosząc się natomiast do powołanego przez skarżącego wyroku z dnia 6 grudnia 2007r. (IV SA/Wa 1958/07) wyjaśnić trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w innej sprawie, której przedmiotem była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dotycząca ustalenia warunków zabudowy tj. planowanej rozbudowy i nadbudowy budynku pp. P. Kwestie w tym wyroku poruszone nie mogły więc wiązać Sądu w niniejszej sprawie, prowadzonej przed organami nawozu budowlanego w zakresie usytuowania przedmiotowego okna. Podobnie należało ocenić zarzut naruszenia praw nabytych, z których - jak podniósł skarżący - korzystał ze swoimi poprzednikami prawnymi przez 70 lat. Zarzut ten nie może być uznany za usprawiedliwiony skoro usytuowanie spornego okna było i jest sprzeczne z warunkami technicznymi. Ponadto, stanowisko skarżącego, w okolicznościach niniejszej sprawy, pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równego traktowania właścicieli nieruchomości do realizowania swoich praw do budowy na własnym gruncie, gdy zamierzenia takie pozostają w zgodzie z Prawem budowlanym. (por. wyrok NSA z 10 lutego 2005r., II OSK 1118/04, LEX nr 171184). Usytuowanie przedmiotowego okna uniemożliwia bowiem wykonanie nadbudowy budynku znajdującego się na działce sąsiedniej należącej do pp. P.. Wobec poczynionych ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.