II SA/Wa 1194/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby celnej - oddala skargę - Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] zwolnił T. S. ze służby w Izbie Celnej w W. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 30 listopada 2007 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w P. skierował przeciwko funkcjonariuszowi akt oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, co stanowi obligatoryjną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Wobec niewniesienia odwołania decyzja ta stała się ostateczna. Pismem datowanym na 3 marca 2008 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym 4 kwietnia 2008 r.) T. S. reprezentowany przez adw. K. K. wniósł do Dyrektora Izby Celnej w W. o przywrócenie do Służby Celnej na dotychczas zajmowanym stanowisku. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt [...] T. S. został uznany za winnego popełnienia wykroczenia. Tym samym ustała przesłanka zwolnienia ze Służby Celnej opisana dyspozycją art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Następnie, po uzyskaniu negatywnej odpowiedzi na wniosek o przywrócenie do służby, pismem z dnia 25 kwietnia 2008 r. (data wpływu do organu 28 kwietnia 2008 r.) T. S. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącego, powołując się na treść wyroku Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...], stwierdził, iż zarówno w dniu 30 listopada 2007 r. jak i w dacie wydania decyzji o zwolnieniu T. S. ze służby nie istniały okoliczności pozwalające na skierowanie przeciwko wnioskodawcy aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z urzędu. Zatem już w chwili wydania decyzji o zwolnieniu ze służby istniały takie okoliczności faktyczne, nieznane wówczas organowi administracyjnemu, które wskazywały na to, iż skierowany przeciwko T. S. akt oskarżenia okazał się bezzasadny i nie obejmował okoliczności pozwalających na jego zwolnienie ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Wnioskodawca podkreślił, iż nie można obciążać funkcjonariusza celnego oczywiście błędną kwalifikacją prawną zarzucanego mu czynu, która w przypadku prawidłowych ustaleń nigdy nie stanowiłaby podstawy do skierowania przeciwko T. S. aktu oskarżenia. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia T. S. ze Służby Celnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że z informacji uzyskanych z Sądu Rejonowego w C. wynika, iż T. S. był obecny podczas ogłoszenia wyroku z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt [...]. Zatem o treści wyroku i okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 148 § 1 kpa, skarżący dowiedział się podczas rozprawy sądowej w dniu [...] lutego 2008 r. W tej sytuacji wniosek o wznowienie postępowania został złożony z naruszeniem jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, co stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, reprezentujący T. S. pełnomocnik podniósł, że w uzasadnieniu decyzji pominięto okoliczność, iż pismem z dnia 3 marca 2008 r. organ został powiadomiony o treści nieprawomocnego jeszcze wyroku Sądu Rejonowego w C. Z tych względów należy stwierdzić, że w terminie jednego miesiąca od zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia niniejszego postępowania, tj. wydania powołanego wyroku w sprawie karnej, Dyrektor Izby Celnej w W. został powiadomiony o okolicznościach faktycznych opisanych dyspozycją art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W konsekwencji znając podstawę do wznowienia niniejszego postępowania przed upływem terminu z art. 148 § 1 kpa, organ nie dopełnił obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że fakt skazania T. S. w dniu [...] lutego 2008 r. za popełnienie czterech wykroczeń, nie zaś za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego (kwalifikacja przyjęta w akcie oskarżenia) nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby nastąpiło bowiem na podstawie obowiązującego wówczas art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, nakazującego zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby w związku z wniesieniem aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego - nie zaś - na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy. Dyrektor Izby Celnej w W. podał, że okoliczności wskazywane przez stronę w składanych obecnie wnioskach mogłyby być istotne i mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jedynie w przypadku zwolnienia T. S. ze służby w związku ze skazaniem prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślne, zaś w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] zarzucając jej naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj.: 1. art. 147 kpa poprzez niewznowienie z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia T. S. ze Służby Celnej, pomimo znajomości treści wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008 r., wskazującego na brak podstaw do skierowania przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia o popełnienie, w myśl art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, co stanowiło przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, 2. art. 148 § 1 kpa poprzez przyjęcie, iż żądanie skarżącego o wznowienie postępowania nastąpiło z naruszeniem terminu przewidzianego w powołanym przepisie pomimo, iż podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się powołanego wyroku, a więc w chwili w której skarżący mógł w sposób skuteczny powoływać się na treść prawomocnego orzeczenia stanowiącego o istnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty przedstawione już we wnioskach złożonych w toku postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) decyzje, od których nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylanie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Stosownie do art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W świetle powyższego, właściwy organ administracji jest zobligowany w pierwszej kolejności zbadać, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia, wymienione w art. 145 § 1 kpa, oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 kpa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 1997 r., sygn. akt IV SA 1676/97 (Lex 48747), treść art. 148 § 1 kpa wyraźnie nawiązuje do dnia "dowiedzenia się" o podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie, mając na uwadze, iż jako podstawę żądania wznowienia postępowania skarżący wskazał treść wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt [...], za dzień dowiedzenia się o nowej okoliczności należy uznać datę [...] lutego 2008 r. Bezspornym bowiem jest, iż o treści wyroku Sądu Rejonowego w C. skarżący dowiedział się w dniu [...] lutego 2008 r. będąc obecny przy jego ogłoszeniu. Zasadnie zatem przyjął organ, iż kierując w dniu 25 kwietnia 2008 r. podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], skarżący nie dochował terminu określonego w art. 148 § 1 kpa. Twierdzenia skarżącego, iż termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się postanowienia byłby interpretacją, która nie znajduje oparcia w przepisie art. 148 § 1 kpa. W myśl stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w powołanym wyżej wyroku, nie do przyjęcia byłby pogląd, według którego należy "oczekiwać" na uprawomocnienie się wyroku i dopiero od daty prawomocności liczyć termin do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania. Istota unormowania z art. 148 § 1 kpa polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia. Uprawomocnienie się tego orzeczenia, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, jest już kwestią podlegającą badaniu, lecz w toku postępowania o wznowienie postępowania. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że T. S. uchybił terminowi i w tej sytuacji organ był obowiązany odmówić wznowienia postępowania administracyjnego. Wszczęcie bowiem postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 147 kpa, poprzez zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie organ dokonał analizy przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie znajdując podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Należy podkreślić, iż wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2791/00). Obowiązek wznowienia ma natomiast miejsce w razie wykrycia przyczyny wznowienia. Organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1-3, 5-8 kpa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 915/05 (niepubl.) zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może stanowić podstawy zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.