I OSK 409/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-11-16
Skład orzekający: Joanna Runge-Lissowska, Izabella Kulig-Maciszewska, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zawodowemu, którego decyzja o zwolnieniu ze służby została stwierdzona nieważnością z mocą wsteczną, przysługują odsetki ustawowe od zaległego uposażenia za okres od daty pierwotnej wymagalności świadczeń do dnia ich faktycznej wypłaty, czy też od daty, w której roszczenie o uposażenie stało się wymagalne po stwierdzeniu nieważności wadliwej decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, mimo działania z mocą wsteczną, nie powoduje powstania roszczenia o odsetki za okres, w którym żołnierz miał inny status prawny (np. przeniesionego do rezerwy) i nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny do wypłaty uposażenia. Roszczenie o odsetki powstaje dopiero od momentu, gdy uposażenie stało się wymagalne po stwierdzeniu nieważności wadliwej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła żądania żołnierza M. K. odsetek od zaległego uposażenia za okres od maja 2003 r. do lipca 2006 r. Po stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu go ze służby wojskowej, organ przyznał odsetki jedynie za okres od 4 do 14 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że odsetki powinny być naliczane od pierwotnych terminów wymagalności. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wniósł skargę kasacyjną, kwestionując prawo do odsetek za okres przed stwierdzeniem nieważności wadliwej decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędzia WSA del. do NSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 grudnia 2008r. sygn. akt II SA/Bd 833/08 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. [...] w przedmiocie odsetek od sum uposażeń wypłaconych po przywróceniu do służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od skarżącego M. K. na rzecz Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 833/08 uchylił zaskarżoną decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2008 r. [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] lipca 2008 r. [...] w sprawie skargi M. K. na ww. decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy w przedmiocie odsetek od sum uposażeń wypłaconych po przywróceniu do służby.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. [...] Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] przyznał M. K. prawo do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową w kwocie 226,25 zł w okresie od 4–14 lipca 2006 r.
W odwołaniu wniesiono o uchylenie decyzji i przekazanie ustawowych odsetek od nieterminowo wypłaconych świadczeń należnych w okresie od 1 maja 2003 r. do 19 czerwca 2006 r. – do 14 lipca 2006 r., tj. do dnia zapłaty zarzucając przy tym naruszenie m.in.: art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy pragmatycznej polegające na przejęciu, że odsetki ustawowe w wypłacie świadczeń za okres od 1 maja 2003 r. do 19 czerwca 2006 r. stały się wymagalne dopiero 4 lipca 2006 r., oraz art. 120 ustawy pragmatycznej również przez błędne określenie wymagalności ekwiwalentów pieniężnych za przejazd raz w roku do dowolnie wybranej miejscowości za okres od 1 maja 2003 r. do 19 czerwca 2006 r. Zdaniem odwołującego prawo do wyżej wymienionych świadczeń powstało w terminach określonych w stosownych przepisach, a nie z chwilą uprawomocnienia się decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Ponadto odwołujący się stwierdził, że wypłata tych należności nie powinna odbywać się w trybie administracyjnym, gdyż roszczenie to ma charakter cywilnoprawny, a więc należy do drogi sądowej.
Decyzją Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że M. K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie decyzji [...]. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r., której nieważność stwierdzono decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych [...] z dnia [...] maja 2006 r.
Dokonując analizy przepisów organ przyjął, że roszczenie M. K. o odsetki należy oprzeć o treść art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) oraz art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zgodnie z którymi w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności żołnierzowi przysługują odsetki od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Natomiast uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują.
W rozpoznawanej sprawie, uposażenie nie stało się wymagalne ani w dniu 1 maja 2003 r., ani w żadnym kolejnym pierwszym dniu miesiąca po tej dacie, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja [...] z dnia [...] marca 2003 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia mł. chor. szt. M. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i faktycznie był on zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W tych okolicznościach nie można przyjąć, iż organ wojskowy pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażenia.
Z chwilą uprawomocnienia się decyzji [...] Dowódcy Wojsk Lądowych powstało roszczenie o uposażenie, natomiast nie jest dopuszczalne przyjęcie fikcji, iż w okresie skutecznego, jakkolwiek niezgodnego z prawem, zwolnienia mł. chor. szt. M. K. z zawodowej służby wojskowej pełnił on nadal zawodową służbę wojskową i w związku z tym miał co miesiąc roszczenie o wypłatę miesięcznego uposażenia, poczynając od dnia 1 maja 2003 r.
W skardze do Sądu Wojewódzkiego wniesiono o stwierdzenie nieważności obu decyzji, ewentualnie ich uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów, na które wskazywano w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponownie zwrócono uwagę na skutki decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, a w konsekwencji na zasadność żądania odsetek za opóźnienie w takich terminach, jakby nie doszło do wypowiedzenia – tj. od dnia wymagalności poszczególnych świadczeń do dnia zapłaty. Konsekwentnie uznano, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy właściwa jest droga sądowa, bowiem skoro istnieje szczególny przepis uzasadniający wydanie decyzji, sprawę powinien rozstrzygnąć sąd powszechny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargę uznał za uzasadnioną, wskazując, iż decyzja organu I instancji przyznawała odsetki od wypłaty zaległych należności w kwocie 226,25 zł za okres od 4 do 14 lipca 2006 r., nie zawierając rozstrzygnięcia co do reszty żądanych należności, które w części zostały wypłacone (należności główne), a więc żądanie stało się bezprzedmiotowe, a w części nie uwzględniono żądania (odsetek za okres wcześniejszy) przy braku rozstrzygnięcia merytorycznego w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazywano na okoliczności nieuwzględnienia żądania z tytułu odsetek za wcześniejszy okres natomiast zdaniem Sądu, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy oznacza rozstrzygnięcie w drodze decyzji, a nie poprzez uzasadnienie decyzji rozstrzygającej o innym zakresie żądania. W tych okolicznościach organy naruszyły zasady postępowania wyrażone w art. 104 k.p.a.
Odnosząc się do kwestii trybu postępowania w sprawach o wypłatę odsetek od uposażeń i innych należności przysługujących żołnierzom zawodowym, Sąd podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007 r., iż pomimo ich cywilnoprawnego charakteru, wnioski te podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym. Zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych określone zostały w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), w przepisach art. 71–104 (Rozdział 5 ustawy).
Dalej wskazano, iż skutki decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej odnośnie uprawnień związanych z pełnieniem służby są w sprawie bezsporne w zakresie uznania, że skarżącemu przysługiwało uprawnienie do otrzymania zaległego uposażenia za okres od 1 dnia maja 2003 r. do dnia 19 czerwca 2006 r. Natomiast istota sporu sprowadza się do kwestii ustalenia terminu wymagalności zaległego uposażenia, w związku z wadliwym zwolnieniem ze służby wojskowej.
Udzielając odpowiedzi na powyższe Sąd pierwszej instancji wskazał, iż stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc), czyli od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Została zatem wykreowana nowa sytuacja prawna pozbawiająca wadliwą decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zdolności wywoływania skutków prawnych. Usunięcie tej decyzji z obrotu prawnego nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz również zniosło jej skutki prawne. W następstwie powyższego stosunek zawodowej służby wojskowej skarżącego został reaktywowany. W tej sytuacji została spełniona przesłanka wymagana do wypłaty zaległego uposażenia i innych należności wynikająca z art. 71 ust. 1 omawianej ustawy. Dla ustalenia czy nastąpiło opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego zasadnicze znaczenie ma data wymagalności świadczenia. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych świadczenia są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. W świetle natomiast przepisu art. 75 ust. 3 tejże ustawy w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność stały się wymagalne. Ponieważ decyzji dotyczącej wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w znaczeniu prawnym nie było już od daty jej wydania, to tym samym należności z tytułu uposażenia i dodatków za okres od 1 maja 2003 r. do 19 czerwca 2006 r. stały się wymagalne w terminach określonych w art. 81 omawianej ustawy. Obowiązek płacenia odsetek jako świadczenia o charakterze akcesoryjnym powstał zatem od dnia wymagalności zobowiązania głównego. Z tego względu Sąd nie podzielił poglądu zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, że roszczenie o zapłatę odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia stało się wymagalne dopiero po uprawomocnieniu się decyzji [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego.
Od powyższego wyroku złożono skargę kasacyjną zarzucając:
– na podstawie art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), przez przyjęcie, iż odsetki ustawowe należą się od maja 2003 r. do dnia wypłaty należności w lipcu 2006 r.
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono, iż organ nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu co do tego, że jeżeli zaległe uposażenie wraz z odsetkami wypłacono w efekcie bezskutecznej, wadliwej decyzji administracyjnej w dniu 14 lipca 2006 r. to winien był otrzymać odsetki ustawowe za czas od dnia wymagalności w maju 2003 r. do dnia wypłaty w lipcu 2006 r. wymienionych należności. Natomiast podzielno pogląd Sądu Wojewódzkiego, co do tego, iż data wymagalności świadczenia ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia czy nastąpiło opóźnienie w jego spełnieniu, a w konsekwencji, czy należne są odsetki z tytułu późnienia w wypłacie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, uposażenie powoda nie stało się wymagalne ani w dniu 1 maja 2003 r., ani w żadnym kolejnym miesiącu, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja z dnia 31 marca 2003 r., która korzystała z domniemania prawidłowości i miała moc obowiązującą dopóki nie została usunięta z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności. Skarżący w czasie obowiązywania tej decyzji był zwolniony ze służby i otrzymywał świadczenie emerytalne, wobec tego nie można powiedzieć, iż organ pozostawał w zwłoce w wypłacie tego uposażenia, mimo iż decyzja stwierdzająca nieważność wywołała skutek ex tunc. Dla skarżącego kasacyjnie chwilą wymagalności należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003 r. jest dzień kiedy decyzja z dnia [...] maja 2006 r. stała się ostateczna.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Ewentualnie w razie uznania, iż zachodzi nieważność postępowania sądowego (art. 183 § 2 p.p.s.a.) z uwagi na fakt, iż w przedmiocie odsetek nie wydaje się decyzji administracyjnych a jedynie dokonuje się ich wypłaty wniesiono o uchylenie wyroku WSA i orzeczenie co do istoty poprzez stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] lipca 2008 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania w kwocie 2417 zł w tym kosztów zastępstwa procesowego przed WSA według norm przepisanych (2400 zł) oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (1800 zł – udział w rozprawie innego niż w I instancji pełnomocnika) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż podniesione w odpowiedzi na skargę kwestie związane z formą wypłaty odsetek nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy, bowiem skarżący M. K. nie wniósł skargi kasacyjnej i w związku z tym zarzuty co do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy szeroko omówione w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie mogą być rozpatrywane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponieważ w odpowiedzi tej podniesiono zarzut nieważności postępowania sądowego, a przesłanki nieważności Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), bierze pod uwagę z urzędu, to należy stwierdzić, iż zarzut ten jest całkowicie chybiony. Żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. w postępowaniu sądowym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy nie zachodziła.
Pogląd, iż w sprawie odsetek nie zapada decyzja administracyjna i w związku z tym droga sądowa była niedopuszczalna jest bezzasadny. Bezsporne jest, iż w niniejszej sprawie zostały wydane decyzje administracyjne w przedmiocie wysokości odsetek od nieterminowo wypłaconego uposażenia. W związku z tym stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. sąd wojewódzki posiada kompetencje do rozpatrywania skarg na decyzje administracyjne. Całkowicie niezrozumiałe jest przy tym stanowisko pełnomocnika skarżącego M. K., iż w sytuacji gdyby zachodziła przesłanka nieważności postępowania sądowego, to Naczelny Sąd Administracyjny mógłby jednak rozpatrywać skargę na zaskarżoną decyzję. Jeżeli zachodziłaby przesłanka nieważności postępowania sądowego określona w pkt 1 § 2 art. 183 P.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany byłby uchylić wyrok Sądu I instancji i odrzucić skargę. Ponieważ jak to stwierdzono wyżej, nie zachodzi ani ta przesłanka, ani też inna przesłanka nieważności postępowania sądowego, to Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną stosownie do wskazanego w niej zarzutu i uznał, że jest on zasadny. Dokonana bowiem przez Sąd I instancji wykładnia przepisu art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) jest błędna. Zgodnie z tym przepisem w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie kwestię sporną stanowi prawo do odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia, które zostało wypłacone w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej. Rozstrzygnięcie, czy i ewentualnie za jaki okres w takim przypadku należne są odsetki wymaga głębszej refleksji z punktu widzenia skutków jakie wywołuje decyzja stwierdzająca nieważność, mając na względzie również skutki wywołane przez decyzję nieważną.
Oczywiście rację ma Sąd pierwszej instancji twierdząc, że decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji. Jednakże trzeba również mieć na względzie, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 5 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 737–738; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, Wydanie II, s. 1000–1002).
Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Jednakże należy mieć na względzie okoliczność, iż nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu, który ma niebagatelne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy.
Trzeba zauważyć, że decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status, z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej, który można ogólnie określić jako status przeniesionego do rezerwy. Oczywistym jest, że w tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Roszczenie o wypłatę takiego uposażenia w tym okresie nie powstawało, gdyż nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny, stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności.
Wprawdzie decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowaniem z momentem jej uostatecznienia prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego nie mogła odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. W czasie pozostawania w obrocie prawnym decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej nie istniał między stronami administracyjnoprawny stosunek obligacyjny. Dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowało, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej.
Reasumując należy stwierdzić, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem Sąd pierwszej instancji błędnie odczytał przepis art. 75 ust. 3 cytowanej ustawy i w konsekwencji niewłaściwe go zastosował w ustalonym stanie faktycznym.
Stanowisko takie zajął już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 22 lipca 2009 r. w sprawie I OSK 1455/08 czy w sprawie I OSK 1426/08.
Skoro wymagalność uposażenia wpłaconego skarżącemu za okres od 1 listopada 2003 r. do 30 czerwca 2006 r. jest skutkiem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej rzeczą Sądu pierwszej instancji będzie – przy uwzględnieniu powyższych rozważań – dokonanie ustalenia dokładnej daty wymagalności należności i dopiero rozstrzygnięcie czy organ dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia oraz w jakiej wysokości należne są odsetki.
Na marginesie wskazać należy, iż Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, iż kwestionowana decyzja nie jest kompletna, w sytuacji gdy rozstrzyga ona wniosek o ustalenie wysokości odsetek za nieterminowe wypłacenie uposażenia i innych należności.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 203 pkt 2 oraz 205 § 2 P.p.s.a. uznając, iż w niniejszej sprawie uiszczany jest wpis stały a nie stosunkowy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło