I SA/Lu 501/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy na zalesianie gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 lipca 2008r., Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia 18 marca 2008 r. o odmowie przyznania pomocy na zalesianie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 27 września 2007 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek E. K. o przyznanie pomocy na zalesienie na 2007r. We wniosku strona zadeklarowała do zalesienia działkę rolną A grunt orny o pow. 8,00 ha położoną na działce ewidencyjnej Nr [...]: województwo l., powiat w., gmina H., obręb ewidencyjny B. Las. Strona złożyła także: pisemną zgodę S. K. na zalesienie przez jego żonę E. K. części działki nr [...], zaświadczenie z Urzędu Gminy z dnia [...] o przeznaczeniu działki rolnej, wypis z rejestru gruntów według stanu rejestru z dnia 8 maja 2007 r. dot. działki ewidencyjnej Nr [...], szkic uprawy działki Nr [...], wycinek mapy ewidencyjnej w skali 1:5000 dot. działki ewidencyjnej Nr [...], oświadczenie wnioskodawczyni o uzyskanych dochodach. Decyzją z dnia 18 marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania pomocy na zalesienie. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dokonując ponownej analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji w ramach przeprowadzonego postępowania odwoławczego zważył, iż zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 114, poz. 786 z późn. zm.) pomoc na zalesianie gruntów rolnych, z wyłączeniem gruntów położonych na obszarach Natura 2000, jest przyznawana rolnikowi do gruntów: użytkowanych jako grunty orne oraz sady, które zostały przeznaczone do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku tego planu, gdy zalesianie tych gruntów nie jest sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Podkreślił, iż w miesiącu październiku 2007 roku Ministerstwo Środowiska przekazało do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa aktualny zasięg obszarów Natura 2000. Zgodnie z uzyskanymi informacjami, przedmiotowa działka ewidencyjna Nr [...], położona jest na obszarze Natura 2000 tj. nazwa obszaru L. S., kod obszaru [...] (...). Ponadto zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz.U. z 2004 r., Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) zabrania się podejmowania działań mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Zdaniem organu odwoławczego powyższy przepis stosuje się odpowiednio do projektowanych obszarów Natura 2000, znajdujących się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 1 (liście przekazanej przez Ministerstwo Środowiska do ARiMR) do czasu odmowy zatwierdzenia albo zatwierdzenia tych obszarów przez Komisję Europejską jako obszary Natura 2000 i ich wyznaczenia w trybie przepisów, o których mowa w art. 28. Grunty przewidziane do zalesienia we wniosku nie odpowiadające wymaganiom określonym w § 4 ust. 2 skutkują odmową przyznania pomocy na zalesienie stosownie do § 10 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 114, poz. 786 z późn. zm.). Organ odwoławczy dodał, iż na dzień wydania wskazanych decyzji przepisy prawa wykluczały możliwość zalesienia działki ewidencyjnej Nr [...]. Odnosząc się do opinii Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody wskazał, że można przypuszczać, iż wydana została ona w oparciu o nieaktualny przebieg granic z 2006 roku, gdzie w/w działka leżała poza obszarem Natura 2000. W skardze na decyzję organu odwoławczego E. K. zarzuciła naruszenie art. 8 oraz art. 110 w zw. z art. 126 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła też naruszenie § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 polegające na odmowie przyznania pomocy na zalesienie po wydaniu postanowienia stwierdzającego spełnienie warunków przyznania tej pomocy w oparciu o inną przesłankę, niż brak złożenia oświadczenia o zalesieniu we właściwym terminie oraz naruszenie § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r., o ochronie przyrody polegające na uznaniu, że działka której dotyczy wniosek jest położona na obszarze Natura 2000. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, iż po wydaniu wskazanego postanowienia nie zaszły nowe fakty, które byłyby nieznane Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji w dniu jego wydania, wpływające na zmianę kwalifikacji działki, której dotyczy wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie. Za nowy fakt nie może być uznane pismo Departamentu Działań Społecznych i Środowiskowych z dnia 6 marca 2008r., powołane w decyzji I instancji, z którego wynika, iż przedmiotowa działka leży na terenie Natura 2000. Wskazany departament nie ma kompetencji do kwalifikacji danego terenu, a organ administracji uzyskał informację o zasięgu obszarów Natura 2000 już w październiku 2007r., co wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto skarżąca wskazała, iż pojęcie "obszaru Natura 2000" zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004r., o ochronie przyrody i stosownie do art. 28 wskazanej ustawy, wyznaczenie obszaru Natura 2000 następuje w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw środowiska, które określa między innymi nazwę, położenie administracyjne, obszar i jego mapę. Takie rozporządzenie nie zostało wydane dla terenu, na którym położona jest przedmiotowa działka. Jak wynika z zaskarżonej decyzji działka ta leży na obszarze projektowanego obszaru Natura 2000 L. S. Uznanie projektowanego obszaru Natura 2000 za przeszkodę w udzieleniu pomocy na zalesienie jest sprzeczne z Konstytucją. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002 r. /Dz.U. nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy wskazać, iż sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ dalej "p.p.s.a." zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy zasadnie odmówiły skarżącej przyznania pomocy na zalesienie wskazanych gruntów rolnych. Zatem należy rozważyć, czy z uwagi na położenie działki przeznaczonej do zalesienia w projektowanym obszarze Natura 2000 zastosowanie znajduje art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r., /Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zmianami/ o ochronie przyrody, jak twierdzi organ, czy też aby otrzymać pomoc na zalesienie należy spełnić tylko i wyłącznie warunki określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (dalej zwane rozporządzeniem). Należy wskazać, iż zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich /Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm./ wydane zostało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 /Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm./, które regulujące kwestie związane z przyznawaniem pomocy na zalesienie gruntów rolnych oraz gruntów innych niż rolne. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia, pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który spełnia następujące warunki: 1) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) zobowiązał się do: zalesienia gruntów rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymanie zwierząt dla celów gospodarczych, prowadzoną zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (norm), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia w rozumieniu przepisów o lasach; 3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, przez okres 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie; 4) zobowiązał się do przestrzegania minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska (norm) na terenie całego gospodarstwa. Zgodnie z ust. 2 wskazanego przepisu pomoc na zalesianie gruntów rolnych przyznawana jest do gruntów rolnych, użytkowanych jako grunty orne oraz sady, które zostały przeznaczone do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku tego planu, gdy zalesianie tych gruntów, nie jest sprzeczne z ustaleniami stadium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy z wyłączeniem gruntów położonych na obszarach Natura 2000. We wskazanym powyżej § 4 rozporządzenia zawarto szczegółowe regulacje dotyczące warunków otrzymania pomocy na zalesienie gruntów rolnych z wyłączeniem gruntów położonych na obszarach Natura 2000. Rozporządzenie to nie definiuje jednak pojęcia " obszar Natura 2000". Definicję taką zawiera art. 5 pkt 2b ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym obszar Natura 2000 to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty. Przepis art. 28 ust. 1 w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym do 14 listopada 2008 r. stanowi, iż wyznaczenie obszaru Natura 2000, zmiana jego granic lub likwidacja następuje w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa, ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi i z ministrem właściwym do spraw gospodarki wodnej, w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw środowiska, które określa nazwę, położenie administracyjne, obszar i mapę obszaru, cel i przedmiot ochrony oraz sprawującego nadzór nad obszarem. Z powyższego wynika, że pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest wyłączona jedynie w odniesieniu do gruntów położonych na obszarze Natura 2000 wyznaczonym w trybie określonym w art. 28 ustawy o ochronie przyrody. Ustawodawca chcąc z przyznania pomocy na zalesienie wyłączyć grunty znajdujące się na projektowanym obszarze Natura 2000 winien w przepisach rozporządzenia wyraźnie to zastrzec, bądź zastosować odesłanie do innego aktu prawnego, a skoro na mocy powyższego rozporządzenia z pomocy zalesieniowej, wyłączone zostały tereny znajdujące się na obszarze Natura 2000, to nie można zastosować wykładni rozszerzającej rozporządzenia i w oparciu o art. 33 ustawy o ochronie przyrody wyłączyć również tereny znajdujące się na projektowanym obszarze Natura 2000. Reasumując należy stwierdzić, że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, biorąc pod uwagę kompletność regulacji i jej szczegółowość, nie pozbawiają możliwości uzyskania pomocy finansowej na zalesienie gruntów, które w przyszłości mogą być objęte programem Natura 2000. Wskazane ograniczenie, stosownie do § 4 rozporządzenia, dotyczy tylko i wyłączenie tych gruntów, które są już objęte programem Natura 2000. Organ uzasadniając odmowę przyznania pomocy na zalesienie powołał się na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 lipca 2008r, z treści którego wynika, że sporna działka leży na obszarze "Natura 2000". W ocenie Sądu pismo to nie może stanowić podstawy do dokonania powyższych ustaleń, bowiem zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie przyrody zakwalifikowanie gruntu do obszaru Natura 2000 musi nastąpić w drodze rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw środowiska. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy ustali, czy przedmiotowa działka jest położna na obszarze Natura 2000 i w zależności od wyniku tych ustaleń wyda stosowną decyzję uwzględniając stanowisko Sądu przedstawione powyżej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 ww. ustawy.