II SA/Wa 1277/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant Izabela Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby - oddala skargę - Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], na podstawie art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.) w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 90, poz. 757) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.); zwanej dalej kpa, po rozpatrzeniu odwołania M.S., utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby przysługujący za służbę pełnioną do [...] sierpnia 2005 r. Organ podał, że M.S. został zwolniony ze służby z dniem [...] czerwca 2008 r. rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2008 r. na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 1, art. 45 ust. 2 pkt 4 i art. 49 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. W dniu [...] maja 2008 r. wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z wezwaniem do zapłaty należności z tytułu przepracowanych przez niego 720 nadgodzin w okresie do [...] sierpnia 2005 r. Organ odmawiając przyznania uwzględnienia wniosku stwierdził, że nie mogą być zrekompensowane w postaci ekwiwalentu pieniężnego 720 nadgodziny wypracowane przez funkcjonariusza do [...] sierpnia 2005 r., ponieważ wprowadzone ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej w art. 118 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o Straży Granicznej prawo funkcjonariusza zwolnionego ze służby, do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej ma zastosowanie do służby ponadnormatywnej pełnionej po dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. po [...] sierpnia 2005 r. Organ stwierdził, że mimo, iż funkcjonariusz [...] marca 2005 r. został zapoznany z ilością nadgodzin przez niego wypracowanych i niezrekompensowanych w formie czasu wolnego od służby według stanu na dzień [...] grudnia 2004 r. (obejmującym lata 1995 – 2004), to nie występował z wnioskiem do przełożonego o odbiór czasu wolnego w zamian za wypracowane nadgodziny. Natomiast od dnia [...] czerwca 2007 r. do dnia [...] września 2007 r. funkcjonariusz przebywał na zwolnieniu lekarskim. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2008 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił jej naruszenie: • art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej poprzez nieudzielenie w zamian za czas służby pełnionej powyżej ustawowego okresu rozliczeniowego przewidzianego w art. 37 ust. 2 tej ustawy czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze i odmowę wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za ten czas, • art. 32 ust. 1 i art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez nieprzestrzeganie art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej (nierówność stron i nieprzestrzeganie ustanowionych norm czasu pracy). W uzasadnieniu skargi wskazał, że wielokrotnie zwracał się o udzielenie czasu wolnego w zamian za służbę pełnioną ponadnormatywnie lecz wniosków tych nie uwzględniano, ponieważ jego przełożeni nie przestrzegali obowiązku nałożonego na nich przepisem art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej. Uznał, że wobec odmowy mu ustawowego prawa winny mieć w sprawie zastosowanie przepisy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy. Zaś wyliczenie ekwiwalentu powinno nastąpić przez analogię w oparciu o rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariuszy SG, urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. Nr 186, poz. 1560) wraz z odsetkami od dnia zwolnienia ze służby do dnia zapłaty. Stwierdził, że przepisy ustawy obowiązujące przed nowelizacją ustawy o Straży Granicznej ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. nie regulowały zasad wypłaty ekwiwalentu, ale też nie zabraniały jego wypłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przywołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej ma charakter administracyjno-prawny. Różni się od stosunku pracy specyficznymi warunkami zatrudnienia, w szczególności charakteryzuje go dyspozycyjność i podległość, z którą związany jest czas służby, uregulowany w odmienny sposób od ogólnie obowiązujących zasad. Zatem funkcjonariusz Straży Granicznej nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy, a więc nie mają do niego zastosowania, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, przepisy Kodeksu pracy, w tym przepisy o czasie pracy i wynagrodzeniu za godziny nadliczbowe. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, który stanowi, że funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1, 3-8 i 12 oraz ust. 3 otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby udzielony w zamian za czas ponadnormatywny nie więcej niż za ostatnie 3 lata. Zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw prawo do ekwiwalentu przysługuje za służbę ponadnormatywną pełnioną po dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. po [...] sierpnia 2005 r. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, organ zasadnie odmówił skarżącemu przyznania ekwiwalentu pieniężnego za czas wolny od służby przysługujący za służbę pełnioną przed dniem [...] sierpnia 2005 r. W związku z treścią art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej, na wynik rozpatrywanej sprawy nie ma wpływu podnoszony przez stronę zarzut naruszenia przez przełożonych art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, który przewiduje w zamian za czas służby przekraczający określoną przepisem normę czas wolny od służby w tym samym wymiarze, bowiem dla oceny zasadności roszczenia o ekwiwalent pieniężny nie ma znaczenia fakt, że skarżący tego czasu wolnego nie wykorzystał. Wobec uregulowania w noweli prawa do ekwiwalentu dopiero po dacie wejścia w życie ustawy - brak jest podstaw do stosowania znowelizowanego przepisu art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy w odniesieniu do skarżącego. Podobny pogląd zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 774/06, od którego została oddalona skarga kasacyjna wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2007 r. sygn. akt OSK 1902/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu zaskarżonym rozstrzygnięciem nie naruszono art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego o równości wszystkich wobec prawa, ponieważ przepis ten ma charakter klauzuli generalnej i nie może stanowić samoistnej podstawy dochodzenia roszczeń przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.