I OSK 1481/07

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-01-07

Skład orzekający: Irena Kamińska, Jan Paweł Tarno, Jerzy Krupiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jest odrębną procedurą od postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a w szczególności, czy przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyłącza możliwość prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w odniesieniu do Aktów Własności Ziemi?
Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa nie jest odrębną procedurą, lecz stanowi etap postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ administracji musi najpierw zbadać przesłanki nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a., a dopiero gdy nie można stwierdzić nieważności, może zastosować art. 158 § 2 k.p.a. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyłącza możliwość prowadzenia postępowań weryfikacyjnych (w tym stwierdzenia nieważności) wobec Aktów Własności Ziemi, co czyni postępowanie o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa bezprzedmiotowym w takich przypadkach.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z 1981 r. stwierdzającej nabycie własności nieruchomości. Skarżąca domagała się stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, zarzucając m.in. zastosowanie ustawy uwłaszczeniowej do nieruchomości nierolnej oraz brak zawiadomienia o postępowaniu prawowitego właściciela. Kolegium umorzyło postępowanie, powołując się na art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który wyłącza stosowanie przepisów k.p.a. dotyczących stwierdzenia nieważności i innych trybów weryfikacji do Aktów Własności Ziemi.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno NSA Jerzy Krupiński Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B.-S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 261/05 w sprawie ze skargi W. B.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. I OSK 1481/07 Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 maja 2007 r. oddalił skargę W. B. - S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] grudnia 2004 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy. Naczelnik Miasta i Gminy w Muszynie decyzją z dnia [...] listopada 1981 r. stwierdził nabycie przez E. G. własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...],[...],[...],[...],[...]. Następnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia [...] września 2004 r. umorzyło postępowanie w sprawie wydania decyzji Naczelnika z dnia [...] listopada 1981 r. z naruszeniem prawa. Od tej decyzji W. B. - S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie następuje w każdym przypadku. Do zastosowania tej instytucji dochodzi tylko wtedy, gdy nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji, czyli jedynie w tych przypadkach, które przewidział ustawodawca. Wnioskodawczyni opierała swoje żądanie na przesłance wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to jest na rażącym naruszeniu prawa. Wystąpienie rażącego naruszenia prawa nie jest przewidziane w przepisie art. 156 § 2 k.p.a. i dlatego nie można do niego stosować regulacji dotyczącej stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27. poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, póz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Niezależnie od powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, że art. 160 k.p.a. regulujący kwestię odszkodowania dla strony, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji -został uchylony z dniem 1 września 2004 r. przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 162 poz. 1692) i obecnie już nie obowiązuje. Decyzję powyższą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżyła W. B. - S. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w drugiej instancji przez pracowników podlegających wyłączeniu oraz błędną wykładnię art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że nieodwracalność skutków prawnych decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa nie uzasadnia stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa. Ponadto w złożonej skardze zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie błędną wykładnię art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, polegającą na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie także do postępowania stwierdzającego wydanie decyzji z naruszeniem prawa, a także niewłaściwe zastosowanie art. 5 ustawy z dnia 16 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, polegające na uznaniu, że art. 160 k.p.a. nie obowiązuje co do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy. Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Muszynie z dnia [...] listopada 1981 r. stwierdzającej nabycie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...],[...],[...],[...],[...] przez E. G., w ocenie skarżącej, polegało na zastosowaniu do parceli budowlanej zabudowanej przedwojenną willą "G." (działka nr [...]) ustawy uwłaszczeniowej odnoszącej się wyłącznie do gospodarstw rolnych. Drugim rażącym naruszeniem prawa było przeprowadzenie postępowania uwłaszczeniowego bez zawiadomienia i udziału właściciela nieruchomości C. S., którego skarżąca jest jedyną spadkobierczynią. Akt Własności Ziemi wywołał nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. W ocenie skarżącej, przepis ten - jako wprowadzający wyjątek od przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - należy interpretować ścieśniające. Skoro nie zakazuje on wprost stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, to takie postępowanie może się toczyć. W jej ocenie, z regulacji powołanych wynika, że gdy nie można stwierdzić nieważności decyzji, organ administracji stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Według skarżącej, nie można przepisu o randze ustawy wykładać w taki sposób, że zamykałby on poszkodowanemu drogę dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej - co gwarantuje art. 77 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczącego wyłączenia pracownika Kolegium podniosło, że nie ma on zastosowania do Samorządowych Kolegiów Odwoławczych rozpoznających wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż nie ma w tym wypadku mowy o wydawaniu decyzji w niższej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprawę skarżącej w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2007 r. podkreślił, że przepis art. 63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107 poz. 464) wyraźnie stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27 poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zaś ust. 3 tego przepisu stanowi, że postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa w ust. 2 podlega umorzeniu. Z treści przytoczonego przepisu art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami wynika jednoznacznie, że w stosunku do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się trybów weryfikacji decyzji ostatecznych przewidzianych na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.), stwierdzenia nieważności (art. 156 i nast. k.p.a.) i uchylenia lub zmiany decyzji (art. 154 i 155 k.p.a.). Wydanie decyzji, której domaga się skarżąca stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k. p a. następuje w postępowaniu nieważnościowym, właśnie w wyniku weryfikacji decyzji ostatecznej. Decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa można wydać tylko w wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli istnieją przesłanki nieważności wymienione w przepisie art. 156 § 1 pkt. 1, 3, 4 i 7, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Do decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, w ogóle nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w wymienionym powyżej zakresie. Ustawodawca wprowadzając ten szczególny wyjątek dotyczący weryfikacji decyzji ostatecznych, jednocześnie w ust. 3 nakazał umorzyć postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach. Wobec nakazu umorzenia postępowania, decyzja Kolegium o umorzeniu postępowania była zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podzielił zaś zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a., jednakże - w jego ocenie - naruszenie tego przepisu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie miało wpływu na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom organu administracji powołany przepis miał, zdaniem Sądu, zastosowanie także do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Na takim stanowisku stanął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06. Także okoliczność, że art. 160 k.p.a. - uchylony z dniem 1 września 2004 r. przez art. 2 ustawy z dnia 16 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw - ma zastosowanie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy skarżącej. Jej przedmiotem jest, bowiem kwestia dopuszczalności orzekania o stwierdzeniu wydania decyzji aktu własności ziemi z naruszeniem prawa, a nie kwestia odszkodowania za takie naruszenie. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła skarżąca, w której zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1. przepisu art. 145 § 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę jego zastosowania i przyjęcie, iż decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa można wydać tylko w wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podczas, gdy kodeks postępowania administracyjnego pozwala traktować postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jako procedurę odrębną, a także błędne ustalenie, że art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw wyłącza zastosowanie tej procedury w odniesieniu do Aktów Własności Ziemi, 2. przepisu art. 145 § 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, iż wskazany przepis daje podstawę do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, 3. przepisu art. 3 w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] września 2004 r. Postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa nie jest postępowaniem nadzwyczajnym stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Zdaniem skarżącej, dopuszczalność prowadzenia obu postępowań wynika bezpośrednio z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Gdy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej można na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. wszcząć z urzędu bądź na wniosek, to postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa można wszcząć wyłącznie na wniosek strony. Możliwość żądania wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego wydanie decyzji z naruszeniem prawa znajduje oparcie bezpośrednio w przepisie art. 158 § 2 k.p.a., który upoważnia organ do jego wydania na warunkach przepisem tym określonych. Możliwość zaś żądania rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność decyzji znajduje oparcie w art. 157 § 2 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. Warunki wszczęcia każdego z omawianych postępowań określone są przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Gdy chodzi o postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji to zostaje ono wszczęte w przypadku zaistnienia pozytywnych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nie może więc, w ocenie pełnomocnika skarżącej, odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa gdyż brak jest podstawy prawnej, która zezwalałaby na takie rozstrzygnięcie. Zakres postępowania o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wyznaczony został przez przepis art. 158 § 2 k.p.a. w ten sposób, że odsyła do przepisów dotyczących postępowania nieważnościowego, takim jednak stricte postępowaniem nie będąc. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. wszczyna się i prowadzi w celu stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, a więc nie w celu wzruszenia decyzji ostatecznej. Postępowanie mające na celu stwierdzenie, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa, jako wszczęte i prowadzone na wyraźny wniosek strony nie może podważać i nie podważa faktu, iż decyzja pierwotna pozostaje decyzją ostateczną. Nie stanowi, więc ono postępowania nadzwyczajnego skutkującego uchyleniem decyzji, albowiem decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. W sytuacji skarżącej, celem takiego postępowania byłoby otwarcie drogi do dochodzenia słusznego odszkodowania. Tym bardziej, że jak twierdzi pełnomocnik skarżącej, w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż kwestionowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, a to z uwagi na treść przepisu art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw. Przepis ten wyłączył, bowiem możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji - aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Celem tej regulacji była definitywna likwidacja możliwości weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. oraz zachowanie stanu prawnego powstałego w wyniku stosowania powyższej ustawy. Nie można jednak zgodzić się z poglądem, iż celem powyższej regulacji było równocześnie wyłączenie możliwości dochodzenia słusznego odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu administracji w sytuacji, gdy strona w ogóle nie była informowana przez organ administracji o podjętym działaniu. W takim, bowiem zakresie regulacja ta pozostawałaby w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 77 Konstytucji. Niewątpliwym jest, iż osoby zainteresowane mogły w okresie do 1992 r. żądać wszczęcia nadzwyczajnych procedur weryfikacji decyzji, w konsekwencji czego do końca 1992 r. akty własności ziemi mogły być uchylane w trybie wznowienia postępowania lub mogła być stwierdzana ich nieważność. Stan ten odnosi się jednakowoż do sytuacji, w których osoby zainteresowane wiedziały o wydanym akcie własności ziemi i nie przedsiębrały żadnych działań. Niezrozumiałym, w tym kontekście, byłoby stanowisko w konsekwencji, którego jakiejkolwiek ochrony prawnej pozbawione byłyby osoby, które o wydaniu aktu własności ziemi dowiedziały się po 1992 r., a więc już po zakończeniu okresu, w którym przepisy dopuszczały stosowanie do aktów własności ziemi procedur nadzwyczajnych określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Ochrona, która winna przysługiwać takim podmiotom to możliwość żądania odszkodowania od organu administracji publicznej, który wydał akt administracyjny z naruszeniem prawa i jednocześnie nie zawiadomił o tym strony postępowania. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw wyłącza zastosowanie wszelkich trybów nadzwyczajnych mających na celu uchylenie bądź zmianę ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Postępowanie prowadzone na podstawie przepisu art. 158 § 2 k.p.a., jak argumentował autor skargi kasacyjnej, w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa nie jest postępowaniem, które mieści się w dyspozycji przepisu art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca zarzuca przede wszystkim Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 145 § 1 lit. a/ w związku z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa można wydać tylko w wyniku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Zarzut tak sformułowany nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach. O prawidłowości rozumowania Sądu I instancji w tym zakresie świadczy zarówno systematyka ustawy, tj. Kodeksu postępowania administracyjnego jak i brzmienie art. 158 k.p.a. Rozdział 13 k.p.a., jak wynika z jego tytułu, dotyczy uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności decyzji. Art. 156 k.p.a. wymienia pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, przy czym zaistnienie tylko jednej z nich powoduje, że dotknięta taką wadą decyzja powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast przepis art. 156 § 2 k.p.a. zawiera tzw. przesłanki negatywne stwierdzenia nieważności decyzji stanowiące podstawę do wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Przepis art. 158 § 1 k.p.a. stanowi z kolei, że rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Jeżeli zgodnie z § 2 tego przepisu nie można stwierdzić niezgodności decyzji, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Z brzmienia wskazanych wyżej przepisów wynika, że w toku procedury administracyjnej organ administracji musi w pierwszej kolejności zbadać czy decyzja administracyjna dotknięta jest którąś z ciężkich wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Może to zrobić tylko w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Spełnienie się jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. musi z kolei spowodować ustalenie czy brak jest przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., bo dopiero wówczas art. 158 § 2 k.p.a., na który powołuje się skarżący, znajduje zastosowanie. Tak więc twierdzenie, że możliwe jest wydanie decyzji opartej na art. 158 § 2 k.p.a. bez konieczności wszczęcia i prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności nie znajduje żadnego uzasadnienia. Co do drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że podstawą umorzenia postępowania administracyjnego nie był jak twierdzi skarżąca art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa lecz uregulowanie zawarte w art. 105 § 1 k.p.a. nakazujące umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W omawianym przypadku, w sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa mógł być rozpoznawany wyłącznie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przepis art. 63 ww. ustawy zawierający zakaz prowadzenia takich postępowań w stosunku do decyzji wskazanej przez skarżącą czynił wszczęte jej wnioskiem postępowanie bezprzedmiotowym. Zatem również ten zarzut skargi kasacyjnej nie jest uzasadniony. Co do zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. to stwierdzić należy, że jest on o tyle niezasadny, iż przepis ten w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania. Uregulowanie to nakłada na sąd administracyjny obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcie się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Skarżąca formułując ten zarzut i nie uzasadniając go wskazuje, że Sąd procedując w granicach objętych skargą naruszył art. 135 p.p.s.a. Zarzut ten należy w tej sytuacji uznać za bezpodstawny. Mając wszystko to na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło