I OSK 450/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-01

Skład orzekający: sędzia NSA Barbara Adamiak, sędzia NSA Ewa Dzbeńska, sędzia del. WSA Wojciech Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, któremu pierwotnie wypłacono świadczenie pieniężne za rok po zwolnieniu, a następnie stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu i dokonano skutecznego zwolnienia w późniejszym terminie, przysługuje ponowne świadczenie pieniężne w pełnej wysokości, czy jedynie jego uzupełnienie?
Ratio decidendi
Świadczenie pieniężne należne przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej ma charakter jednorazowy. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu i ponownego skutecznego zwolnienia, żołnierzowi przysługuje jedynie uzupełnienie wypłaconego wcześniej świadczenia do wysokości należnej w ostatnim dniu pełnienia służby, a nie ponowna wypłata w pełnej kwocie.
Stan faktyczny
J. W. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w 2002 r., a następnie wypłacono mu świadczenie pieniężne za rok po zwolnieniu. Później stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu, a w 2006 r. dokonano ponownego, skutecznego zwolnienia ze służby. J. W. wystąpił o wypłatę świadczenia pieniężnego za okres po ponownym zwolnieniu. Organ odmówił wypłaty pełnej kwoty, zaliczając na jej poczet kwotę już wypłaconą. Sprawa trafiła do sądu administracyjnego, a następnie do NSA po skardze kasacyjnej J. W.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1509/08 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1/ oddala skargę kasacyjną; 2/ zasądza od J. W. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 120 ( sto dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wypowiedział mł. chor. szt. J. W. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W dniu 7 stycznia 2004 r. J. W. wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie z wnioskiem o wypłatę świadczenia pieniężnego w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Świadczenie wypłacono za okres od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia 30 listopada 2004 r. w kwocie brutto 26 565,12 zł. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych, po rozpatrzeniu wniosku J. W., stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Następnie, rozkazem nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. (pkt 10), Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dniem 31 sierpnia 2006 r. zwolnił mł. chor. szt. J. W. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. Wobec powyższego oraz w związku z wnioskiem zainteresowanego z dnia 13 września 2006 r. o wypłatę jednorazowo "z góry" świadczenia pieniężnego, należnego za okres roku od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r., Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie w dniu 17 października 2006 r. dokonał wypłaty w wysokości 5013,42 zł, która stanowiła wyrównanie pomiędzy należnym uposażeniem wraz z dodatkami o charakterze stałym w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej a uposażeniem pobranym z góry przez J. W. w 2004 r. w kwocie 26 565,12 zł. Pismem z dnia 19 czerwca 2008 r. J. W. zwrócił się do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji w przedmiocie przyznania na rzecz wnioskującego świadczenia pieniężnego w wysokości brutto 26 565,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2006 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. odmówił wnioskodawcy uzupełnienia o kwotę 26 565,12 zł wypłaconego mu świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia żołnierza z dniem 31 sierpnia 2006 r. z zawodowej służby wojskowej. Od powyższej decyzji J. W. złożył odwołanie do Ministra Obrony Narodowej. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, stosownie do art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 wymienionej ustawy, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Podał, że w sprawie jest bezsporne, że J. W. za okres od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia 30 listopada 2004 r. wypłacono jednorazowo z góry dwunastomiesięczne uposażenie w związku ze zwolnieniem ze służby. Spełnienie przesłanki zwolnienia umożliwiło dokonanie wypłaty tej należności, natomiast decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej kreuje nową sytuację prawną, mianowicie pozbawia wadliwą decyzję zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Organ wskazał, że pobrane świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, ponieważ odpadły podstawy jego przyznania. Skoro zatem żołnierzowi wypłacono już świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to pomimo że została stwierdzona nieważność decyzji o zwolnieniu, nie ma on prawa do uzyskania kolejnego świadczenia pieniężnego z tego samego tytułu, posiada natomiast co najwyżej prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności, uwzględniające podwyżkę należnego uposażenia. Stwierdził, iż organy wojskowe nie domagają się od żołnierza zwrotu uprzednio wypłaconego świadczenia, lecz jedynie dokonują jego zaliczenia na poczet należności wypłacanej za okres od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1509/08, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że jest w sprawie bezsporne, że skarżącemu przysługiwało uprawnienie do otrzymania przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej świadczenia wypłacanego co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Wynika to bowiem z treści art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892). Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia prawidłowej kwoty tego świadczenia w sytuacji, gdy już wcześniej wypłacono skarżącemu takie świadczenie w związku z wadliwym (jak się później okazało) zwolnieniem ze służby w 2003 r. Decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu J. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Sąd wywodził, że stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, działającym z mocą wsteczną (ex tunc), czyli od daty wydania decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowego stanu faktycznego Sąd podniósł, że zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2003 r. w znaczeniu prawnym nie było. Skuteczne prawnie zwolnienie J. W. z zawodowej służby wojskowej miało więc miejsce tylko raz, tj. w 2006 r. Stosownie zatem do treści art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżącemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w 2006 r., przysługiwało z tytułu tego zwolnienia tylko jedno roczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym należne na ostatnio zajmowanym stanowisku, zgodnie z treścią art. 95 pkt 1 powołanej ustawy. Sąd podkreślił, że istnieje istotna różnica pomiędzy prawem do uzyskania świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy a ustaleniem wysokości tego świadczenia, ponieważ uprawnienie do świadczenia powstaje z mocy prawa – w związku ze zwolnieniem ze służby, natomiast kwestia wyliczenia kwoty przysługującego świadczenia należy do wojskowego biura emerytalnego. W sprawie w 2004 r. wypłacono skarżącemu świadczenie w związku ze zwolnieniem ze służby, ale zwolnienie to uznano później za wadliwe i to od samego początku oraz usunięto jego skutki prawne. W związku z usunięciem skutków prawnych wadliwego zwolnienia ze służby należało również wyjaśnić kwestię skutków faktycznych, w tym i związanych z wypłatą odpowiednich świadczeń na rzecz żołnierza. Art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują zwrotu przez żołnierza świadczenia pobranego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Należy podkreślić, że decyzja taka nie została wydana. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie w decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. prawidłowo natomiast zaliczył w poczet należnego skarżącemu świadczenia kwotę wypłaconą już wcześniej, a zatem wyeliminował także skutki faktyczne decyzji usuniętej z obrotu prawnego. Niezasadny jest również zarzut skarżącego, że organ dokonał potrącenia spornej kwoty z przysługującego mu świadczenia, pomimo braku istnienia podstawy prawnej do takiego działania uprawniającej. Sąd wyjaśnił, że potrącenie w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy wzajemnie wymagalnych wierzytelności, a przedmiotowa sprawa rozpatrywana była na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulującej władcze stosunki administracyjne. Ponadto instytucję potrącenia z uposażenia żołnierza reguluje art. 103 powołanej ustawy. Na mocy tego przepisu potrącenia można dokonać na podstawie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary pieniężnej, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym. Tymczasem wojskowy organ emerytalny nie dokonał potrącenia należnej kwoty, ale decyzją wydaną w postępowaniu jurysdykcyjnym zaliczył kwotę wypłaconą już wcześniej na poczet należnego skarżącemu świadczenia, a zatem nie miała tu zastosowania instytucja potrącenia, o jakiej mowa w przepisach rozdziału 5 ustawy. Sąd wskazał na rozwiązania przyjęte w art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z których wynika, iż przedmiotowe świadczenie roczne przysługuje żołnierzowi, który pełnił służbę nieprzerwanie przez okres co najmniej piętnastu lat. Przyjmując zatem rozumowanie skarżącego, iż świadczenie z art. 95 pkt 1 ustawy należy się za każde zwolnienie ze służby, uznać należałoby, że w przypadku skarżącego świadczenie za okres od 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. w ogóle nie przysługuje, ponieważ nie został spełniony warunek nieprzerwanej piętnastoletniej służby z uwagi na przerwę w służbie w latach 2003–2006 (od dnia zwolnienia w 2003 r. do czasu stwierdzenia nieważności tej decyzji). Minister Obrony Narodowej słusznie uznał w zaskarżonej decyzji, że skoro skarżącemu wypłacono już świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to pomimo że decyzja o wypowiedzeniu została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie ma on uprawnienia do kolejnego świadczenia z tego samego tytułu. Posiada natomiast prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności pieniężnej, uwzględniające wzrost uposażenia do wysokości należnej w ostatnim dniu pełnienia służby. Sąd w pełni podzielił argumentację organu, popartą orzecznictwem sądów administracyjnych, że wypłata świadczeń pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, obwarowana jest zastrzeżeniem jednorazowości. Podkreślił fakt, iż skarżący został tylko raz skutecznie zwolniony ze służby, tj. z dniem 31 sierpnia 2006 r., a zatem także z tego względu przysługuje mu z tytułu zwolnienia tylko jedno świadczenie. W sprawie zostało ono zrealizowane poprzez odpowiednie uzupełnienie otrzymanej w 2004 r. należności. Treść art. 95 ust. 1 oraz treść dopełniającego go art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z istoty swojej zakładają jednorazowość otrzymania przez żołnierza świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Inne rozumienie tego przepisu, czyli uznanie, iż świadczenie to przysługuje w każdym przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, niezależnie od uprzedniego uzyskania tego świadczenia, w nadmierny sposób uprzywilejowywałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, ponownie do służby przywracanych. Przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru odszkodowawczego (nie jest to także odprawa), stąd takie interpretowanie powyższych przepisów naruszałoby prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadziłoby do ich nierównego traktowania. Prowadziłoby zatem do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na brak właściwości Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W myśl bowiem art. 96 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wypłaty świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby dokonuje wojskowy organ emerytalny właściwy dla adresu zameldowania żołnierza. Zgodnie natomiast z ust. 9 tego przepisu, wypłaty należności, o których mowa w ust. 7, dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza. Jak zatem wynika z przytoczonych przepisów Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie był organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie określenia wysokości świadczenia w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę. J. W. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 95 ust. 1 i 96 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), poprzez błędne uznanie, iż skarżącemu nie należy się w pełnej wysokości świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, które nastąpiło w roku 2006, 2) nadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego art. 77 oraz 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że przepisy te nie odnoszą się do sytuacji, w której znalazł się skarżący. Na tych podstawach wnosił o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku, 2) rozpoznanie skargi, 3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania przed pierwszą instancją. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodził, że nietrafny jest pogląd dotyczący odróżnienia prawa do uzyskania przedmiotowego świadczenia od ustalenia jego wysokości bowiem przedmiotem sprawy jest przyznanie na rzecz skarżącego należnego mu świadczenia pieniężnego związanego ze zwolnieniem go ze służby z dniem 31 sierpnia 2006 r. w pełnej wysokości odpowiadającej kwocie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, do którego uprawnienie, a co za tym idzie roszczenie o wypłatę wynika właśnie z ich treści. W dalszej części skargi kasacyjnej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do niedopuszczalności potrącenia dokonanego przez wojskowy organ emerytalny w świetle art. 103 ustawy pragmatycznej, a także braku podstaw do samego żądania od skarżącego zwrotu spornej kwoty wobec treści art. 77 tej ustawy. Dodatkowo zwrócił uwagę na całkowicie pominięte przez Sąd I instancji przytoczone stanowisko wyrażone w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2008 r. w sprawie o sygn. akt III UZP 1/08. W uchwale tej, choć dotyczącej wprawdzie określonej problematyki związanej ze świadczeniami emerytalnymi przysługującymi żołnierzom zawodowym, jednakże określającą w sposób uniwersalny specyfikę stanu prawnego, będącego następstwem usunięcia z obrotu prawnego wadliwej decyzji administracyjnej, poprzez stwierdzenie jej nieważności. Sąd Najwyższy szczególnie zaakcentował, iż skutki stwierdzenia nieważności dotyczą tylko decyzji, której to stwierdzenie dotyczy. Wszystkie inne rozstrzygnięcia podjęte w związku z tą decyzją nie ulegają automatycznemu usunięciu z obrotu prawnego. W takim wypadku przedmiotowe świadczenia pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługujące w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, z uwagi na to, iż samo stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powoduje skutku polegającego na odpadnięciu postawy wypłaty tychże świadczeń, nie mogą być także w żaden sposób przedstawiane do potrącenia, wyrównywane, ustalane, uwzględniane czy też zaliczane na poczet wcześniej wypłacanych świadczeń. W odniesieniu do kwestii jednorazowości otrzymania świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby rozpoznający sprawę Sąd nie zauważył, iż rozważana powinna być ona przy uwzględnieniu specyfiki sytuacji polegającej na kilkuletnim funkcjonowaniu w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby, która następnie w efekcie stwierdzenia nieważności z tego obrotu została wyeliminowana. W konsekwencji w niniejszym przypadku, mimo iż do skutecznego zwolnienia ze służby doszło jedynie raz, dwukrotnie ziściło się zdarzenie powodujące możliwość wydania decyzji administracyjnych przyznających przedmiotowe świadczenia. Podkreślił, iż wadliwość pierwszej decyzji o wypowiedzeniu odwołującemu się stosunku zawodowej służby wojskowej była zawiniona przez organy wojskowe, powodując dla niego niekorzystne następstwa. Trudno z tego punktu widzenia mówić o nadmiernym uprzywilejowaniu żołnierzy, których udziałem stało się właśnie takie położenie. Ustawodawca nie przewidując możliwości zaistnienia takich szczególnych przypadków, nie uregulował również kwestii związanych z przyznaniem określonych świadczeń w związku z de facto dwukrotnym zwolnieniem ze służby. Wobec tego uznać należy, iż wszelkiego rodzaju zaliczenia, wyrównania kwot składających się na jedno z tychże świadczeń na rzecz drugiego są dokonywane przez organ bez podstawy prawnej. Poza tym charakter prawny takich czynności może być rozpatrywany jedynie z zastosowaniem przepisu art. 103 wojskowej ustawy pragmatycznej, który uzależnia ich dopuszczalność od ściśle określonych przesłanek wymienionych w tymże przepisie. Jedynie ten przepis stanowi podstawę dokonywania wszelkich potrąceń z uposażeń i innych świadczeń należnych żołnierzom zawodowym w ramach administracyjnoprawnych stosunków służbowych. Potrącenia nie zostały oparte na jakiejkolwiek podstawie prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Skargę kasacyjną oparto na błędnej wykładni art. 95 ust. 1 i art. 96 ust. 1 w związku z art. 72 ust. 2 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz niezastosowaniu art. 77 i art. 103 powołanej ustawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadzają się do stwierdzenia, że skoro przepisy powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują zwrotu uprzednio wypłaconego uposażenia zasadniczego to uposażenie i inne należności pieniężne pobrane przez żołnierza, przysługują mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi czy też potrąceniu. Powołana ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w art. 77 i w art. 103 przyjęła zasadę ochrony uposażenia i zakres potrąceń, wymieniając enumeratywnie możliwości potrącenia, co nie pozwala na rozszerzenie jej stosowania. Takiej wykładni przepisów prawa nie można przyjąć, jako prawidłowej. W zaskarżonym wyroku Sąd prawidłowo wywiódł z art. 95 ust. 1 w związku z art. 96 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednorazowość świadczenia pieniężnego należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby. Tym samym zasadnie uznał, że organ, zgodnie z przepisami prawa, orzekł w przedmiocie ustalenia uposażenia przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, zaliczając na poczet uposażenia kwotę wcześniej wypłaconą z tego tytułu. Jednocześnie prawidłowo uznał, że skarżącemu należy wypłacić kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 31 sierpnia 2006 r. (tj. na dzień skutecznego zwolnienia a uposażeniem wcześniej ustalonym i wypłaconym według stawek obowiązujących w 2002 r.). Po wydaniu przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzji z [...] marca 2006 r. nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji orzekającej w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej mł. chor. szt. J. W. (Decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z [...] grudnia 2002 r. nr [...]), J. W. został przywrócony do służby. Decyzja o zwolnieniu J. W. z zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego, a stosunek służbowy został reaktywowany. Stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który potwierdza fakt, że decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z ciężkich, kwalifikowanych wad materialnoprawnych, wyliczonych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, co ma tę konsekwencję prawną, że nie była zdolna do wywołania skutków prawnych od samego początku jej wejścia do obrotu prawnego przez doręczenie (ogłoszenie) stronie. Decyzja o zwolnieniu J. W. nie była zdolna do wywołania skutku prawnego od samego początku, a zatem zgodnie z przepisami prawa nie wywołała skutku prawnego, co oznacza, że w znaczeniu prawnym nie był zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Skuteczne zwolnienie z zawodowej służby wojskowej miało miejsce tylko raz, tj. w 2006 r. Stosownie zatem do art. 95 pkt 1 w związku z art. 96 ust. 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, J. W. zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługiwało z tytułu tego zwolnienia tylko jednorazowo jednoroczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne w ostatnim dniu pełnienia służby. Z tego względu zasadnie ustalono w 2006 r. skarżącemu prawo do uposażenia należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, tj. od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. i jednocześnie zasadnie zaliczono na poczet tego uposażenia wypłaconą w 2002 r. kwotę uposażenia w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, które okazało się bezskuteczne. Z tego względu za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu w wyroku o braku podstaw do stosowania w sprawie art. 77 w związku z art. 103 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło