II SA/Kr 1073/08

WyrokWSA w Krakowie2009-01-21

Skład orzekający: Andrzej Niecikowski, Joanna Tuszyńska, Krystyna Daniel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko częściowo, a poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy złożyli wniosek o zwrot całej nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie wyjaśniły wszystkich kwestii dotyczących ustalenia zbędności wywłaszczonej nieruchomości. W sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości, a wnioskodawcy domagają się zwrotu całości, organ powinien orzec o zwrocie tej części, która nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, nawet jeśli wnioskodawcy nie wyrazili na to zgody. Ponadto, organ I instancji powinien był umorzyć postępowanie w zakresie zwrotu działki nr 3, która została wycofana z wniosku przez skarżących.
Stan faktyczny
Skarżący S. K. i A. K. domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działka nr 1. Organ I instancji odmówił zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia (budowa bazy magazynowo-składowej) został zrealizowany na całej działce, mimo że zeznania świadków wskazywały na częściowe zagospodarowanie. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów o gospodarce nieruchomościami i k.p.a., wskazując m.in. na realizację celu wywłaszczenia przez inny podmiot niż wskazany w decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Starosty. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego S. K. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska WSA Krystyna Daniel (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S. K. i A. K. na decyzję Wojewody z dnia 10 września 2008r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , II. orzeka , że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana , III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S. K. kwotę 457 zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania . Starosta decyzją z [...] sierpnia 2007 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 142 oraz art. 137 ust. 2 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 kpa odmówił S. K. i A. K. zwrotu nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działka ewid. nr 1 o pow. 0,5214 ha, objętej księgą wieczystą nr 2, gdzie jako właściciel figuruje Gmina Miasto R. - wywłaszczonej na podstawie decyzji Wojewody z [...].04. 1998 r. nr [...], na cele budowy bazy magazynowo - składowej Powiatowego Przedsiębiorstwa [...] w R. Starosta w uzasadnieniu decyzji podał, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na wniosek S. K. z 27.07.2004 r., który wniósł o zwrot nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działki ewid. nr 1 oraz nr 3, wywłaszczonej w 1972 r. na cele budowy bazy magazynowo-składowej Powiatowego Przedsiębiorstwa [...] w R. podnosząc, że na nieruchomości nie dokonano realizacji celu wywłaszczenia. Organ l instancji ustalił, że aktem notarialnym repertorium A nr [...] z [...].11.1972 r. F. K. oraz C. K. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. nieruchomość położoną w R., oznaczoną jako p.gr.l.kat. nr 4. Spadkobiercami F. K. i C. K. są S. K. i A. K. (postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...].08.2004 r. i [...].01.2005 r.). Ustalono, że p.gr.l.kat. 4 odpowiada działce ewid. nr 1 o powierzchni 0,5214 ha. Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej na gruncie 24.11. 2004 r. S. K. oraz A. K. ograniczyli wniosek o zwrot do działki ewid. nr 1 poł. W R. Ustalono też, iż w dniu rozprawy działka ewid. nr 1 stanowiła ogrodzony pas gruntu, na działce znajdowały się dwa budynki oraz skład materiałów sypkich, część działki znajdująca się poza ogrodzeniem była niezagospodarowana. Organ l instancji wskazał, że stosownie z przepisem art. 136 ust. 3 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami podstawową przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest fakt jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 tej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Organ l instancji prowadząc postępowanie celem ustalenia okresu realizacji prac związanych z celem wywłaszczenia stwierdził brak dokumentacji związanych z pozwoleniem na budowę w/w bazy magazynowo- składowej, w szczególności decyzji nr [...] Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Narodowej w [...] z [...].1.1972 r., nr [...] oraz innych dokumentów dotyczących wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości tj. planu realizacyjnego inwestycji oraz opinii rzeczoznawcy do sprawy odszkodowawcze - wywłaszczeniowej dotyczącej p.gr.l.kat. 4 położonej w R. Wskazał natomiast, że oparł swoje ustalenia na decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydziału Gospodarki Komunalnej i Przestrzennej znak: [...] z [...].06.1973 r., na podstawie której przedmiotowa nieruchomość została przekazana w użytkowanie wieczyste Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w [...] oraz na protokole zdawczo -odbiorczym z 1.10.1974 r., w oparciu o który nastąpiło fizyczne przekazanie p.gr.l.kat 4 położonej w R. na rzecz Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w [...] celem wybudowania bazy magazynowo - składowej. Organ l instancji, wobec braku pełnej dokumentacji, dla dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy przesłuchał świadków. Na podstawie zeznań świadków ustalono, że na przedmiotowym terenie znajdowało się pole orne, a po wywłaszczeniu rozpoczęto budowę bazy magazynowo-składowej PPRB wraz z ogrodzeniem. Poza terenem ogrodzenia teren nie był wykorzystywany na potrzeby bazy. Mając na uwadze zeznania uzyskane podczas przesłuchań świadków, a w szczególności fakt, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości, organ l instancji - powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z siedzibą w Warszawie z 12.07.2007 r. (sygn. akt l SA/Wa 1894/05) mówiący, iż w przypadku gdy organ administracji rozpatrując żądanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dochodzi do wniosku, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na jej części to obowiązany jest rozpoznać powyższe roszczenie w stosunku do tej części gruntu, która nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją lokalizacyjną, jeśli zaś ma wątpliwości, co do intencji wnioskodawcy zawartych we wniosku o zwrot nieruchomości, powinien ich powiadomić o tym fakcie i zwrócić się o zajęcie stanowiska - zwrócił się do wnioskodawców o ewentualne ograniczenie wniosku do części nieruchomości, która nie została zagospodarowana cel wywłaszczenia. Ponieważ A. K. oraz S. K. pismem z 8.05.2007 r. podtrzymali wniosek o zwrot całej działki ewid. nr 1 poł w R., a w ocenie organu l instancji ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że na w/w działce zrealizowano cel wywłaszczenia - stwierdzono, że nie istnieją przesłanki do zwrotu całej działki ewid. nr 1 wynikające z przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. że przedmiotowa działka nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli S. K. i A. K., wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwrot nieruchomości tj. działek ewid. 1 oraz nr 3 położonych w R. przy ul. [...], wskazując, że są one użytkowane niezgodnie z celem wywłaszczenia i w związku z tym powinny być zwrócone prawowitym właścicielom. Wojewoda decyzją z 10 września 2008 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że z treści art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W aktualnym stanie prawnym o zbędności nieruchomości przesądza art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zaś wyłącznie ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach wynikających w zasadzie z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o zwrot. Z kolei w wyroku NSA z 4.09.2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1552/00 (niepubl.) stwierdzono, iż "wywłaszczona nieruchomość, która została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jeżeli prace związane z realizacją tego celu zostały rozpoczęte po upływie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Organ II instancji podał, że w przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia nieruchomości położonej w R. oznaczonej jako działka gr. l. kat. 4, zgodnie z umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...].11.1972 r. którą to F. K. i C. K. sprzedali Skarbowi Państwa w trybie art. 6 ustawy z 12. 03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, była budowa bazy magazynowo - składowej Powiatowego Przedsiębiorstwa Robót Budowlanych w R. Określenie celu wywłaszczenia jako budowa bazy magazynowo-składowej znajduje także potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej przez organ l instancji w aktach przedmiotowej sprawy (tj. w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...].06. 1973 r. nr [...] o przekazaniu w użytkowanie Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w [...] działki gr. l. kat. 4 i w protokole zdawczo-odbiorczym z 1.10. 1974 r. o przekazaniu w/w nieruchomości przez Urząd Powiatowy - Wydział Gospodarki Komunalnej w [...] Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w [...]). Organ lI instancji podał, że baza magazynowo-składowa stanowiąca cel wywłaszczenia powstała na działce gruntowej l. kat. 4 (obecnie działka ewid. nr 1) w określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ramach czasowych. Organ odwoławczy podkreślił, iż organ l instancji na podstawie zeznań świadków złożonych w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, ustalił, iż część działki nr 1 znajdująca się poza ogrodzeniem bazy magazynowo-składowej nie była wykorzystywana na potrzeby bazy, a zatem nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia. Jednakże strony postępowania podtrzymały swój wniosek o zwrot całej działki nr 1 w R., nie będąc zainteresowanymi jej zwrotem w części, w której organ l instancji stwierdził brak zagospodarowania zgodnie z celem wywłaszczenia. Wobec powyższego, w opinii organu odwoławczego, Starosta w wyniku wyczerpująco przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego prawidłowo stwierdził, iż działka nr 1 o pow. 0,5214 ha poł. w R. jako całość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia i nie jest tym samym możliwy zwrot całej działki nr 1 o pow. 0,5214 ha pół. w R. Odnosząc się do treści odwołania, w którym S. K. i A. K. wnieśli ponownie o zwrot działek ewidencyjnych nr 1 i nr 3 w R., o zwrot których wnioskowali wszczynając niniejsze postępowanie, jakkolwiek w trakcie postępowania przed organem l instancji wniosek swój ograniczyli tylko do zwrotu działki nr 1, organ II instancji wskazał, iż w zakresie w jakim prawo materialne lub prawo procesowe opiera postępowanie administracyjne na zasadzie skargowości uzależniając je od złożenia przez stronę żądania, treść tego żądania wyznacza przedmiot postępowania. Organ administracji publicznej nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony. Organ II instancji podkreślił, że ze sformułowanej w art. 61 § 1 kpa, zasady skargowości wynika uprawnienie strony postępowania administracyjnego do zmiany zakresu swego żądania na każdym etapie postępowania administracyjnego. W konsekwencji ograniczenia przez odwołujących się wniosku jedynie do zwrotu działki nr 1 organ l instancji powinien był umorzyć postępowanie w zakresie dotyczącym zwrotu działki nr 3 poł. w R.. Jednakże wobec braku takiego rozstrzygnięcia, należy uznać, iż sprawa zwrotu działki nr 3, podnoszona w odwołaniu od decyzji l instancji, nie została dotychczas zakończona stosownym rozstrzygnięciem, a zatem organ l instancji obowiązany jest nadal do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz wydania rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu działki nr 3 poł. w R. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli S. K. i A. K., zarzucając organom administracji publicznej naruszenie art. 7,8 i 77 kpa oraz art. 136 ust. 2 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podnieśli, że wywłaszczona nieruchomość została przekazana innemu podmiotowi niż Powiatowe Przedsiębiorstwo [...] w R., na rzecz którego nastąpiło przedmiotowe wywłaszczenie, co ich zdaniem oznacza, że nie na działce ewid. nr 1 o pow. 0,5214 ha cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z 10. 09. 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 ustawy p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie także z powodów w niej nie podniesionych, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie art. 104 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji. Decyzja administracyjna stanowi kwalifikowany akt, którego cechą jest zewnętrzny charakter, władczość oraz podwójna konkretność, przejawiająca się w konkretnym określeniu adresata i konkretnym określeniu sytuacji, która decyzja rozstrzyga. Załatwienie sprawy oznacza natomiast, że organ administracyjny po wszczęciu postępowania i w wyniku jego przeprowadzenia dokładnie wyjaśnił stan faktyczny (art. 7 kpa), poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału rodowodowego (art. 77 § 1 kpa), dokonał subsumcji udowodnionych faktów pod stosowaną normę prawną, sporządził decyzję administracyjną zgodnie z dyspozycją art. 107 kpa, w której odniósł się do interesów i obowiązków stron postępowania, a także doręczył decyzję stronom postępowania. Podstawę materialne prawną w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W związku z powyższym organ administracyjny obowiązany był ustalić cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a następnie przy zastosowaniu ustawowych przesłanek z art. 137 ust. 1 ocenić czy któraś z ustawowych przesłanek zbędności wywłaszczenia zaistniała w niniejszej sprawie w odniesieniu do całej nieruchomości lub do jej części. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że organy orzekające l i II instancji nie wyjaśniły wszystkich kwestii dotyczących ustalenia zbędności wnioskowanej do zwrotu nieruchomości położonej w R. i oznaczonej jako działka ewid. nr 1 objętej KsW nr [...]. O zwrot w/w działki w całości wystąpili S. K. i A. K., będący spadkobiercami po F. K. i C. K., którzy będąc właścicielami przedmiotowej nieruchomości poł. w R., oznaczonej jako p. gr l kat. 4 (odpowiadającej działce ewid. nr 1) zgodnie z notarialną umową sprzedaży z [...].11.1972 r. Rep. A nr [...] sprzedali ją Skarbowi Państwa w trybie art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 nr 10 poz. 64 i z 1982 r. nr 11, poz. 79) Należy przy tym wskazać, że stosownie do treści art. 216 ab initio ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w/w przepisy tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z 12. 03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jak wynika z w/w umowy notarialnej oraz decyzji Prezydium PRN w [...] nr [...] z [...].06. 1973 r. o przekazaniu w użytkowanie Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w [...] (przedłożonych w aktach administracyjnych) celem wywłaszczenia była budowa bazy magazynowo-składowej. Należy wskazać, że organ l instancji opierając się - wobec braku innych dokumentów - na decyzji Prezydium PRN nr [...] z [...].06.1973 r. o przekazaniu w użytkowanie przedmiotowej nieruchomości Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w [...] i protokole zdawczo odbiorczym z 1. 10. 1974 r. o przekazaniu w/w nieruchomości przez Urząd Powiatowy - Wydział Gospodarki Komunalnej w [...] Przedsiębiorstwu budownictwa Komunalnego w [...], a także na zeznaniach świadków, w tym pracowników użytkującego przedmiotową działkę Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w [...] oraz osób mieszkających od lat siedemdziesiątych w sąsiedztwie przedmiotowej działki ustalił, że baza magazynowo - składowa stanowiąca cel przedmiotowego wywłaszczenia powstała na działce nr 1 w ramach czasowych określonych w dyspozycji art. 137 ust. 1 punkt 1 i 2. W szczególności wynika to z zeznań J. C. i L. G., którzy oświadczyli, że w latach 70-tych na przedmiotowej działce znajdował się budynek zadaszony z częścią socjalną i magazynową oraz wiata zadaszona. Teren był ogrodzony, zamykany i uzbrojony w wodę, kanalizację i gaz, a do 1982 r. wybudowano zbrojarnię i betoniarnię. Zarazem należy wskazać, że z zeznań świadków, w tym S. G. wynika, że teren działki nr 1 znajdujący się poza w/w ogrodzeniem nie został zagospodarowany. Mając powyższe na uwadze trzeba w pierwszym rzędzie wskazać, że organy l i II instancji stwierdziły, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości tylko w części, nie ustaliły jednak dokładnie na jakiej części przedmiotowej nieruchomości poł. w R., oznaczonej jako działka ewid. nr 1, cel wywłaszczenia został zrealizowany, a jaka jej część - wobec niezrealizowania na niej celu wywłaszczenia - podlega zwrotowi. Należy zauważyć, że z dyspozycji art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 cyt. ustawy wynika, że o ile poprzedni właściciel lub jego następcy złoży wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości bądź jej części organ w przypadku stwierdzenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości orzeka o zwrocie pozostałej części. Ponieważ zgromadzone w sprawie dowody pozwalały na zaprezentowaną przez organy ocenę, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany na części działki ewid. nr 1, na której przez wiele lat funkcjonowała baza magazynowo-składowa wybudowana w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 cyt. ustawy, natomiast na pozostałej części przedmiotowej działki cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, to organ l instancji powinien dokładnie określić tę część wywłaszczonej działki, na której cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i orzec o jej zwrocie. Zarazem należy podkreślić, że powyższe ustalenia nie mogą być dokonane przez organ odwoławczy również ze względu na zasadę dwuinstancyjności, której istotą jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z 3.12.1999 r. sygn. akt IV SA 2393/98 w Warszawie, Lex nr 48673). A zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ l instancji należy uzupełnić powyższe braki i orzec o zwrocie niewykorzystanej na budowę bazy magazynowo-składowej części przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako dz. ewid. nr 1 poł. w R. W tym bowiem przypadku ograniczenie wniosku przez skarżących wyłącznie do zwrotu całej nieruchomości - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - nie może być skuteczne w sytuacji, gdy organ ustalił, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości. Wynika to wprost z dyspozycji art. 137 ust. 2 cyt. ustawy, który stanowi, że gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości -zwrotowi podlega pozostała część. W takim przypadku ustawodawca nie stanowi o możliwości zwrotu niewykorzystanej części wywłaszczonej nieruchomości, ale nakłada obowiązek orzeczenia zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Sam fakt, iż skarżący zgodnie oświadczyli pismami z 8.05.2007 r., że nie wyrażają zgody na zwrot części przedmiotowej nieruchomości nie może mieć w takiej sytuacji znaczenia. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, iż na przedmiotowej nieruchomości w ogóle nie został zrealizowany cel wywłaszczenia ponieważ przedmiotowe baza magazynowo-składowa została wybudowana przez inny podmiot niż Powiatowe Przedsiębiorstwo Remontowo- Budowlane w R. wskazane w akcie notarialnym z [...]. 11.1972 r. Rep. A nr [...], należy podnieść, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cel budowy bazy i magazynowo-składowej. Nie jest natomiast istotne jaki konkretnie podmiot, któremu przekazano w użytkowanie przedmiotową nieruchomość, zrealizował cel wywłaszczenia. Inaczej rzecz ujmując, realizacja celu wywłaszczenia przez inny podmiot niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu nie daje podstawy do uznania, że cel ten nie został zrealizowany, a tym samym do uznania zbędności tej nieruchomości bądź jej części. Ustawodawca bowiem w dyspozycji, art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie wskazuje, iż obie przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości dotyczą faktycznej realizacji celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu, nie odnosząc się natomiast do podmiotu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej, który ma zrealizować cel wywłaszczenia. W związku z tym dla niniejszej sprawy nie ma znaczenia fakt przekazania w użytkowanie przedmiotowej nieruchomości Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w [...], co wynika z decyzji Prezydium PRN w [...] z [...].06.1973 r. oraz protokołu zdawczo-odbiorczego z 1.10.1974 r., a nie wymienionemu w/w akcie notarialnym Powiatowemu Przedsiębiorstwu [...] w R. Należy przy tym zwrócić uwagę na błędne wskazanie w uzasadnieniu decyzji l instancji, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana w oparciu o w/w dokumenty Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w [...] w "wieczyste użytkowanie", ponieważ jak wynika z przedłożonych w aktach administracyjnych w/w dokumentów przekazanie to dotyczyło użytkowania, a nie użytkowania wieczystego. Na koniec należy wskazać, że w sytuacji gdy skarżący S. K. i A. K. wnieśli o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1 oraz 3 wywłaszczonych w 1972 r., a następnie w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 24.11. 2004 r. ograniczyli swój wniosek wyłącznie do zwrotu działki nr 1 poł. w R. organ l instancji powinien w tym zakresie umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Zgodnie bowiem z art. 61 § 1 kpa, który uprawnia stronę do wnoszenia o wszczęcie postępowania należy uznać prawo strony do ograniczenia żądania przedstawionego we wniosku o wszczęcie postępowania jak to miało miejsce w niniejszej sprawę. W konsekwencji obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie treści żądania, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem sprawy. Natomiast treść żądania strony wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. W niniejszej sprawie oznaczało to, że organ l instancji powinien, ze względu na ograniczenie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wyłącznie do zwrotu dz. ewid. nr 1, umorzyć na zasadzie art. 105 kpa postępowanie dotyczącego zwrotu dz. ewid nr 3. Wobec faktu, iż skarżący w odwołaniu od decyzji l instancji zwrócili się także o zwrot działki 3, organ l instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien dokładnie ustalić, czy S. K. i A. K. obejmują swoim wnioskiem o zwrot tylko działkę ewid. nr 1 czy także działkę ewid. Nr 3 i w zależności od ustalonego żądania wnioskodawców, w przypadku ograniczenia przez nich wniosku o zwrot działki nr 3 - umorzyć postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe, względnie w przypadku podtrzymania przez nich wniosku o zwrot obu w/w działek wydać - po przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - rozstrzygnięcie merytoryczne dotyczące zarówno działki nr 1 jak i działki ewid. nr 3. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w punkcie l sentencji mając za podstawę art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" i "c" ustawy p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło