II GZ 142/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2511/08 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2511/08 oddalił wniosek A. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia [...] stycznia 2009 r. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wyrokiem z [...] stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] czerwca 2008 r. Uwzględniając wniosek skarżącej Sąd przyznał jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych pismem z dnia [...] października 2009 r., wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu (k. [...] akt sądowych). Następnie pełnomocnik skarżącej w dniu [...] grudnia 2009 r. złożył pełnomocnictwo procesowe (bez daty) udzielone przez A. W. (k. [...]akt sądowych). W tym samym dniu wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd I instancji oddalając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zwolnienia lekarskie – załączone do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej obejmują okres do [...] stycznia 2010 r. włącznie. Działanie A. W. w okresie objętym zwolnieniem lekarskim (kontakt z pełnomocnikiem z urzędu) świadczy o tym, że choroba nie stanowiła przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Sąd zauważył, że na druku zwolnień lekarskich A. W. (k. [...] oraz k. [...] akt sądowych) w rubryce 12 "wskazania lekarskie" zaznaczono cyfrę "2", co oznacza, iż "chory może chodzić". Przy tym pełnomocnik skarżącej nie wykazał innych okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu. Sąd podniósł, że o wyznaczeniu do jej reprezentowania pełnomocnik skarżącej dowiedział się w połowie listopada 2009 r., gdy otrzymał pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] października 2009 r. Ustanowienie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu nastąpiło po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd stwierdził, że skoro pełnomocnik zawiadomienie o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu odebrał w połowie listopada 2009 r. to przyczyna uchybienia odpadła najpóźniej w dniu [...] grudnia 2009 r. W konsekwencji termin siedmiodniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej upłynął z dniem [...] grudnia 2009 r. Tymczasem w tym terminie pełnomocnik skarżącej jeszcze nie zapoznał się z aktami sprawy, mimo że Sąd znajduje się w tym samym mieści, w którym ma siedzibę kancelaria pełnomocnika skarżącej. A. W. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie dokonała czynności w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W uzasadnieniu podniesiono, że A. W. pozostawała na zwolnieniu lekarskim do dnia [...] stycznia 2010 r. włącznie. Zwolnienia lekarskie są wydawane nie tylko na okres choroby, lecz obejmują także okres adaptacyjny, w którym chory czuje się lepiej, lecz niewskazane jest jeszcze podejmowanie przez niego pracy. Gdy skarżąca poczuła się lepiej wtedy mogła podjąć czynności zmierzające do zgromadzenia niezbędnych dokumentów i nawiązania kontaktu z pełnomocnikiem z urzędu. Wobec powyższego wniosek o przywrócenie terminu na wniesienia skargi kasacyjnej został wniesiony niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego uchybienia. Stało się to możliwe po zapoznaniu się z aktami sprawy, tj. po dniu [...] grudnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. Określenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sytuacji, gdy w terminie do jego wniesienia złożono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, wskazał, że "w wypadku ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy na gruncie przepisów postępowania cywilnego wskazując konkretny nieprzekraczalny termin, stwierdzając, że ustaje on nie później, niż z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej liczonego od dnia zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem (uchwała składu 7 sędziów SN z 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08). W rozpoznawanej sprawie żądanie przywrócenia terminu nie było uzasadnione ustanowieniem pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnoszone przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu (tj. choroba oraz związana z tym niemożność kontaktu z pełnomocnikiem od [...] października 2009 r., gdy dowiedziała się o wyznaczeniu dla niej pełnomocnika z urzędu) nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Należy zauważyć, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Podkreślenia wymaga fakt, iż na profesjonalnym pełnomocniku, ciąży obowiązek staranności w wykonywaniu czynności. Na gruncie niniejszej sprawy radca prawny został poinformowany o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla A. W. w połowie listopada 2009 r. Wobec czego przyczyna uchybienia terminu odpadła najpóźniej dnia [...] grudnia 2009 r. W konsekwencji termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu [...] grudnia 2009 r. Z akt sprawy wynika, że dopiero dnia [...] grudnia 2009 r., pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jako niezawinioną przyczynę uchybienia terminu wskazano chorobę skarżącej, na dowód czego złożone zostały zaświadczenia lekarskie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego choroba skarżącej nie usprawiedliwiała uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Choroba stanowi niezawinioną przyczynę uchybienia terminu jeżeli jest to zdarzenie nagłe uniemożliwiające wyręczenie się inną osobą. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie rzeczy należało uznać, że pełnomocnik skarżącej, miał realną możliwość podjęcia czynności procesowej albowiem istnieją różne sposoby kontaktu pełnomocnika z urzędu ze swoim mocodawcą (kontakt telefoniczny, faks czy posłużenie się osobą trzecią), a choroba skarżącej nie wykluczała możliwości nawiązania kontaktu. WSA trafnie wskazał, że działanie w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego świadczy o tym, iż choroba nie była obłożna i nie uniemożliwiała poruszania się. Co więcej, na drukach zwolnień lekarskich w rubryce 12 "wskazania lekarskie" wskazano "2", co oznacza, iż "chory może chodzić". Na marginesie należy tylko wskazać, że na profesjonalnym pełnomocniku, ciąży obowiązek staranności w wykonywaniu czynności. Na gruncie niniejszej sprawy radca prawny dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla A. W. w połowie listopada 2009 r. Już wówczas termin do wniesienia skargi kasacyjnej był naruszony, ponieważ odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] stycznia 2009 r., skarżąca otrzymała w dniu [...] marca 2009 r. a to oznaczało, że termin na złożenie skargi kasacyjnej upłynął z dniem [...] kwietnia 2009 r. Obowiązkiem pełnomocnika było niezwłoczne podjęcie czynności związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Z akt sądowych wynika, że pełnomocnik skarżącej dopiero w dniu [...] grudnia 2009 r. zapoznał się ze sprawą, a więc po upływie 30-dniowego terminu liczonego od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.