I SA/Wa 1309/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi P. K., A. K. i J. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 roku nr [...] Minister Infrastruktury uchylił w całości decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 roku i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1969 roku, utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] listopada 1968 roku, oraz decyzję Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] listopada 1968 roku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy: Zabudowana nieruchomość [...] ozn. jako [...] działka nr [...] i działka nr [...] , która zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Państwowe Biuro Notarialne w W. w dniu [...] sierpnia 1967r. stanowiła własność F. P. i M. M. małżonków M., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279). W dniu 12 września 1966 r. M. M. wystąpiła do Prezydium Rady Narodowej W. o odszkodowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) za ww. nieruchomość ozn. jako [...]. Decyzjami z dnia [...] listopada 1968 r. nr [...] - odnośnie nieruchomości położonej przy ul. [...] i nr [...] - odnośnie nieruchomości położonej przy ul. [...] Prezydium Rady Narodowej W. pozostawiło ww. wniosek o przyznanie odszkodowania bez uwzględnienia. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1969 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy przedmiotowe rozstrzygnięcia organu l instancji z dnia [...] listopada 1968 r. Odmowę uzasadniono faktem, iż nieruchomości [...] położone przy ul. [...] i [...] nie były użytkowane przez byłego właściciela po dniu 5.04.1958 r. W dniu 17 grudnia 1999 r. Z. K. (następczyni prawna byłych właścicieli) wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1969 r. Spadek po zmarłej w dniu [...] września 2002 roku Z. K. nabyły dzieci: P. K., A. K. i J. K.. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].08.1969 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002 roku organ naczelny utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie z dnia [...].09.2001 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26.08.2005 r., sygn. akt I SA/Wa 116/05 uchylił zaskarżone decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r. i z dnia [...] lutego 2002 r. W uzasadnieniu Sąd Administracyjny wskazał, że organ naczelny oceniając rozstrzygnięcia organów odszkodowawczych winien był odwołać się do art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1969 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r. Rozpatrując ponownie sprawę rozstrzygniętą decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Minister Infrastruktury stwierdził, że rozstrzygnięcie Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. dotyczyło decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1969 r., ale jedynie w zakresie, w jakim decyzja ta utrzymywała w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...].11.1968 r. Tymczasem z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przedmiotowa decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej utrzymywała w mocy zarówno wskazaną wyżej decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...].11.1968 r., jak i decyzję tegoż organu nr [...] z dnia [...].11.1968 r. Przedmiotem postępowania nadzorczego winna zatem być decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...].08.1969 r. utrzymująca w mocy obie w/w decyzje Prezydium Rady Narodowej W. dotyczące nieruchomości położonych przy ul. [...] i przy ul.[...]. Tym samym rozstrzygnięcie Ministra Budownictwa z dnia [...].07.2007 r. pomija decyzję Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...]11.1968 r., co oznacza, iż jest wadliwe, a zatem z tego powodu należy uchylić w/w decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...].07.2007 r. Kwestionowana decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...]08.1969 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 53 ust. 2 przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, ale wyłącznie wówczas, gdy przeszły one na własność Państwa, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r., po dniu 5.04.1958 r. tj. po dniu wejścia w życie w/w ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Sporną kwestią było ustalenie okresu, w którym byli właściciele faktycznie władali przedmiotowymi nieruchomościami. F. M. zmarł w dniu [...] września 1944 r. Ponadto, jak oświadczyła M. M. w piśmie z dnia 19.09.1967 r. skierowanym do Prezydium Rady Narodowej, od [...] nie mieszkała w W. Dalsza analiza materiału dowodowego pozwoliła ustalić, że M. M. przebywała w B., a w 1950 r. wyjechała do X. (pismo byłej właścicielki z dnia 22.10.1968 r.) Z pisma tego wynika ponadto, iż budynek znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości był zajmowany przez bezumownych lokatorów, o których M. M. nie posiadała żadnej wiedzy. Z kolei z pisma z dnia 1.08.1968 r. (str. 22 akt własnościowych) wynika, że M. M. z powodu choroby nie mogła bywać w W. Ponadto, jak wynika z operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 9.12.1959 r. oraz z protokołu z dnia 17.07.1959 r. przedmiotowa nieruchomość była użytkowana przez S. K.. Powyższe ustalenia nakazywały organowi przychylić się do stanowiska, iż nieruchomości [...] położone przy ul. [...] i przy ul. [...] przeszły na własność Skarbu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a poza tym, że nieruchomości te nie pozostawały w faktycznym władaniu byłej właścicielki już od czasów [...]. Słusznie więc Prezydium Rady Narodowej W., a następnie Ministerstwo Gospodarki Komunalnej wobec pozbawienia byłego właściciela użytkowania przedmiotowego gruntu przed dniem 5.04.1958 r., a więc nie spełnienia przesłanki zawartej w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 53 ust. 2). odmówiło przyznania odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości [...]. Odnosząc się zaś do zarzutu nie zastosowania przez organy orzekające w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) podkreślono, że zarówno w dacie orzekania przez organ pierwszej ([...].11.1968 r.), jak i drugiej instancji ([...].08.1969 r.) nie obowiązywała wspomniana ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r., a rozpatrując daną sprawę organ jest związany przepisami prawa powszechnie obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Skargę na powyższą decyzję wnieśli P. K., A. K. i J. K. wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 roku i poprzedzającej ja decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 roku. Decyzji Ministra Infrastruktury zarzucono naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, 77 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku poprzez ich niezastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 roku nie narusza prawa. Wymieniona decyzja została wydana w postępowaniu nieważnościowym, które to postępowanie rządzi się swoimi prawami. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Aby stwierdzić nieważność badanej decyzji należy bezspornie ustalić zaistnienie jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd podziela zdanie organów obu instancji orzekających w trybie nadzoru, iż badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1969 roku utrzymującej w mocy decyzje Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 roku, odmawiające ustalenia odszkodowania za nieruchomości [...] położone przy ul. [...] i przy ul. [...] - nie można postawić zarzutu wypełnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, iż organ zasadnie podniósł, że kwestionowana decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1969 roku została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64 ze zm.). Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość miały odpowiednie zastosowanie do odszkodowań za gospodarstwo rolne sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 roku Nr 50 poz. 279) przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostaną użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie niniejszej ustawy tj. po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Natomiast na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy przepisy niniejszej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przejdą po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność państwa na podstawie dekretu powołanego w ust. 1. Z akt sprawy wynika, że właściciele przedmiotowej nieruchomości F. M. zmarł [...] września 1944 roku, zaś M. M. od [...] nie mieszkała w W., najpierw przebywała w B., a w 1950 roku wyjechała do X. Budynek mieszkalny znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości był zajmowany przez bezumownych lokatorów. Powyższe ustalenia wskazują, że przedmiotowa nieruchomość nie pozostawała w faktycznym władaniu byłej właścicielki od czasów [...], a więc pozbawienie byłego właściciela użytkowania przedmiotowego gruntu miało miejsce przed dniem 5 kwietnia 1958 roku. Zatem Ministerstwo Gospodarki Komunalnej prawidłowo uznało, że nie spełniona została zawarta w art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości uzasadniająca przyznanie odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości [...]. Biorąc powyższe pod uwagę należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 kpa i organ zajął prawidłowe stanowisko, uznając za nie naruszającą rażąco prawa decyzję Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1969 roku utrzymującą w mocy decyzję odmawiające przyznania odszkodowania w trybie ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 roku. Za niezasadny należy uznać zatem zarzut podniesiony w skardze, a dotyczący naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z tym artykułem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie np. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W jej zakresie może mieścić się zarówno uznanie jak i krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie przez organ konkretnych przepisów w danym przypadku uznane zostało przez sąd administracyjny za poprawne lub za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. W uzasadnieniu wyroku z dnia 26 sierpnia 2005 roku sygn. I SA/Wa 116/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że postępowanie zainicjowane wnioskiem Z. K. prowadzone było w postępowaniu nieważnościowym. Podkreślił również, że organ nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości czy M. M. została pozbawiona faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Sąd w uzasadnieniu uznał również za zasadny zarzut naruszenia art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.). Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było zbadanie decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1969 roku pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Zatem należy uznać, że organ zastosował się do zaleceń i oceny prawnej zawartych w wyroku z dnia 26 sierpnia 2005 roku badając ponownie kwestię pozbawienia byłej właścicielki nieruchomości [...] faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością oraz ustalając, że w przedmiotowej sprawie art. 215 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami nie miał i nie może mieć zastosowania. Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, iż w przedmiotowej sprawie zarówno Minister Infrastruktury jak i Minister Budownictwa zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1969 roku i decyzjom tych organów z dnia [...] lipca 2007 roku i z dnia [...] czerwca 2008 roku nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.