II SA/Wa 1401/08
WyrokWSA w Warszawie2009-01-21
Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Iwona Dąbrowska, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zawodowemu, który został dwukrotnie zwolniony ze służby wojskowej (za pierwszym razem decyzja została uznana za nieważną z mocą wsteczną), przysługuje jednorazowe świadczenie pieniężne za każdy okres zwolnienia, czy tylko jednokrotne świadczenie uzupełnione o różnicę w uposażeniu?Ratio decidendi
Żołnierzowi zawodowemu przysługuje jednorazowe świadczenie pieniężne przez okres roku po zwolnieniu ze służby wojskowej tylko raz. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z mocą wsteczną, wcześniejsze świadczenie jest traktowane jako nienależnie pobrane, a żołnierzowi przysługuje jedynie uzupełnienie do wysokości świadczenia należnego w ostatnim dniu służby, uwzględniające ewentualny wzrost uposażenia. Ponowne przyznanie świadczenia w pełnej wysokości prowadziłoby do nadmiernego uprzywilejowania i nierównego traktowania żołnierzy.Stan faktyczny
Skarżący, M. B., został pierwotnie zwolniony ze służby wojskowej w 2004 r. i otrzymał świadczenie pieniężne. Następnie, decyzją z 2006 r., stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu, przywracając go do służby. W 2008 r. skarżący został ponownie zwolniony ze służby. W związku z tym, organ przyznał mu świadczenie pieniężne, ale pomniejszone o kwotę świadczenia wypłaconego w 2004 r. Skarżący kwestionował możliwość takiego pomniejszenia, domagając się pełnego świadczenia za drugi okres zwolnienia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję, argumentując, że świadczenie jest jednorazowe i nie można otrzymać go dwukrotnie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anna Mierzejewska, Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spr.), Protokolant – Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie należności pieniężnej przysługującej przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę –
Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], wypowiedział [...] M. B. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, a następnie rozkazem personalnym tegoż organu z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], z dniem 31 stycznia 2004 r. zwolniono skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesiono go do rezerwy.
W tej sytuacji Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], ustalił prawo do uposażenia przez okres 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby wojskowej w wysokości jednorazowej 26823,60 zł brutto za okres od dnia 1 lutego 2004 r. do dnia 31 stycznia 2005 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], organ zwaloryzował skarżącemu powyższe świadczenie do wysokości 27372,24 zł.
Decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], stwierdzono nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], po czym przywrócono skarżącego do zawodowej służby wojskowej.
Następnie rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], skarżący został zwolniony z dniem 31 maja 2008 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez żołnierza zawodowego.
W tej sytuacji, po złożeniu wniosku przez skarżącego, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w L. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, 3, 7 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), przyznał M. B. świadczenie pieniężne przysługujące przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w kwocie 17927,76 zł, stanowiącą różnicę miedzy kwotą świadczenia pieniężnego obliczoną od uposażenia przysługującego w ostatnim dniu pełnienia służby a kwotą świadczenia pieniężnego ustalonego i wypłaconego zgodnie z decyzją WBE w S. z kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu powołał się na opisany powyżej stan faktyczny sprawy i stwierdził, że stosownie do brzmienia art. 96 ust. 3 powołanej w podstawie prawnej ustawy, świadczenie pieniężne przysługujące żołnierzowi zawodowemu przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w wysokości uposażenia należnego w ostatnim dniu służby, przysługuje żołnierzowi, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat. Powyższy przepis w zbiegu z art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 66 ze zm.) świadczy o tym, że powyższa należność ma charakter jednorazowy i dlatego też ponowna wypłata owego świadczenia w pełnej wysokości nie może być przyznana. Stąd też mając na uwadze aktualne należne świadczenia w wysokości 45300,00 zł i po odjęciu świadczenia naliczonego po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r. w kwocie 27372,24 zł, kwota wyrównania wynosi 17927,76 zł.
W odwołaniu z dnia 10 lipca 2008 r. do Ministra Obrony Narodowej, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż możliwe jest ustalenie wypłaty świadczenia w innej wysokości niż przysługująca z mocy przepisów prawa, będące konsekwencją przyjęcia za uprawnione zaliczenie świadczenia pobranego w roku 2004 na poczet świadczenia należnego po zwolnieniu w roku 2008, art. 77 ustawy polegające na jego niezastosowaniu w sprawie i w konsekwencji potraktowanie świadczenia wypłaconego w roku 2004, jako świadczenia nienależnego, podczas gdy zgodnie z tym przepisem nie można obecnie żądać zwrotu świadczenia z 2004 r. i zaliczać go na poczet aktualnego, art. 103 ustawy w zw. z art. 87 i następnymi Kodeksu pracy poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy wyznaczają one granice dokonywania potrąceń ze świadczeń należnych żołnierzowi zawodowemu oraz art. 75 ust. 3 ustawy w zw. z art. 81 i 96 ust. 6 poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy rozstrzygnięcie w zakresie odsetek powinno się opierać na tych przepisach. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6 k.p.a. polegające na braku oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne i art. 7 oraz 77 k.p.a. poprzez niezbadanie w sposób wystarczający sprawy i nie podjęcie kroków niezbędnych do jej załatwienia w sposób praworządny. W tej sytuacji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podał, że żaden przepis prawa nie daje organowi prawa do dokonywania potrąceń i stosownie do treści art. 505 pkt 4 k.c., nie mogą być umarzane przez potrącenia wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne, zaś zakres prawa do potrącania należności przysługujących żołnierzom zawodowym świadczeń finansowych wyznacza treść art. 103 ustawy pragmatycznej, co w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, zaś w myśl ust. 2 przez uposażenie należy rozumieć należności pieniężne wymienione m.in. w art. 95 ust. 1 i 2. W dalszej części podał, że stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu posiada skutek ex tunc. Stąd też żołnierz znajduje się w takiej sytuacji, w jakiej pozostawał w dniu zwolnienia ze służby i w konsekwencji nie odpadła z mocą wsteczną przesłanka nabycia prawa do świadczenia wypłaconemu skarżącemu w roku 2004. Ponadto dokonanie potrącenia jest niemożliwe, bowiem brak jest podstaw do uznania, że wcześniejsze świadczenie zostało wydane niezgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu przyznania. Niezależnie od powyższego podał, że zarówno w roku 2004, jak i w roku 2008, nie została wypłacona mu emerytura, a na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy, zasadne jest w niniejszej sprawie żądanie odsetek od należności niewypłaconych terminowo od dnia 25 marca 2005 r. do dnia zapłaty.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w L. nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że kwestię wypłaty świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby reguluje art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że wskazane świadczenie ma charakter jednorazowy. Przywrócenie do służby żołnierza zawodowego, które następuje wskutek wycofania z obrotu prawnego wadliwie wydanych decyzji, wymaga przywrócenia stanu prawnego sprzed jej wydania. W konsekwencji oznacza to – zdaniem organu – że przyznane uprzednio świadczenie pieniężne jest świadczeniem nienależnie pobranym, zaś M. B. przysługuje z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej tylko jedno świadczenie pieniężne. Ma on zatem prawo wyłącznie do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności, uwzględniającej podwyżkę należnego odwołującemu uposażenia. W dalszej części odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 ustawy pragmatycznej uznano, że jest on chybiony, gdyż organy wojskowe nie domagają się zwrotu uprzednio wypłaconego świadczenia, lecz jedynie dokonują ich zaliczenia na poczet należności wypłaconych za okres 1 czerwca 2008 r. do 31 maja 2009 r. W ocenie organu przyjęcie założenia, że takie zaliczenie nie jest możliwe, doprowadziłoby do sytuacji, w której żołnierz byłby uprawniony do otrzymywania dwóch świadczeń, a więc uposażenia z tytułu pełnienia służby oraz uposażenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W dalszej części powołał się na stanowisko Sądu Apelacyjnego – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrażone w wyroku z dnia 28 marca 2008 r. (sygn. akt III AUa 234/07), w którym sąd podkreślił, że nie jest dopuszczalne sankcjonowanie otrzymywania przez żołnierzy przywróconych do służby najpierw świadczenia emerytalnego, a następnie po stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu, uposażenia z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Pomimo braku ku temu jakichkolwiek racjonalnych, akceptowalnych społecznie powodów, w sytuacji zdecydowanie korzystniejszej znaleźliby się żołnierze zawodowi zwolnieni ze służby na mocy decyzji, która we właściwym trybie uznana została następnie za nieważną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Dodatkowo skarżący zwrócił się do Sądu o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wiążących organ wskazań co do dalszego postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1 i 8 ustawy pragmatycznej poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, art. 77, art. 75 ust. 3 w zw. z art. 96 ust. 6 oraz art. 103 ustawy pragmatycznej w zw. z art. 87 i przepisów Kodeksu pracy poprzez ich niezastosowanie w sprawie. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 138 kpa w zw. z art. 6 k.p.a., polegające na braku oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowe ustalenie znaczenia tych norm, wadliwe dokonanie subsumpcji oraz nieprawidłowe ustalenie następstw prawnych oraz naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niezbadanie w wystarczający sposób sprawy i niepodjęcie kroków zmierzających do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego. W uzasadnieniu stwierdził, że żaden przepis nie daje organowi prawa do dokonania naliczenia, jakiego dokonano w zaskarżonej decyzji. Organ emerytalny nie miał możliwości dokonania wypłaty świadczenia w innej wysokości, niż wynikającej z przepisów prawa, w szczególności nie miał prawa dokonać jego pomniejszenia o inną należność wypłaconą żołnierzowi w przeszłości. Nie ma dla sprawy znaczenia, czy decyzja organu spełnia kryterium słuszności, lecz istotny jest fakt, czy została wydana w zgodzie z obowiązującym prawem. Odnosząc się do użytego w zaskarżonej decyzji pojęcia świadczenia nienależnie pobranego skarżący zauważył, że w przepisach mających zastosowanie w sprawie, taka konstrukcja prawna w ogóle nie występuje. Niezależnie od powyższego skarżący podkreślił, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji dotyczą tylko decyzji, której to stwierdzenie dotyczy, zaś wszystkie inne rozstrzygnięcia podjęte w związku z tą decyzją pozostają w mocy do czasu ich usunięcia z obrotu prawnego w odpowiednim trybie. Na poparcie tej tezy wskazał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2007 r. (sygn. akt III UK 53/07) dotyczący skutków usunięcia z obrotu prawnego nieważnej decyzji (zwolnienia ze służby) na powstałe prawo do emerytury wojskowej. Również stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale 7 sędziów SN z dnia 11 września 2008 r. (sygn. akt III UZP 1/08) potwierdza tezę, że stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego żołnierza zawodowego, nie powoduje obowiązku zwrotu emerytury wojskowej pobranej przed tym stwierdzeniem nieważności. W ocenie skarżącego oznacza to również, że nie można uznać świadczeń wypłaconych po zwolnieniu ze służby, jako nienależnych. W konsekwencji organ nie miał możliwości dokonania ich potrącenia. Dodatkowo skarżący powołał się na szczególną ochronę świadczeń żołnierzy zawodowych przejawiającą się w ustawowym zakazie żądania ich zwrotu. Brak możliwości żądania ich zwrotu oznacza także, zdaniem skarżącego, że nie można również uznawać ich za świadczenia nienależne i dokonywać potrąceń. Jeśli zaś uznać, że świadczenie było świadczeniem nienależnym, to zostało ono zużyte w taki sposób, że skarżący nie jest już wzbogacony. W dalszej części skargi podkreślił, że w sprawach żołnierzy zawodowych przepisy wyłączają możliwość dokonania takiego potrącenia, co znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie zarówno sądów powszechnych jak i administracyjnych. Niewypłacenie skarżącemu ani pełnego świadczenia przysługującego przez okres roku po zwolnieniu ze służby, ani też emerytury oznaczać będzie, że w okresie od 1 czerwca 2008 r. do 31 maja 2009 r. niezasadnie pozostawałby on bez żadnego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne odpowiedział na zarzuty skarżącego, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych akcentując, że odprawa w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oraz ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, obwarowane są zastrzeżeniem jednorazowości.
W piśmie procesowym z dnia 4 grudnia 2008 r. skarżący podtrzymał zarzuty i żądania zawarte w skardze, a ponadto podniósł, że w przedmiocie wypłaty należności finansowej nie wydaje się w ogóle decyzji administracyjnej, gdyż jest to czynność materialno – techniczna podejmowana przez uprawniony organ, dlatego należy uznać, że decyzje w sprawie zostały wydane bez podstawy prawnej. W sprawach roszczenia cywilnoprawnego nie powinno się wydawać w ogóle decyzji administracyjnej. Zarzucił również, że dokonując zaliczenia świadczenia na poczet obecnie przysługującej należności, organ dokonał obejścia art. 77 ustawy pragmatycznej. Skarżący podniósł ponadto, że nie można mówić o tożsamości świadczeń wypłaconych w roku 2004 oraz w roku 2008, gdyż – co prawda – podstawą ich przyznania było zwolnienie ze służby, to jednak w pierwszym przypadku chodziło o zwolnienie dokonane w dniu 31 stycznia 2004 r., zaś w drugim o zwolnienie dokonane w dniu 31 maja 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z pierwszym z nich, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Natomiast zgodnie z treścią art. 96 ust. 1 świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem ust. 2 – 4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat.
Decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. wypowiadająca M. B. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności decyzją z [...] września 2006 r. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi akt deklaratoryjny, działający z mocą wsteczną (ex tunc), czyli od daty wydania decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności potwierdza jedynie ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowego stanu faktycznego należy podnieść, że w znaczeniu prawnym nie miało miejsce zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2004 r. Zaś skuteczne prawnie zwolnienie M. B. z zawodowej służby wojskowej miało miejsce tylko raz, tj. w 2008 r. Zatem stosownie do treści art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżącemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w 2008 r., przysługiwało z tytułu tego zwolnienia tylko jedno roczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym należne na ostatnio zajmowanym stanowisku, zgodnie z treścią art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Należy zauważyć, że występuje istotna różnica pomiędzy prawem do uzyskania świadczenia z art. 95 pkt 1 powołanej wyżej ustawy a ustaleniem wysokości tego świadczenia, ponieważ uprawnienie do świadczenia powstaje z mocy prawa – w związku ze zwolnieniem ze służby – natomiast kwestia wyliczenia kwoty przysługującego świadczenia należy do wojskowego biura emerytalnego.
W rozpatrywanej sprawie w 2004 r. wypłacono skarżącemu świadczenie w związku ze zwolnieniem ze służby, ale zwolnienie to uznano później za wadliwe i to, jak wskazano powyżej, od samego początku oraz usunięto jego skutki prawne. W związku z usunięciem skutków prawnych wadliwego zwolnienia ze służby należało również wyjaśnić kwestię skutków faktycznych, w tym i związanych z wypłatą odpowiednich świadczeń na rzecz żołnierza. Art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują zwrotu przez żołnierza świadczenia pobieranego przez okres roku po zwolnieniu ze służby i należy podkreślić, że taka decyzja w rozpoznawanej sprawie nie została wydana. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w L. ustalając w decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. wysokość przysługującego świadczenia, słusznie zaliczył w poczet należnego świadczenia kwotę wypłaconą już wcześniej, co oznacza, że wyeliminował on także skutki faktyczne decyzji usuniętej z obrotu prawnego.
Nie można również uznać za trafny zarzut skarżącego naruszenia przez Ministra Obrony Narodowej cytowanego wyżej art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a mianowicie, że Minister Obrony Narodowej dokonał potrącenia pomimo braku istnienia podstawy prawnej takiego potrącenia. Wprawdzie skarżący zauważa, że w zaskarżonej decyzji użyto sformułowania o dokonaniu zaliczenia na poczet przysługującego świadczenia wcześniej wypłaconej kwoty, to jednak, jego zdaniem, faktycznie oznacza ono potrącenie tej kwoty.
Wyjaśnić zatem należy, że potrącenie w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy wzajemnie wymagalnych wierzytelności, a przedmiotowa sprawa rozpatrywana była na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulującej władcze stosunki administracyjne. Nadto instytucję potrącenia z uposażenia żołnierza reguluje art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na mocy tego przepisu potrącenia można dokonać na podstawie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary pieniężnej, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym. Tymczasem wojskowy organ emerytalny nie dokonał potrącenia należnej kwoty, ale decyzją wydaną w postępowaniu jurysdykcyjnym ustalił na nowo wysokość przysługującej kwoty świadczenia.
Minister Obrony Narodowej słusznie uznał w zaskarżonej decyzji, że skoro skarżącemu wypłacono już świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to mimo iż decyzja o wypowiedzeniu została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie ma on uprawnienia do kolejnego świadczenia z tego samego tytułu. Posiada natomiast prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności pieniężnej, uwzględniające wzrost uposażenia do wysokości należnej w ostatnim dniu pełnienia służby.
Sąd w pełni podziela argumentację organu, popartą orzecznictwem sądów administracyjnych, iż wypłata świadczeń pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, obwarowana jest zastrzeżeniem jednorazowości. Podkreślenia wymaga również to, że skarżący został tylko raz skutecznie zwolniony ze służby, tj. z dniem 31 maja 2008 r., a zatem także z tego względu przysługuje mu z tytułu zwolnienia tylko jedno świadczenie. W rozpoznawanej sprawie zostało ono zrealizowane poprzez odpowiednie uzupełnienie otrzymanej w 2004 r. należności z uwzględnieniem wyższego uposażenia przysługującego żołnierzowi w ostatnim dniu pełnienia służby.
Zauważyć również należy, że w myśl art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych świadczenie roczne przysługuje żołnierzowi, który pełnił służbę nieprzerwanie przez okres co najmniej piętnastu lat. Zatem przyjmując rozumowanie skarżącego, że świadczenie z art. 95 pkt 1 ustawy należy się za każde zwolnienie ze służby, uznać należałoby, że w przypadku skarżącego świadczenie z 2008 r. w ogóle nie przysługuje, ponieważ nie został spełniony warunek nieprzerwanej piętnastoletniej służby z uwagi na przerwę w służbie w latach 2004 – 2006 (od dnia zwolnienia w 2004 r. do czasu stwierdzenia nieważności tej decyzji). Wyjaśnić należy, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, pełnienie służby wiąże się z aktywnym wykonywaniem przez żołnierza powierzonych mu obowiązków, stąd nie można uznać, że skarżący pełnił nieprzerwanie służbę, pomimo stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.
Treść art. 95 ust. 1 oraz treść dopełniającego go art. 96 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z istoty swojej zakładają jednorazowość otrzymania przez żołnierza świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Przyjęcie przeciwnego poglądu i uznanie, że świadczenie to przysługuje w każdym przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, niezależnie od uprzedniego uzyskania tego świadczenia, prowadziłoby do nadmiernego uprzywilejowania żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, ponownie do służby przywracanych. Przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru odszkodowania za zwolnienie ze służby, stąd też takie interpretowanie powyższych przepisów naruszałoby prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadziłoby do ich nierównego traktowania. Stanowiłoby to zatem naruszenie konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło