III SA/Łd 467/08

Dnia 22 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant Apl. radc. Marta Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 roku sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uzupełnienia postanowienia p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. W dniu 28 grudnia 2007 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. dokonał aktualizacji tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...], Nr [...], [...], [...], [...] oraz w dniu [...], nr [...], na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne wobec K.W. W dniu 9 stycznia 2008 roku K. W. działając w oparciu o treść art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zgłosił zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na wygaśnięcie zobowiązań podatkowych objętych wystawionymi tytułami wykonawczymi, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. działając na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oddalił zarzuty zgłoszone na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [....], Nr [...], [...], [...], [...] oraz z dnia [...], nr [...] uznając zarzuty jako bezzasadne i odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Na powyższe postanowienie K. W. wniósł zażalenie, w którym podnosząc zarzut naruszenia art. 1a pkt 12 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania zażalenia. Postanowieniem z dnia [....], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...], Nr [...], [...], [...], [...] oraz w dniu [...] nr [...], na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne wobec K. W. Umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych powoduje, że zarówno zgłoszone zarzuty, jak i wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego są bezprzedmiotowe. W piśmie z dnia 30 kwietnia 2008 roku skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. K. W. na podstawie art. 213 § 1 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej wniósł o uzupełnienie postanowienia z dnia [...], z uwagi na niezrozumiałe i niejasne uzasadnienie rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 105 k.p.a. oraz art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie w zakresie wniosku z dnia 30 kwietnia 2008 roku jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis natomiast art. 213 Ordynacji podatkowej, na który powołuje się skarżący domagając się uzupełnienia uzasadnienia postanowienia, nie znajduje w rozpatrywanej zastosowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 124 § 2 i art. 111 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia jest "bardzo skromne, niejasne i nie wyjaśnia skutków prawnych wywołanych dokonanym rozstrzygnięciem". Podkreślił, iż błędne powołanie podstawy prawnej żądania nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Zaskarżone postanowienie pozbawione jest uzasadnienia faktycznego, a strona nie może domniemywać swoich praw i obowiązków. Rozstrzygnięcie powinno być bowiem, zdaniem strony jasno i przekonywująco uzasadnione. Brak natomiast uzasadnienia uniemożliwia jego weryfikację i narusza zasadę przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga K. W. nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Właściwość sądów administracyjnych została określona w art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. nr 153 poz.1270). Zgodnie z treścią art.3 § 1 wymienionej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.3 § 2 cytowanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie 4. inne niż określone w pkt.1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt.5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt.1-4 Z wymienionego przepisu wynika, iż skarga do sądu administracyjnego przysługuje tylko na niektóre postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. Postanowienia te można podzielić na trzy grupy. Po pierwsze są to postanowienia, na które służy zażalenie. Po drugie są to postanowienia kończące postępowania i po trzecie są to postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Pierwszą grupę postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego to postanowienia na które służy zażalenie. Zgodnie z treścią art.141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W myśl zaś art.17 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 229 z 2005r. poz.1954 z późn. zm.) na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Z wymienionych przepisów wynika, iż na postanowienie przysługuje zażalenie tylko wówczas gdy przewidują to wyraźnie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego bądź ustawy z o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sytuacji kiedy przepis nie stanowi, iż na postanowienie służy zażalenie to postanowienie jest niezaskarżalne. Drugą grupę postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego stanowią postanowienia kończące postępowanie w sprawie. Są to postanowienia, które uniemożliwiają uruchomienie toku instancji w stosunku do decyzji i powodują, że decyzja staje się ostateczna. Są to następujące postanowienia: - postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) - postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) - postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Trzecią grupę postanowień zaskarżalnych do sądu to postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Do tej grupy postanowień należy zaliczyć postanowienia organu współdziałającego z organem załatwiającym sprawę w drodze decyzji (art.106 kpa) oraz postanowienia o zatwierdzeniu ugody (art.188 i 119 kpa). Kwestią sporną jest czy takim postanowieniem jest postanowienie o wznowieniu postępowania (art.149 § 1 kpa). W ocenie Tadeusza Wosia jest to postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod red. T.Wosia Warszawa 2005r. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis str.57). Odmienne stanowisko w tej kwestii zajmuje Jan Paweł Tarno (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz J.P.Tarno Warszawa 2006r. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis str.27). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie wniosku K. W. o uzupełnienie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, iż postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącego stało się bezprzedmiotowe, gdyż nie ma zastosowania przepis art.213 Ordynacji podatkowej, powołany we wniosku i w związku z czym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. W ocenie sądu skarga na postanowienie z [...]. jest niedopuszczalna. Sąd administracyjny nie jest właściwy do jej rozpoznania gdyż zaskarżone postanowienie nie jest żadnym z postanowień, o których mowa w art.3 § 2 pkt.2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Nie ulega wątpliwości, iż na zaskarżone postanowienie nie przysługuje zażalenie. W Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma bowiem przepisu stanowiącego, iż przysługuje zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania w przedmiocie wniosku o uzupełnienie postanowienia. Oznacza to, iż od zaskarżonego postanowienia nie służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Nie jest to bowiem postanowienie, które uniemożliwia uruchomienie toku instancji w stosunku do postanowienia z [...]. Dodać tylko należy, iż na postanowienie z [...] złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (sygn. akt III SA/Łd 466/08). Zaskarżone postanowienie nie jest również postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Postanowienie z [...]. w ogóle nie rozstrzyga sprawy wniosku z 30 kwietnia 2008r. tylko umarza postępowanie w przedmiocie tego wniosku jako bezprzedmiotowe. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż zaskarżone postanowienie nie jest żadnym z postanowień, o których mowa w art.3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy do rozpoznania skargi na postanowienie z [...] Skoro zatem rozpoznawana sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego, na podstawie art. 58 § 1 pkt.1 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd odrzucił skargę K. W. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w odpowiedzi na skargę, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie miał podstaw prawnych do wydania postanowienia z [...] W myśl bowiem art.126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art.107 § 2-5 oraz art.109-113 kpa W art.126 kpa nie został wymieniony przepis art.105 kpa co oznacza, iż nie ma on zastosowania do postanowień. Organ administracji nie miał rzeczywiście podstaw prawnych do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w oparciu o przepis art.105 § 1 kpa. Należy również zgodzić się z poglądem pełnomocnika organu wyrażonego na rozprawie, iż wniosek z 30 kwietnia 2008r. winien zostać rozpoznany merytorycznie a nie powinno się umarzać postępowania w przedmiocie tego wniosku. Błędny jest jednak pogląd, iż pismo z 30 kwietnia 2008r. należy rozpoznać jako wniosek o uzupełnienie postanowienia z 21 kwietnia 2008r. Analiza pisma z 30 kwietnia 2008r. wskazuje, iż skarżący wnosi o uzupełnienie co do rozstrzygnięcia postanowienia z 21 kwietnia 2008r. powołując się na przepisy art.213 § 1 w związku z art.219 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie wniosku wskazuje jednak, iż skarżący wnosi o wyjaśnienie wątpliwości co do treści postanowienia z [...]. W szczególności wnosi o wyjaśnienie skutków prawnych tego postanowienia, o wyjaśnienie czy zobowiązania podatkowe wskazane w tytułach wykonawczych uległy przedawnieniu oraz czy postanowienie oznacza umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie zakwestionowanych tytułów. Należy zaznaczyć, iż o charakterze pisma nie decyduje jego nazwa ani powołana w nim podstawa prawna lecz treść pisma. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 lutego 2001r. w sprawie V SA 2415/00 (Lex nr 50127). Nie ma więc znaczenia tytuł pisma z 30 kwietnia 2008r. ani wskazana w nim podstawa prawna. Strona zresztą nie ma w ogóle obowiązku wskazywania podstawy prawnej swojego żądania. Przepisy Ordynacji podatkowej rzeczywiście nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na przepis art.18 ustawy z 17 czerwca 1966r. Uzupełnienie postanowienia, w rozumieniu art.111 § 1 kpa, dotyczy natomiast sytuacji gdy organ administracji nie rozstrzygnął o całości żądania strony lub nie zamieścił rozstrzygnięcia, które zgodnie z przepisami szczególnymi powinien był zamieścić z urzędu. W przypadku postanowienia z 21 kwietnia 2008r. taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Treść pisma z 30 kwietnia 2008r. wskazuje, iż jest to wniosek o wyjaśnienie postanowienia z [...]., o którym mowa w art.113 § 2 kpa. Organ administracji winien zatem potraktować pismo skarżącego jako wniosek o wyjaśnienie treści postanowienia a następnie rozpoznać go merytorycznie wydając postanowienie, o którym mowa w art.113 § 2 kpa. W sytuacji natomiast gdyby istniały wątpliwości co do faktycznego charakteru wniosku skarżącego to obowiązkiem organu było wezwanie wnioskodawcy do sprecyzowania swojego żądania. Organ administracji jednak tego nie uczynił lecz bez podstawy prawnej umorzył postępowanie w przedmiecie złożonego wniosku. Okoliczność ta nie pozbawia jednak strony prawa żądania wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia. Wniosek o wyjaśnienie takich wątpliwości nie jest bowiem ograniczony żadnym terminem. a.ł.