II OZ 1271/10

Dnia 14 grudnia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2010 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1876/08 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi F.M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 roku znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków lokalizacji dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej do parametrów drogi ekspresowej postanawia: oddalić zażalenie. 1 4 Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek F.M. o przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skarg F.M., J.S., E.G., W.G., S.S. i L.K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie ustalenia warunków lokalizacji dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej do parametrów drogi ekspresowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 15 września 2008 r. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną wyżej decyzję Ministra Infrastruktury. Zarządzeniem z dnia 20 listopada 2008 r. Przewodniczący Wydziału IV wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono na wskazany w skardze adres w dniu 16 grudnia 2008 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej p.p.s.a. W zakreślonym, siedmiodniowym terminie upływającym w dniu 23 grudnia 2008 r., skarżący nie uiścił wpisu sądowego. W dniu 7 kwietnia 2009 r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 maja 2009 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 1 czerwca 2009 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie otrzymał zarządzenia z dnia 20 listopada 2008 r. wzywającego do uiszczenia wpisu. Zarówno w skrzynce pocztowej jak i drzwiach jego mieszkania nie umieszczono awiza, więc nie zgłosił się na pocztę celem odebrania pisma. O zarządzeniu dowiedział się dopiero z postanowienia odrzucającego skargę. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 1221/10) uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2010 r. odrzucającego skargę, wskazując, że w pierwszej kolejności Sąd I instancji powinien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że z akt sądowych wynika, iż doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło w trybie art. 73 p.p.s.a., po dwukrotnym pozostawieniu przesyłki zawierającej odpis zarządzenia w urzędzie pocztowym i umieszczeniu informacji o pozostawieniu pisma, w skrzynce oddawczej adresata. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że awiza nie otrzymał. Sąd I instancji podkreślił także, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie spowodowało, że prawomocne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 20 listopada 2008 r. wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu utraciło moc obowiązującą. Stronę, która została zwolniona od kosztów sądowych traktuje się jako zwolnioną od tych kosztów od dnia złożenia przez nią wniosku o przyznaniu prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący wskazując na naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z powodu braku przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia czy skarżący nie uiścił wpisu bez swojej winy, to znaczy brak zbadania, czy na skutek okoliczności od niego niezależnych nie dostał on wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, żeby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w zakresie twierdzenia skarżącego, że nie otrzymał on awiza zawiadamiającego o próbie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu. Natomiast jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, co do zasady argument ten mógłby zostać uwzględniony, gdyby skarżący w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił, że taka okoliczność miała miejsce. Dla takiego uprawdopodobnienia konieczne byłoby wykazanie, że skrzynka oddawcza była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Jednocześnie nie sposób przyjąć, tak jak oczekuje tego skarżący, że to na Sądzie I instancji ciążył obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do wykazania, czy skarżący mógł czy też nie mógł z przyczyn od siebie niezależnych otrzymać wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Po pierwsze bowiem, obowiązek udowodnienia czy też uprawdopodobnienia określonych okoliczności spoczywa na stronie, która z tych okoliczności wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, a więc w niniejszej sprawie na skarżącym. Po drugie, sąd administracyjny ma ściśle określone możliwości prowadzenia postępowania dowodowego, będąc w zasadzie ograniczonym do przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że skarżący prowadząc postępowanie administracyjne czy też wszczynając postępowanie sądowadministracyjne powinien liczyć się z możliwością przesłania mu korespondencji, z której doręczeniem przepisy wiążą określone skutki w sferze praw i obowiązków strony postępowania. W związku z tym strona należycie dbająca o swoje interesy powinna zapewnić w takiej sytuacji skuteczne doręczenie jej korespondencji, aby uniknąć negatywnych skutków upływu terminów procesowych. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. ----------------------- 3 2