II FZ 8/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA ( del.) Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na zarządzenie przewodniczącego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy z dnia 2 grudnia 2008 , sygn.I SA/Bd 684/08 w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 11 września 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości I raty w podatku od środków transportowych za rok 2008 postanawia: oddalić zażalenie. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 1 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia I raty podatku od środków transportowych za 2008 r. Zarządzeniem przewodniczącego z dnia 2 grudnia 2008 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) oraz § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221,poz. 2193, powoływanego dalej jako rozporządzenie). Na zarządzenie to skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o zmianę zarządzenia. W jego ocenie zarządzenie to oparte na rozporządzeniu Rady Ministrów obarczone jest niedoskonałością prawa i narusza konstytucyjną zasadę powszechności dostępu obywateli do sprawiedliwych sądów. Powołany w zarządzeniu § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów traktuje równo w opłacaniu wpisu wszystkie podmioty, co jest szkodliwe dla małych podmiotów gospodarczych, czyli mikroprzedsiębiorstw, do jakich zalicza się skarżący. W jego wypadku wpis sądowy wynosi 40,3 % wartości przedmiotu sporu ( rata podatku wynosiła 1240 zł), natomiast dla dużych podmiotów w tych samych sprawach wynosi ułamki procentu. Skarżący prowadzi przedsiębiorstwo jednoosobowe, w oparciu o środek transportu dostosowany do prac budowlanych w zakresie budownictwa drogowego. Praca w tym sektorze charakteryzuje się dużą sezonowością. W związku z warunkami pogodowymi w okresie jesienno-zimowym strona grudniu 2008 r. ( miesiąc złożenia zażalenia) uzyskała przychód w wysokości 788 zł, co po odliczeniu kosztów ( paliwa, winiety) daje dochód w wysokości 223 zł i uniemożliwia jej uiszczenie wpisu w kwocie 500 zł. W związku z tym skarżący wniósł o zmianę zarządzenia i ustalenia wysokości wpisu w oparciu o § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w kwocie 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym strony - co do zasady - ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie ( art. 199 p.p.s.a.). Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata ( art. 220 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 214 § 1 obowiązany do uiszczenia kosztów sądowych ( poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie, które nie dotyczą skarżącego- art. 239 p.p.s.a.) jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Do pism wszczynających postępowanie i podlegających opłacie ustawodawca zaliczył m.in. skargę i wskazał, iż pobiera się od niej wpis stały lub stosunkowy ( art. 230 § 1 p.p.s.a.). Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, w innych pobiera się wpis stały ( art. 231 p.p.s.a). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż wpis stosunkowy pobiera się w sytuacjach, gdy przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności stwierdzające istnienie należności pieniężnej, zobowiązujące do jej zapłaty (poglądy takie wyrażano m.in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 227/08, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 395047,z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 1651/06, opubl. w Przeglądzie Orzecznictwa Podatkowego z 2008 r., nr 4,poz. 51, z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt II OZ 641/07, opubl. w Lex pod nr 278003). Wysokość wpisów w poszczególnych kategoriach spraw, zgodnie z ustawowym upoważnieniem, zawartym w art. 233 p.p.s.a., została określona w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów. Wpis stosunkowy określany jest proporcjonalnie od wartości przedmiotu sporu ( § 1 rozporządzenia Rady Ministrów). Wpis stały od tej wartości nie zależy, pobierany jest bowiem w sprawach, gdzie nie można jej określić ( z uwagi na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności), jego wysokość zależna jest od kategorii sprawy sądowoadministracyjnej. Z powołanych przepisów wynika zatem, iż wysokość wpisu od skargi jest niezależna od woli sądu, wynika bowiem z przepisów ustawy i wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych, do których stosowania obligują sądy art. 178 ust. 1 , art. 2, 7 i 87 ust. 1 Konstytucji RP. Zauważyć przy tym należy, iż uzależnienie prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd ( art. 45 Konstytucji RP) od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi co do zasady ograniczenia tego prawa (por. choćby wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie 48140/99 - Teltronic- CA TV v. Polska, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 168738). W tym przypadku przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Akt ten nie nakłada zatem na skarżącego obowiązku zapłaty konkretnej kwoty- przeciwnie, dotyczy on wniosku skarżącego o zwolnienie go z tego obowiązku. Kwota zaległości podatkowej nie stanowi więc w tym przypadku wartości przedmiotu sporu i niezasadne jest porównywanie wysokości wpisu do tej kwoty. Wpis w tej sprawie jest bowiem ,zgodnie z zasadą wynikającą z art. 231 p.p.s.a wpisem stałym, ustalanym w sprawach, w których przedmiotem sporu nie jest należność pieniężna. Nietrafny jest zatem zarzut, iż przepisy rozporządzenia traktują odmiennie dużych i małych podatników. W przypadku wpisów stałych każdy z nich poniesie jednakowe koszty postępowania, zaś w sprawach o należności pieniężne - wielkość kosztów uzależniona będzie od spornej kwoty. Ponieważ przedmiotem zaskarżenia była decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych, trafnie jego wysokość określono na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów. § 4 rozporządzenia Rady Ministrów dotyczy innej kategorii spraw sądowo administracyjnych- wszczynanych na wniosek. Sąd , jak wskazano wyżej, nie może zaś ustalać wysokości wpisu dowolnie, tylko zgodnie z przepisami regulującymi tę materię. Zauważyć ponadto należy, iż podniesione w zażaleniu argumenty odnoszące się do trudnej sytuacji finansowej podatnika nie mają znaczenia przy ocenie zasadności zażalenia na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie określenia wpisu. Kwestia ta podlegałaby ocenie w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy (art. 243 i n. p.p.s.a.). Prawo pomocy jest właśnie tą instytucją, która gwarantuje dostęp do sądu tym podmiotom, które z uwagi na brak środków, trudną sytuację majątkową i rodzinną nie byłyby w stanie ponieść kosztów sądowych. Z tych względów zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a.