II OSK 864/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del WSA Leszek Kamiński Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2061/08 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2061/08, oddalił skargę T. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji na podstawie m.in. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm., dalej również jako: Uobia) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] o cofnięciu T. S. pozwolenia na broń palną myśliwską. U podstaw podjętego w sprawie rozstrzygnięcia legło ustalenie, że przeciwko T. S. toczą się postępowania o popełnienie przestępstw w tym o podejrzenie popełnienia czynu z art. 13 § 1 k.k. w związku z art. 268 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. i art. 11 § 2 k.k., tj. przestępstwa przeciwko mieniu w zbiegu z przestępstwem przeciwko wiarygodności dokumentów (akt oskarżenia Prokuratury Rejonowej Warszawa Mokotów z dnia [...] lipca 2007 r.). Komendant Główny Policji wskazał, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 Uobia ma charakter obligatoryjny i determinuje sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W przypadku strony zachodzi uzasadniona obawa, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co wynika z faktu prowadzonego wobec T. S. postępowania o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Zdaniem organu, ustawodawca uznał, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, nie może posiadać pozwolenia na broń. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu, dotychczasowy tryb życia skarżącego np. długoletni staż pracy w leśnictwie oraz posiadanie przez niego odznaczeń państwowych, jak również legitymowanie się pozytywną opinią w miejscu zamieszkania nie może mieć wpływu na odmienne, pozytywne dla strony rozstrzygnięcie sprawy. W skardze na powyższą decyzję T. S. zarzucił naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. a także art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia. W uzasadnieniu podkreślił, że ustawowe pojęcie "uzasadnionej obawy" jest pojęciem nieostrym co nakłada na organ obowiązek uzasadnienia jej istnienia. W ocenie strony użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji sformułowania "przestępstwa przeciwko mieniu", którym odpowiada tytuł rozdziału XXXV Kodeksu karnego, nie oznacza, że ustawodawca odsyła do wszystkich przestępstw wymienionych w tym rozdziale. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, użyłby bezpośrednio odesłania do rozdziału lub wszystkich wymienionych w nim artykułów. Zdaniem skarżącego, osoba która dopuściła się przestępstwa przeciwko mieniu z art. 286 § 1 k.k. nie może być utożsamiana z osobą budzącą uzasadnioną obawę użycia broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu. Tym bardziej istnienie uzasadnionej obawy jest wątpliwe w sytuacji, gdy strona nie jest skazana prawomocnym wyrokiem sądu, a jedynie oskarżona. Podobnie z okoliczności oskarżenia T. S. o popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, w żaden sposób takiej obawy nie dałoby się wywieść. Prezentowane przez organy policji rozumienie zastosowanej normy zmienia jej treść, gdyż każde skazanie za przestępstwo przeciwko mieniu powodowałoby w konsekwencji automatyczne cofnięcie pozwolenia na broń. W praktyce prowadziłoby to do stosowania kolejnego, nieznanego prawu karnemu środka karnego w postaci utraty pozwolenia na broń. Zdaniem strony, w przedmiotowej sprawie organ miał obowiązek badania czy zachodziła "uzasadniona obawa" o jakiej mowa w omawianym przepisie. W przypadku posiadacza pozwolenia na broń, skutki zaistnienia wyżej opisanej okoliczności są niepomiernie bardziej dotkliwe. Osoba ta traci pozwolenie na broń, traci także możliwość realizacji wszelkich celów, do których zostało ono wydane, np. polowanie. Ponadto narażony jest na pokrywanie kosztów oddania broni do depozytu, a także kosztów związanych z ponownym staraniem się o wydanie pozwolenia na broń. Skarżący zarzucił organowi błędy w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym określonym w art. 80 k.p.a. Okoliczności sprawy takie jak cechy osobowościowe skarżącego, jego dotychczasowe zachowanie i inne, pozostały poza sferą zainteresowania organów Policji. Zdaniem strony, uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. ponieważ w sprawie, mimo przeprowadzenia innych dowodów, obie decyzje zostały oparte wyłącznie na treści aktu oskarżenia, który dał podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego, należało przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi wadliwość określana w literaturze przedmiotu jako "pozorność uzasadnienia". W sprawie pozorność ta polega na wprowadzeniu form ogólnikowych, generalnych, dających się zastosować do wszystkich przypadków odnoszących się do ogólnych założeń prawnych i to w zupełnym oderwaniu od realiów rozpatrywanej sprawy. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w chwili wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia przewidywał, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Nowelizując z dniem 1 stycznia 2004 r. omawiany przepis, ustawodawca nie posłużył się kryterium skazania czy prowadzenia postępowania karnego za jakiekolwiek przestępstwo, tylko zawęził tę grupę do ściśle określonych ich rodzajów. Implikuje to zdaniem Sądu pierwszej instancji wniosek, że nie wszystkie przestępstwa automatycznie powodują ziszczenie się wyżej wymienionej przesłanki istnienia "uzasadnionej obawy". W ocenie Sądu, użyte w cytowanym przepisie termin "przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, mieniu" jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładni przepisów. Określenie "przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, mieniu" odpowiadają systematyce Kodeksu karnego, a więc nie ma podstaw do różnicowania poszczególnych przestępstw (pod jakimkolwiek względem) zawartych w poszczególnych rozdziałach. W sytuacji gdy norma prawna stanowi podstawę cofnięcia lub nieprzyznania uprawnienia przepis należy interpretować ściśle. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dokonywanie przez organ Policji jakiejkolwiek gradacji przestępstw wymienionych w omawianym przepisie i ewentualna ich ocena w zależności od okoliczności sprawy nie jest możliwa. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanął na stanowisku, że dokonana nowelizacja ustawy o broni i amunicji powoduje, że osoby skazane za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, należy uznać za stwarzające uzasadnioną obawę użycia posiadanej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji użycie w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia sformułowania "w szczególności", poprzedzającego wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął o istnieniu po ich stronie obawy sprzecznego z prawem użycia broni. Co do tych osób organ nie musi więc przeprowadzać oceny, czy obawa ta rzeczywiście istnieje, gdyż ustawodawca uczynił to w przepisie ustawy, łącząc skazanie lub podejrzenie popełnienia tych kategorii przestępstw z tą obawą. Wystarczy zatem w takiej sytuacji ustalenie faktu skazania lub prowadzenia postępowania o te przestępstwa, żeby cofnąć pozwolenie na broń (odpowiednio - odmówić wydania pozwolenia) osobie skazanej za ich popełnienie (lub podejrzanej), gdyż są to dla organu okoliczności wiążące w sensie negatywnej przesłanki wydania pozwolenia oraz pozytywnej dla jego cofnięcia. Skoro w rozpatrywanej sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że wobec T. S. toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, organy Policji miały, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podstawę do zastosowania w stosunku do skarżącego przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 Uobia w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia. Sąd podkreślił również, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo uznał, że pozytywne opinie o skarżącym nie mogły odnieść pozytywnego skutku wobec ustalenia, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji wobec T. S. nadal toczyło się postępowanie o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Sąd ten nie podzielił jednocześnie poglądu skarżącego, że w niniejszej sprawie organ powinien zawiesić postępowanie do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego wobec strony. Zdaniem Sądu, omawiany przepis ustawy o broni i amunicji stanowiący podstawę cofnięcia pozwolenia na broń nie uzależnia rozstrzygnięcia sprawy od samoistnej przesłanki karalności lub niekaralności osoby posiadającej takie pozwolenie, ale jako przesłankę cofnięcia pozwolenia wskazuje okoliczności istnienia uzasadnionej obawy, iż osoba posiadająca broń może ją użyć w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem Sądu, przyjęcie wystąpienia tej przesłanki winno być poprzedzone wykładnią pojęcia "uzasadnionej obawy" na gruncie regulacji ustawowej oraz oceną stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu okoliczności, że w stosunku do osoby legitymującej się pozwoleniem na broń toczy się postępowanie karne, co do popełnienia przez nią przestępstwa. Poczynione w tym zakresie przez organ ustalenia nie dotyczą kwestii prawnych, a faktycznych postępowania administracyjnego i w związku z tym nie powinny być utożsamiane z zagadnieniem wstępnym w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu, brak ostatecznego rozstrzygnięcia sądu karnego, nie uniemożliwia rozpoznania sprawy administracyjnej, gdyż nawet w przypadku wyroku uniewinniającego, nie można a priori wykluczyć istnienia uzasadnionej obawy, że posiadacz broni użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł T. S. zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji przez błędną wykładnię, 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 80 i art. 77 § 1 oraz art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez zaakceptowanie dowolnego ustalenia organów policji, iż skarżący jest osobą, co do której istnieje obawa że użyje broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pojęcie "uzasadnionej obawy" jest pojęciem nieostrym i stosując wykładnię językową, organ ma wprost obowiązek uzasadnić jej istnienie. Zdaniem autora skargi kasacyjnej użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 sformułowania "przestępstwa przeciwko mieniu", którym odpowiada tytuł rozdziału XXXV kodeksu karnego nie może być rozumiane, iż właśnie w ten sposób odsyła on do wszystkich przestępstw wymienionych w tym rozdziale. Zdaniem kasatora gdyby tak miało być użyłby bezpośredniego odesłania do rozdziału lub do wszystkich wymienionych w nim artykułów. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej podniesiono, że zaprezentowany przez Sad pierwszej instancji sposób interpretowania treści art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia, stanowiłby w praktyce zastąpienie użytego w nim szerokiego i nieostrego pojęcia "uzasadnionej obawy", odesłaniem wprost do stosowania art. 278 – 295 k.k. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "uzasadniona obawa" świadczy o tym, że w każdym przypadku – także w przypadku oskarżenia o popełnienie przestępstwa przykładowo wymienionego w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 należy badać, czy zachodzi obawa co do możliwości niewłaściwego użycia broni. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania kasator podniósł, że integralną częścią postępowania organów jest dokonanie, niezbędnej oceny spełniania przez skarżącego przesłanki ujętej w art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia. Dokonanie jej jedynie na podstawie aktu oskarżenia – a nie jak wymaga tego przepis art. 80 k.p.a. na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zdaniem skarżącego nie odpowiada zasadzie swobodnej oceny dowodów, a także narusza przepis art. 77 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, wobec wystąpienia obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 80 i art. 77 § 1 oraz art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez zaakceptowanie dowolnego ustalenia organów policji, iż skarżący jest osobą, co do której istnieje obawa że użyje broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej organ administracji publicznej wszechstronnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i trafnie uznał, że pozytywne opinie o skarżącym nie mogły odnieść pozytywnego skutku wobec ustalenia, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji wobec T. S. toczyło się postępowanie o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Jak bowiem wynika z treści art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli co do osoby, której takie pozwolenie wydano istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 Uobia. Dla uzasadnienia tego stanowiska celne są argumenty zawarte w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, LEX Nr 527545. Uchwała ta w swoim meritum dotyczy co prawda jedynie kwestii cofnięcia pozwolenia na broń osobie prawomocnie skazanej za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jednakże rozważania zawarte w jej uzasadnieniu mają walor uniwersalny i dotyczą również sytuacji osób wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Dokonując wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia wskazać należy, że skoro w przepisie tym określono najpierw "osoby co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego" a następnie wskazano, że "w szczególności" są to osoby wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to krąg osób wymienionych w grupie pierwszej – szerszej, obejmuje w całości krąg osób wymienionych po słowach "w szczególności". Trafna jest również konkluzja jaką wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tejże uchwały, iż użycie słów "w szczególności", oznacza, że do osób wymienionych po tym stwierdzeniu ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnie, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego Wskazać przy tym należy, że treść przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych i brak jest podstaw do odstąpienia od stosowania wykładni językowej tego przepisu. W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, na co słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administrocyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. Restrykcyjność przepisów dotyczących zarówno wydania pozwolenia na broń, jak i przede wszystkim jego cofnięcia jest zatem uzasadniona specyficznym charakterem tego uprawnienia. Reasumując wskazać należy, iż osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 Uobia. Tym samym nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.