II SA/Rz 548/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego -skargę oddala- II SA/Rz 548/08 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 7 lutego 2008r. sygn. akt II SA/Rz 867/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2007r. nr [...] w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8 520,00 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami ruchu drogowego. Sąd zobowiązał organ do ustalenia, czy modułowa konstrukcja tylnej osi naczepy odpowiada definicji pojazdu dwuosiowego, czy też jednoosiowego w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r.w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262 ze zm.) stosując środki dowodowe pozwalające na wyeliminowanie istniejących rozbieżności, co do rodzaju osi w naczepie w kontekście opinii przedstawionej przez skarżącego. Biegły powołany przez organ winien wypowiedzieć się o opinii sporządzonej na wniosek skarżącego z odpowiednim uzasadnieniem zajętego stanowiska. Przed wydaniem decyzji skarżący winien zostać powiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w trybie art. 10 § 1 k.p.a. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2007r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez wymaganego zezwolenia w wysokości 8160 zł za przekroczenie nacisku pojedynczej osi naczepy. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a., art. 13g ust. 1 i ust. 2, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. u. z 2007r. nr 19, poz. 115 ze zm), art. 61 ust. 11 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t (Dz. U. nr 219, poz. 1861 ze zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262 ze zm.). W uzasadnieniu organ drugiej instancji podał, że kwestia sporną w sprawie była prawidłowa kwalifikacja osi kontrolowanej naczepy w oparciu o przepisy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z § 4 ust. 1 i 3 ww. rozporządzenia przez oś pojedyncza rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8m (dla pojazdów zarejestrowanych przed dniem 13 marca 2003r. – 2m) lub dwie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, a przez oś wielokrotną – zespół złożony z dwóch lub więcej osi zwanych "osiami składowymi", którym odległość między sąsiednimi osiami jest mniejsza niż 1,8m i nie większa niż 1,8m (2m). W ocenie technicznej nr [...] z dnia [...] maja 2008r., stanowiącej uzupełnienie wcześniejszej oceny technicznej z dnia nr [...] z dnia [...] lipca 2007r. rzeczoznawca jednoznacznie stwierdził, że naczepa NOOTEBOOM nr rej. [...] jest naczepą jednoosiową, bowiem w czasie jazdy jej elementy składowe, dwie półosie leżą w jednej linii osiowej i nie spełniają warunków naczepy wieloosiowej w rozumieniu rozporządzenia z dnia 31.12.2002r. Rzeczoznawca wyjaśnił przy tym, że osią jezdną każdego pojazdu, w tym przedmiotowej naczepy jest prosta łącząca środki obrotu kół umieszczonych po obu stronach pojazdu o płaszczyznach obrotu równoległych do osi wzdłużnej pojazdu. Koła jezdne obu stron pojazdu utrzymywane są w linii osiowej za pomocą jednolitej belki stanowiącej tzw. oś sztywną lub rozdzielnych elementów zwanych półosiami. Półosie wraz z kołami w omawianej naczepie dla potrzeb załadunku i tylko w czasie postoju można przenieść ("złamać") z linii osiowej do pozycji umożliwiającej załadunek np. ciężkiego sprzętu. Po załadunku, aby umożliwić jazdę naczepy "złamane" (stąd potocznie oś łamana) półosie przemieszczają się do linii osiowej, stanowiącej pojedyncza oś naczepy. W żadnym wypadku półosie leżące w jednej linii osiowej nie mogą stanowić oddzielnych dwóch osi (bez jednej półosi jazda naczepy byłaby niemożliwa). Naczepa o konstrukcji umożliwiającej między innymi przemieszczanie "łamanie" elementów zwanych półosiami w czasie postoju, czyli na czas załadunku nosi nazwę naczepy modułowej. Oceny techniczne przedłożone przez M. T. z punktu widzenia technicznego jak i prawnego używają błędnego, nieistniejącego pojęcia osi modułowych. Modułowymi są naczepy i przyczepy, które w zależności od potrzeb mogą być jednoosiowe, w tym składające się z dwóch półosi jak w przedmiotowej naczepie lub wieloosiowe, których linie osiowe są w stosunku do siebie równoległe i oddalone od siebie co najmniej 1 metr. Organ podkreślił, że prywatne opinie przedstawione przez skarżącego w ogóle nie odnoszą się do przepisu § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31.12.2002r. definiującego pojęcie osi pojedynczej i wielokrotnej. Kontrolowany pojazd poruszał się po drodze krajowej nr 28, która została zaliczona do dróg krajowych, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t. Zgodnie z lp.7 pkt 1 lit. d i lit. e załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych nacisk pojedynczej osi nienapędowej nie może przekroczyć 10t. W tym przypadku przekroczenia tej wielkości powyżej 11,0t do 11,5 t – kara pieniężna wynosi 1 680 zł za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 11, 5t dodatkowo 1 080 zł. Organ pierwszej instancji ustalił i udokumentował protokołem nr [...] z kontroli pojazdu przekraczającego granice państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dnia [...] maja 2007r., że nacisk pojedynczej osi kontrolowanej naczepy wynosi 14, 06t, co oznacza przekroczenie zagrożone karą pieniężna w wysokości 8 160 zł. Kara pieniężna została nałożona zasadnie, a jej wysokość prawidłowo naliczona. W skardze do Sądu skarżący M. T. nie sprecyzował kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że nawet w przypadku, gdy naczepa ta zostaje uznana za jednoosiową należy rozliczać jej koła osobno, chociażby na fakt, że jest to naczepa specjalistyczna. W naczepie specjalistycznej, jaką jest naczepa NOOTEBOOM z tyłu znajduje się oś modułowa, na której umieszczone są 4 koła o tym samym rozmiarze ogumienia. Zaznaczył, że diagnosta podczas badania technicznego nie dopatrzył się żadnych uchybień i posłużył się przy badaniu danymi zawartymi w dokumentacji naczepy z poprzedniego kraju rejestracji. Na poparcie swoich twierdzeń do skargi dołączył dwie opinie rzeczoznawcy SITR nr [...] H. D. z dnia [...].06.2007r. i z dnia [...].06.2007r. oraz A. A. z dnia [...] lipca 2008r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach prawa. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest udzielenie odpowiedzi, czy tylna oś nienapędowa naczepy marki NOOTEBOOM nr rej. [...] należąca do przedsiębiorcy M. T. jest osią pojedynczą jak przyjął to organ, czy też osią wielokrotną według twierdzeń skarżącego i przedłożonej w tym zakresie oceny technicznej z dnia [...] czerwca 2007r., którą aktualnie skarżący dołączył również do skargi. Kwestia ta przez organ nie została udowodniona w sposób przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, co wytknięto w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia z dnia 7 lutego 2008r. sygn. akt II SA/Rz 867/07. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że zalecenia zawarte w wyżej powołanym wyroku przedstawione we wstępnej części uzasadnienia zostały przez organ wypełnione, co pozwala przejść do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Sporządzona opina techniczna z dnia [...] maja 2008r. nr [...] zawiera wyjaśnienia w przedmiocie zakreślonym przez Sąd w cytowanym wyroku. Organ też zgodnie ze wskazaniem wynikającym z zaleceń wyroku wezwał skarżącego do zapoznania się ze sporządzoną oceną techniczną. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem w § 4 ust. 1 zawiera normatywną definicję osi pojedynczej i osi wielokrotnej. Zgodnie z tym przepisem przez oś pojedynczą rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m. Ustawodawca za oś pojedynczą uważa nawet osie oddalone od siebie, lecz warunkiem zaliczenia tak położonych osi do osi pojedynczej jest zachowanie odległości mniejszej niż 1 metr. Skarżący fakt, że naczepa nie jest jednoosiowa wywodzi z konstrukcji osi, którą ze względu na konstrukcję, według wyjaśnienia zawartego w ocenie technicznej z dnia [...] maja 2008r. nr [...], potocznie nazywa się osią łamaną. W ocenie tej wyjaśniono, że tylko w czasie postoju istnieje możliwość złamania osi, czyli przemieszczenia kół maksymalnie do pozycji bocznej dla dokonania załadunku obiektów wielkogabarytowych. W trakcie jazdy koła znajdują się na tej samej osi. W ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.r.d. w art. 2 pkt 57 zawarto definicję "nacisk osi", przez który należy rozumieć sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument identyfikacyjny pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą (karta akt admin. nr 56), z którego wynika, że naczepa ma jedną oś tylną (pkt 29 dokumentu), a dopuszczalny nacisk na tę oś przewidziany przez producenta wynosi 16 kN. Sąd uznał, że przedstawiona ocena techniczna jest rzetelna logiczna i przekonująca w kontekście przedstawionej definicji normatywnej osi pojedynczej i osi wielokrotnej. Z tego też względu zasadnie organ przyjął, że naczepa będąca przedmiotem kontroli jest naczepą jednoosiową o osi nienapędowej. Sąd stwierdził, że zarzuty przedstawione w skardze oraz zawarte w piśmie złożonym na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009r. przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie w szczególności odnośnie braku ustawowej definicji zwrotu "linii osiowej", użytego przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, której brak podważa prawidłowość sporządzonych ocen w aspekcie przyjętego poglądu, co do osi pojedynczej. Przedstawiony wyżej stan prawny dowodzi, że regulacje związane z wykonywaniem transportu pojazdem nienormatywnym (definicję zawiera art. 3 pkt 25 ustawy o drogach publicznych) dowodzi, że nie znajduje się ona w jednym akcie normatywnym. Nie stoi to jednak na przeszkodzie, aby posługując się metodami wykładni prawa ustalić najbardziej adekwatne znaczenia danego zwrotu normatywnego z uwagi na przedmiot regulacji. Dodać wypada, że rolą rzeczoznawcy w ponownie prowadzonym postępowaniu było ustosunkowanie się do przedłożonej przez skarżącego opinii prywatnej oraz wskazanie, do jakiego rodzaju osi należy zakwalifikować oś istniejącą w kontrolowanej naczepie kierując się przy tym obowiązującymi przepisami prawnymi. W tym miejscu należy odnieść się do definicji osi zwartej w "Słowniku języka polskiego" Warszawa PWN 1983r. Oś to wyobrażalna prosta będąca linią centralną jakiegoś układu elementów przestrzennych; oś podłużna – część jakiejś maszyny lub urządzenia, na której osadzone są inne części, obracające się dookoła niej lub wraz z nią poruszające się wzdłuż niej, lub wykonujące ruch wahadłowy, oś wozu, oś samochodu. Sąd zauważ, że użyta w ocenie technicznej terminy mają na celu wyjaśnienie problematyki, a użyte w niej zwroty mają za zadanie wyjaśnienie badanego problemu, lecz z tego względu nie stają się pojęciami normatywnymi Dołączona do skargi opina nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. zawiera stwierdzenie, że w dniu [...] maja 2007r. dokonano dynamicznego ważenia nacisku osi zespołu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki [...] nr rej. [...] wyprodukowanego w 1991r. posiadającego trzy osie oraz jednoosiowej czterokołowej naczepy niskopodwoziowej marki [...] nr rej. [...] wyprodukowanego w 1987. Powyższe w sposób jednoznaczny potwierdza istnienie jednej osi w przedmiotowej naczepie i jest zbieżne ze stanowiskiem wyrażonym w ocenie technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę na zlecenie organu odwoławczego. Bezzasadny jest również zarzut zawarty w skardze o dokonywaniu rozliczenia nacisku na każde koło, wobec wyżej przytoczonej definicji ustawowej osi nacisku. Takie rozliczanie byłoby sprzeczne z prawem, co wynika z wyżej cytowanych przepisów. Naciski mierzy się na oś, a nie na koła. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że protokół z pomiaru nacisku osi został sporządzony zgodnie z wymogami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego i wynosił 14,06 kN. Pojazd wraz z naczepą poruszał się po drodze krajowej, na której dopuszczalny nacisk na jedną oś wynosił 10 t. Ustalona wielkość przekroczenia przy założeniu, że naczepa ma jedną oś nienapędową organy prawidłowo zastosowały stawki kary wynikające z załącznika nr 2 lp. 7 pkt 1 lit. d) i e) do ustawy o drogach publicznych. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona i na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.