IV SA/Wa 1754/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. G. i M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Burmistrza Gminy R. z [...] lipca 2008 r. nr [...]; 2. wstrzymuje wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżących M. G. i M. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 262 § 1 i art. 264 § 1 K.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy R. z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, iż postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Burmistrz Gminy R. ustalił koszty postępowań w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości położonych w R., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], stanowiących własność K. i M. B.,z nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...] i [...], stanowiącymi własność M. i M. G., obciążając strony postępowań rozgraniczeniowych w częściach równych, tj. w kwocie po 900 zł. Organ II instancji utrzymując w mocy wskazane wyżej postanowienie wskazał ponadto na treść art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. który - w jego ocenie - znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie uwzględniło tym samym zarzutu skarżących M. i M. G., iż organ I instancji naruszył wskazany wyżej przepis. W ocenie Kolegium tego rodzaju zarzut jest niezasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ II instancji przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (Publ. ONSAiWSA 2007/2/26). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. i M. G. podnieśli, iż nie wyrażają zgody na ustalony przez organy administracji podział kosztów ww. postępowania rozgraniczeniowego. Wskazali, iż prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe w żadnym razie nie leżało w ich interesie, a wręcz przeciwnie – w jego wyniku podpisali ugodę na podstawie której zrzekli się na rzecz K. i M. B. (wnioskodawców) części swojej działki o numerze [...]. Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i obciążenie w całości kosztami zakończonych postępowań rozgraniczeniowych ich wnioskodawców K. i M. B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. skarżący M. G. oświadczył, iż geodeta, który dokonywał rozgraniczenia nie jest pracownikiem gminy, został wynajęty przez państwa B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa) Jak trafnie wskazał organ administracyjny, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów – w celu ujednolicenia ujawnionych w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności w stosowaniu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. – podjął w dniu 11 grudnia 2006 r. uchwałę, sygn. akt I OPS 5/06 (Publ. ONSAiWSA 2007/2/26). Wskazał w niej, iż organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości, strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu ww. uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, musi to być więc interes własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego (zob. wyrok NSA z3 czerwca 1996 r., II SA 74/96 ONSA 1997/2 poz. 89). Udział w postępowaniu rozgraniczeniowym w charakterze strony jest więc równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie zatem, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym (tak też NSA w uchwale z 11.12.2006 r. I OPS 5/06). Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż ustalenie granic przedmiotowej nieruchomości leżało w interesie prawnym wszystkich właścicieli. W przypadku bowiem złożenia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości, granice gruntów sąsiadujących automatycznie stają się sporne. Nie można zatem twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, nawet gdy ten nie wystąpił ze stosownym wnioskiem. Należy również zgodzić się z organem, iż w opisanej wyżej sytuacji znajdzie zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Powyższe prowadzi do wniosku, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu obciążają strony. Mając na względzie wskazane wyżej uwagi należy jednocześnie podnieść, iż w przedmiotowej sprawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. nie znajdzie jednak zastosowania. Przepis ten wyklucza bowiem możliwość przyznania przez organ administracji zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami. Z przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika natomiast, iż jedynymi kosztami jakie zostały poniesione w rozpatrywanej sprawie były koszty rozgraniczenia dokonanego przez geodetę. Fakt ten potwierdza znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy rachunek z dnia 16 lipca 2008 r. wystawiony na rzecz Państwa K. i M. B. opiewający na kwotę 1800 PLN a dotyczący czynności geodezyjnych dokonanych przy rozgraniczeniu nieruchomości położonej w miejscowości R. z nieruchomością M. i M. G. Okoliczność tę potwierdził również skarżący w złożonym na rozprawie oświadczeniu. Należy więc jednoznacznie przesądzić, iż kosztów poniesionych przez uczestników niniejszego postępowania nie można zaliczyć do kosztów o których mowa w art. 262 § 1 pkt 2 kpa. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2000 r., II SA/Gd 2016/98 w którym stwierdził, iż procedurze administracyjnej nie jest znana możliwość orzekania o kosztach postępowania między stronami, a z przepisów działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego wywieść należy, że koszty postępowania (wydatki) ponosi organ prowadzący postępowanie. Stanowisko to potwierdził także Janusz Borkowski w Komentarzu do Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Wydawnictwo C.H.Beck 2008 str. 900) wskazując, iż organ administracyjny, dokonując konkretyzacji prawa, nie prowadzi postępowania administracyjnego z pozycji sądu cywilnego działającego w procesie, lecz podmiotu licznych obowiązków procesowych służących ustaleniu prawa lub usunięciu sporu co do prawa – a nie wyłącznie rozstrzygnięcia sporu prawnego pomiędzy stronami. Z uwagi na potrzebę ponownego orzeczenia w przedmiocie kosztów, z uwzględnieniem faktycznie poniesionych przez organ administracji w niniejszej sprawie kosztów, mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), Sąd uchylił zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono w myśl art. 200 ustawy. Rozpatrując ponownie sprawę organy administracji uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu.