I SA/Kr 1283/08

WyrokWSA w Krakowie2009-01-29

Skład orzekający: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Maria Zawadzka, WSA Agnieszka Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, stosując art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, poprzez ustalenie czynszu dzierżawnego na podstawie przeciętnych cen rynkowych, mimo że przedmiotem dzierżawy był specyficzny kompleks produkcyjny (zakład mięsny) i nie uwzględniono jego stanu technicznego oraz specyfiki rynku wynajmu tego typu obiektów?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy podatkowe nieprawidłowo zastosowały art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Szacując obrót z tytułu dzierżawy specyficznego zakładu mięsnego, organy pominęły jego charakter i stan techniczny, a także specyfikę rynku wynajmu tego typu obiektów, opierając się na danych dotyczących wynajmu pojedynczych lokali lub obiektów o innym przeznaczeniu. Sąd podkreślił, że ustalenie obrotu powinno uwzględniać rzeczywiste ceny rynkowe dla tego konkretnego rodzaju nieruchomości i działalności.
Stan faktyczny
Spółka "Z" S.A. zaskarżyła decyzje Dyrektora Izby Skarbowej określające zobowiązanie w podatku od towarów i usług za lata 1999-2001. Organy ustaliły, że spółka zaniżyła podatek należny poprzez zaniżenie czynszu dzierżawnego za zespół budynków produkcyjnych, magazynowych i administracyjnych, powołując się na powiązania kapitałowe między stronami umowy i niższe od rynkowych stawki czynszu. Spółka kwestionowała te ustalenia, wskazując na specyfikę wynajmowanego kompleksu i brak uwzględnienia jego stanu technicznego. WSA w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje, a następnie NSA uchylił wyrok WSA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, a także orzekł, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 1283/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r., sprawy ze skarg "Z" S.A. w K. obecnie "Z" S.A. w likwidacji, na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 grudnia 2004 r. Nr od [...] do [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 1999 r. od stycznia do grudnia, 2000 r. oraz od stycznia do sierpnia 2001 r., I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 87.762, 60 zł (osiemdziesiąt siedem tysięcy siedemset sześćdziesiąt dwa złote 60/100). Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzjami z dnia [...]. za miesiące od stycznia do grudnia 1999 r., od stycznia do grudnia 2000 r. i od stycznia do sierpnia 2001 r. określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług, w tym za miesiące styczeń 1999 r., luty 1999 r., od kwietnia do września 1999 r., styczeń 2000 r., kwiecień 2000 r. i grudzień 2000 r. ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Wydając rozstrzygnięcia organ stwierdził, że Spółka zaniżyła wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za ww. okresy rozliczeniowe poprzez zaniżenie podatku należnego. W trakcie postępowania ustalono, że w dniu [...] lutego 1999r. Spółka podpisała z "K". Sp. z o.o. umowę dzierżawy zespołu budynków produkcyjnych, magazynowych i administracyjnych mieszczących się w obrębie nieruchomości przy ul. R. wraz z przynależnymi drogami i placami, w której strony ustaliły czynsz dzierżawny w wysokości 25.000,00 zł (w kwocie netto, bez podatku od towarów i usług). W dniu [...] maja 1999r. podpisany został aneks do umowy zmieniający wysokość czynszu dzierżawnego na 15.000,00 zł (w kwocie netto, bez podatku od towarów i usług). Wysokość czynszu ustalona przez strony była kilkakrotnie niższa od przeciętnych cen/stawek rynkowych oraz od cen/stawek stosowanych przez Spółkę w przypadku dzierżawy na rzecz podmiotów innych niż K. Sp. z o.o. Zdaniem organu świadczenie usług na rzecz K. odbywało się na warunkach korzystniejszych, odbiegających od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania tych świadczeń, Przy ocenie poddano szczegółowej analizie umowy najmu i dzierżawy zawarte przez Spółkę z innymi kontrahentami. Wykorzystano także dane zawarte w: 1. opracowaniu "sporządzonym przez Zespół Fundacji K. Instytutu Nieruchomości; 2. piśmie Zarządu Budynków Komunalnych w K. z dnia [...] stycznia 2004 r. dotyczącym wylicytowanych stawek czynszowych w latach 1999-2002 na lokale użytkowe położone w strefie "B" i "C"; 3. opinii sporządzonej w 1999 r. przez M. B-C (Wycena i Obsługa Nieruchomości) dotyczącej wartości nieruchomości położonej w K. przy ul. R. zabudowanej zespołem budynków K. Zakładów Mięsnych S.A. Zdaniem organu zaniżenie wartości transakcji spowodowane było powiązaniami kapitałowymi pomiędzy stronami umowy, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) (dalej; ustawa o VAT). W odwołaniach spółka podkreśliła, że powiązanie kapitałowe między stronami umowy, nie miało wpływu na wartość czynszu. Stwierdziła, że dokonane przez organ skarbowy wyliczenia stawek czynszu, jakie powinny być pobrane od wynajmującego nie uwzględniały specyfiki wynajmowanego kompleksu jako byłego zakładu mięsnego. Dyrektor Izby Skarbowej, decyzjami z dnia 30 grudnia 2004 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Na te rozstrzygnięcia strona złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Decyzjom zarzuciła naruszenie przepisów, tj. art. 15 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 pkt 3, ust. 2, art. 19 ust. 1 i ust. 3 ustawy o VAT, § 54 ust. 3 rozporządzenia z 15 grudnia 1997r., art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług, postanowień VI Dyrektywy Rady Wspólnoty Europejskiej z dnia 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych (77/388/EEC), art. 120, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 w związku z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji dotyczących miesięcy: stycznia, lutego, kwietnia, maja, czerwca, lipca, sierpnia i września 1999r. oraz stycznia, kwietnia i grudnia 2000r. w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, a także uchylenia wszystkich zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji w pozostałej części, ewentualnie - w sytuacji, gdyby Sąd nie uwzględnił wskazanego wyżej zarzutu nieważności zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji - Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. akt I S.A./Kr 305/05 1. uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji za miesiące; styczeń 1999 r., luty 1999 r., od kwietnia do września 1999 r., styczeń 2000 r. i kwiecień 2000 r. w części ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe, w pozostałej części skargi oddalił;2. oddalił skargi na decyzje za miesiące marzec 1999 r. od października do grudnia 1999 r., luty 2000 r., marzec 2000 r., od maja do grudnia 2000 r. oraz od stycznia do sierpnia 2001 r. Sąd za niezasadny uznał zarzut i wniosek spółki, tj. stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego . Błędne przyjęcie przez organy, że ustalenie dodatkowego zobowiązania w podatku VAT za ww. okresy rozliczeniowe powinno nastąpić na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nieobowiązującej w dniu wydawania decyzji, może być uznane za wadę, która jednak nie skutkuje nieważnością decyzji. W ocenie Sądu należało jednak uchylić decyzje w zakresie w jakim ustalały dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za miesiące styczeń, luty, kwiecień - wrzesień 1999r. oraz styczeń i kwiecień 2000r. albowiem zostały wydane z naruszeniem art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem WSA organy prawidłowo natomiast ustaliły, że istniejące powiązania kapitałowe miały wpływ na wysokość czynszu dzierżawnego ustalonego w umowie z dnia [...] lutego 1999r. i że czynsz ten odbiegał od przeciętnych, rynkowych cen. Wbrew twierdzeniom Spółki, organ skarbowy zebrał obszerny materiał dowodowy i dokonał jego szczegółowej analizy, która dała podstawę do zastosowania art. 17 ust. 3 ustawy o VAT. Charakter i źródło pozyskania danych, na podstawie których dokonano porównania cen/stawek czynszowych, a w konsekwencji oszacowania obrotu, w sposób dostateczny dawało pogląd na rzeczywiste rynkowe stawki czynszów w K.. Oparto się w tym zakresie na danych pochodzących z trzech źródeł. Sąd nie podzielił stanowiska Strony, jakoby dokonane przez organ skarbowy porównanie z podmiotami niepowiązanymi nie były miarodajne w sprawie. Ponadto Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że przedmiotem umowy dzierżawy z dnia [...] lutego 1999r. nie był, wbrew temu, co twierdzi Spółka, zakład produkcyjny jako całość, o specyficznym przeznaczeniu (zakład mięsny), lecz tylko i wyłącznie powierzchnie użytkowe budynków i budowli. W rzeczywistości przedmiotem umowy były wydzierżawione powierzchnie użytkowe budynków i budowli, które były zagospodarowane w zależności od potrzeb użytkowników. Za chybiony WSA uznał zarzut nieuwzględnienia stanu technicznego budynków objętych przedmiotową umową jak również nie podzielił stanowiska strony, że warunkiem prawidłowego określenia wysokości obrotu powinno być porównanie spornej transakcji z "transakcją porównywalną", przez co należy rozumieć transakcję mającą za przedmiot dzierżawy budynki produkcyjne o podobnym przeznaczeniu. Jest w praktyce niemożliwe bowiem znalezienie wynajmowanego kompleksu nieruchomości o takiej samej powierzchni, przeznaczeniu oraz lokalizacji. Ustosunkowując się do zarzutów Spółki, co do bezzasadnego zakwestionowania przez organ skarbowy odliczenia podatku naliczonego nieudokumentowanego posiadanymi fakturami lub duplikatami faktur, Sąd wyjaśnił, że warunkiem odliczenia jest posiadanie faktur w chwili postępowania podatkowego. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, Sąd podkreślił, że działania organów podatkowych ukierunkowane były na komplementowanie obszernego materiału dowodowego (porównawczego i jego wszechstronne i wnikliwe przeanalizowanie). Wyrok został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego . W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał na przepis, tj. art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku VAT oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślając, że w przypadku gdy organ podatkowy nie ustali poziomu przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia - to nie może zastosować w danej sprawie tego przepisu. Zdaniem Skarżącego tak było niniejszej sprawie, nie można bowiem mówić o transakcjach porównywalnych w sytuacji, gdy porównywane do takiej dzierżawy transakcje nie dotyczą budynków, w których prowadzona była taka sama działalność. Ponadto budynki wydzierżawione przez stronę skarżącą spółce K. stanowiły zespół budynków funkcjonujących zakładów mięsnych, a co za tym idzie - nadawały się do wydzierżawienia jedynie jako jedna całość. Tymczasem zawarte przez stronę skarżącą umowy dzierżawy i najmu z innymi podmiotami dotyczyły wyłącznie pojedynczych lokali, Strona odnosząc się do informacji Zarządu Budynku Komunalnych podkreśliła, że wśród lokali wskazanych w tym piśmie trudno jest znaleźć jakikolwiek rodzaj lokalu użytkowego, który mógłby zostać uznany za takiego samego lub przynajmniej podobnego rodzaju, co budynki zakładów mięsnych. Z informacji przekazanych przez "Z" nie wynika w ogóle, jaki był ich stan techniczny i standard. Odnosząc się do opracowania przygotowanego przez Fundacje Krakowskiego . Instytutu Nieruchomości, autor skargi kasacyjnej zaznaczył, że sporządzone one zostało na podstawie badania ankietowego i nie można z niego wywnioskować gdzie były zlokalizowane lokale ujęte w badanych materiałach, ani jaka była powierzchnia tych lokali, ani też jaki był ich stan techniczny. Końcowo autor skargi kasacyjnej stwierdził, że WSA wiedział z urzędu, że postępowanie podatkowe dotyczące określenia zobowiązania podatkowego w podatku VAT za poszczególne miesiące roku 2000, 2001 i 2002 prowadzone było również w stosunku do spółki Z. Sp. z o.o. w K.. W tle tej uwagi zarzucił, że w sprawach tych dokonano różnych ustaleń, mimo, iż bazowały one na tych samych okolicznościach faktycznych. Tym samym w sprawie naruszono art. 121 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał , iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i wyrokiem z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn akt I FSK 1509/07 uchylił zaskarżony wyrok w punkcie I w części dotyczącej oddalenia skargi oraz w punkcie II i III - w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. NSA zgodził się ze Stroną Skarżącą, że na tle przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł wadliwości jego zastosowania przez organy podatkowe, w zakresie określenia wysokości szacowanego obrotu, co było efektem wadliwego zgromadzenie przez te organy materiału dowodowego sprawy i jego oceny. Przypomniano , że zgodnie z normą tego artykułu (art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT) w przypadku gdy między kupującym a sprzedawcą istnieje związek, o którym mowa w ust. 2 - organ podatkowy określa wysokość obrotu na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia, pomniejszonych o podatek, jeżeli okaże się, że przypadki te miały wpływ na ustalenie ceny. Istotą ustalenia obrotu w trybie art. 17 ust. 1 ustawy o VAT jest ustalenie podstawy opodatkowania w przeciętnej wysokości, zbliżonej do tej, jaką winien przyjąć podatnik w sytuacji, gdyby na ustalenie ceny sprzedaży nie miały wpływu powiązania między kupującym a sprzedawcą, a więc w wysokości przeciętnych cen danego towaru w danym rodzaju sprzedaży. Jeżeli zatem przepis art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT stosowany jest w przypadku umowy dzierżawy nieruchomości budowlanej pomiędzy powiązanymi podatnikami, użyty w tym przepisie zwrot -na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku- należy odnieść do rynku dzierżawy nieruchomości będącej przedmiotem spornej umowy, z uwzględnieniem jej charakteru oraz stanu technicznego. Organy podatkowe, przy akceptacji Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie uwzględniły rynek wynajmu nieruchomości budowlanych w K, lecz trafnie w skardze kasacyjnej podniesiono, że nastąpiło to z pominięciem charakteru dzierżawionej nieruchomości i jej stanu technicznego. Organy podatkowe w sprawie tej pominęły, że przedmiotem spornej umowy dzierżawy była nieruchomość o specyficznym charakterze, składająca się z gruntów, z posadowionymi na nich budynkami funkcjonującego zakładu mięsnego, czyli zakład produkcyjny zakładu mięsnego w sensie przedmiotowym, z całego jego infrastrukturą . Stosując zatem art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT organ podatkowy powinien określić wysokość obrotu z tytułu dzierżawy tego rodzaju zakładu produkcji mięsnej na podstawie przeciętnych cen stosowanych w Krakowie lub na rynku ogólnopolskim w dniu wykonania świadczenia, pomniejszonych o podatek. Naczelny Sąd administracyjny nie podzielił natomiast o zarzutu strony skarżącej odnośnie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 w zw. z art. 134 § 1 u.p.p.s.a. oraz w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez Sąd pierwszej instancji w sytuacji, gdy strona kwestii odmienności szacowania obrotu z tytułu tego samego przedmiotu dzierżawy w niniejszym postępowaniu raz w postępowaniu toczącym się wobec Z Sp. z o.o. z siedzibą w K., nie podnosiła w odwołaniu od decyzji oraz w skardze do Sądu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie , po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona Zgodnie z art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a. sąd administracyjny pierwszej instancji - którego wyrok został uchylony, a sprawa przekazana temu sądowi do ponownego rozpoznania - związany jest oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego trybu postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. akt I FSK 1509/07 organ podatkowy nie może abstrahować od właściwości towaru, którego dotyczy szacowany obrót i w sytuacji gdy przedmiotem obrotu jest zespół składników materialnych (nieruchomości) przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, dokonał szacunku obrotu poszczególnych składników tego zespołu, sumując wyniki tego szacowania. Z punktu widzenia rynkowego zupełnie inaczej kształtuje się cena wydzierżawienia pojedynczych obiektów, takich jak budynki administracyjne, magazynowe, produkcyjne lub garaże, których ceny uwzględnił organ podatkowy w swojej decyzji, a inaczej kompleksu tych obiektów, jako zorganizowanej całości służącej działalności produkcyjnej. A zatem stosując się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego ponownie rozpatrując sprawę organ podatkowy winien -na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku- określić obrót z tytułu dzierżawy nieruchomości składającej się z zespołu obiektów tworzących w znaczeniu przedmiotowym zakład produkcyjny, przeznaczony do produkcji mięsnej, z uwzględnieniem jego stanu technicznego. W przypadku nieustalenia analogicznej sytuacji faktycznej na rynku K, sięgnąć należało do sytuacji w małopolskim, a ostatecznie w całej Polsce. W przypadku nieustalenia w ogóle transakcji wydzierżawienia zakładu produkcji mięsnej, organ powinien ustalić podstawę opodatkowania w oparciu o cenę wydzierżawienia zakładu produkcyjnego innego przeznaczenia gospodarczego, zbliżonego pod względem stanu technicznego do zakładu będącego przedmiotem dzierżawy w tej sprawie. Rozpatrując sprawę organy winny również zwrócić szczególną uwagę na fundamentalną zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a to w kontekście prowadzonego postępowania w stosunku do spółki Z Sp. z o.o. w K i dokonanych tam ustaleń przy określeniu zobowiązania podatkowego w podatku VAT za poszczególne miesiące roku 2000, 2001 i 2002. Wprowadzający tą zasadę art. 121 Ordynacji podatkowej nie jest bowiem tylko postulatem ustawodawcy wobec organów , ale także przesłanką oceny ich działania , w wyniku której może dojść uchylenia decyzji administracyjnej , nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów ordynacji podatkowej.( por wyrok z NSA z dnia 26 marca 2002 r. sygn akt II S.A. 3390/00, niepubl.) Ponadto podkreślić należy , że organy podatkowe wydając różne rozstrzygnięcia w oparciu o analogiczny stan faktyczny i prawny naruszają konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Odnosząc się do zarzutów skargi co do bezzasadnego zakwestionowania przez organ skarbowy odliczenia podatku nieudokumentowanego posiadanymi fakturami lub duplikatami faktur, Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. akt I S.A./Kr 305 /05. Zgodnie z art. 19 ust 1 i 2 ustawy o VAT , podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną . Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonego w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług Jest to podstawowe prawo podatnika wynikające z konstrukcji podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej i opiera się na zasadzie "opodatkowanie - odliczenie", w ramach której podatnik z jednej strony jest zobowiązany do określenia podatku należnego będącego wynikiem realizowanej przez niego sprzedaży opodatkowanej tym podatkiem, a z drugiej - przysługuje mu uprawnienie do odliczania od podatku należnego podatku naliczonego z tytułu realizowanych przez niego zakupów. Pozbawienie podatnika prawa do skorzystania z obniżenia podatku należnego o podatek naliczony - jako decydujące o zachowaniu konstrukcji tegoż podatku - może następować jedynie w ściśle określonych przez ustawodawcę przypadkach, wyraźnie w tym zakresie wyartykułowanych. Oznacza to , iż podatnik może to prawo utracić jeżeli nie spełnia określonych przez ustawodawcę warunków. Jednym z koniecznych warunków uprawniającym do odliczenia podatku jest posiadanie stosownego dokumentu uprawniającego do odliczenia. Dokumentem tym jest oryginalna faktura , faktura korygująca lub ich duplikaty - § 54 ust 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz.U. nr 156, poz, 1024 z póź zm. ) . Warunki, jakim muszą odpowiadać faktury VAT uprawniające podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego, określały przepisy cyt. rozporządzenia w § 54 ust 1. zgodnie z którym oryginał faktury powinien zawierać wyraz "oryginał", a kopia faktury wyraz "kopia". Zasadą jest, iż jedynie oryginał faktury ( faktury korygującej ) , stanowi podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego lub zwrotu podatku naliczonego. Nabywca otrzymuje oryginał faktury, a sprzedawca zatrzymuje jej kopię - § 54 ust 1 cyt. rozporządzenia. Biorąc więc pod uwagę fakt, że podatek od towarów i usług jest podatkiem sformalizowanym, stwierdzić należy, że skutki podatkowe płynące z faktu zakupu towaru, od którego naliczany jest ten podatek, mogą wynikać jedynie z działań kontrahentów zgodnych z wymogami art. 19 ustawy VAT i z postanowieniami wymienionego rozporządzenia Ministra Finansów. Skoro więc, sprzedawca zatrzymuje sobie kopię faktury, a nabywca otrzymuje jej oryginał, to jedynie posiadanie przez podatnika oryginału faktury VAT może stanowić podstawę obniżenia przez niego podatku należnego o kwotę podatku naliczonego ujawnioną na oryginale faktury. Na mocy przepisu § 55 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów, jeżeli oryginał faktury, faktury korygującej, rachunku uproszczonego lub rachunku korygującego dotyczącego rachunku uproszczonego ulegnie zniszczeniu albo zaginie, sprzedawca ponownie wystawia fakturę lub rachunek uproszczony zgodnie z danymi zawartymi w kopii faktury lub rachunku, a faktura lub rachunek uproszczony wystawiony ponownie musi zawierać wyraz "duplikat". W świetle powyższego, w ocenie sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, jedynie posiadanie przez podatnika oryginału faktury VAT, (faktury korygującej) , bądź w przypadku jej utraty posiadanie duplikatu faktury VAT, upoważnia go do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w oryginale faktury VAT bądź duplikacie faktury VAT. Sąd podziela pogląd wyrażony, przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 1997 r., sygn. Akt I SA/Po 1882/96, iż podatnikowi nie przysługuje na mocy przepisu art. 19 ust. 1. ustawy z dnia 8 stycznia 1993 o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług w sytuacji, gdy podatnik nie dysponuje oryginałem faktury VAT. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie należnych skarżącym kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło