IV SA/Po 421/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P. – 3 nr [...] (bez daty) /-/ I. Kucznerowicz zgłaszam zdanie odrębne /-/ B. Popowska od sentencji i uzasadnienia /-/ M. Dybowski Decyzją nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień P. -3, działając na podstawie art. 104 §1 oraz art. 61 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 98/2000/1071 ze zm., dalej jako kpa), art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 179/2003/1750 ze zm., dalej jako ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. 241/2004/2416 ze zm., dalej jako ustawa o powszechnym obowiązku obrony) odmówił przyznania K. P. świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. W uzasadnieniu napisano, że dnia 01 listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych, w oparciu o rozkaz PF 179 z dnia 05 września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował, między innymi, stanowisko służbowe strony. Ponieważ Żołnierz odmówił przyjęcia niższego stanowiska służbowego, dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego (POW) wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej. Na wniosek Żołnierza skrócono termin wypowiedzenia i rozkazem Dowódcy POW zwolniono Go z zawodowej służby wojskowej i przeniesiono do rezerwy. Dnia [...] maja 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych (organ wyższego stopnia) decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Strona stawiła się do miejsca pełnienia służby wojskowej, została przyjęta na ewidencję i zaopatrzenie, ale bez wyznaczenia na stanowisko, bowiem stanowisko nie istniało od 01 listopada 2003 r. (rezerwa kadrowa). Dla celów ewidencyjno-finansowych, od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano Stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono Stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop i odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia. Po otrzymaniu tych świadczeń Strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki. W motywach uzasadnienia decyzji nr [...], odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia stwierdzono, że organy wojskowe zobowiązane były do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. W kwestii odsetek zważono, że art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Instytucja zwłoki, uregulowana w art. 476 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 16/64/93 ze zm., dalej jako KC) - w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 KC) warunkowana jest winą. Zważywszy na okoliczności nie sposób przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia. Nadto, choć ww. decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o nieważności decyzji Dowódcy POW wywiera skutki ex tunc, to wydana została w określonym czasie, a realizacja wynikających stąd świadczeń została spełniona bez zwłoki (wypłata zwaloryzowanych świadczeń). Wreszcie w sprawie niniejszej poza dyskusją jest, że w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, ale w tym czasie jednak otrzymywała od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W szczególności, w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, Żołnierz otrzymał od Skarbu Państwa - jednostki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej - przewidziane przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawy o uposażeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych następujące świadczenia: dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. W spornym okresie, do chwili przywrócenia do służby wojskowej, od resortu Obrony Narodowej otrzymywał też emeryturę wynoszącą 50-75% uposażenia. Zatem ten sam reprezentant Skarbu Państwa, od którego strona domaga się odsetek, regularnie co miesiąc wypłacał pieniądze, które po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu okazały się być świadczeniem nienależnym. Po przywróceniu strona odmówiła zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń, stąd roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Najbardziej nieuzasadnione wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenie, które pobrał żołnierz z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu). Dopiero w chwili kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu, ale nie wstecz, lecz po tej dacie. K. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wskazał, że w wyniku ponownego przyjęcia do służby wojskowej otrzymał zaległe należności ale bez ustawowych odsetek za zwłokę, zawinioną wydaniem wadliwej decyzji. Powołał się na art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 tej ustawy, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stała się wymagalna. W pozostałych przypadkach (nagroda roczna, dodatkowe uposażenie roczne) zastosowanie ma art. 481 §1 KC i art. 482 §1 KC. W ocenie odwołującego się, prawo do świadczeń określonych w art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. 10/1997/55 ze zm., dalej jako poprzednio obowiązująca ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) oraz w art. 71 ust. 1 i art. 185 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nabył On - zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - w pierwszym dniu roboczym miesiąca za które ono przysługiwało. Prawo do nagrody rocznej wnioskodawca nabył, w spornym okresie, w dniu 14 sierpnia każdego danego roku - §4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lipca 2000 roku w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy (Dz. U. 65/2000/77 ze zm.) Prawo do dodatkowego uposażenia rocznego Odwołujący się nabył w ostatnim dniu upływu trzech miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który ono przysługuje (§5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 kwietnia 2004 roku w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego - Dz. U. nr 108/2004/1146), tj. najpóźniej 31 marca danego roku. Potrącenia dokonano po upływie terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. Zgodnie zaś z art. 87 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t. j. Dz. U. 21/98/94 ze zm., dalej KP) z wynagrodzenia za pracę podlegają potrąceniu tylko sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych. Należności inne niż wymienione w art. 87 §1 mogą być potrącone z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie (art. 91 § 1 KP). Żadna z tych przesłanek nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Potrącenia dokonano bez żadnego tytułu wykonawczego i bez zgody Odwołującego się. Dnia 03 lipca 2006 r. K. P. złożył oświadczenie, w którym nie wyraził zgody na potrącenie należności otrzymanych przez niego w dniu odejścia ze służby (k. 105 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 104 ust. 1 ustawy z dnia o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzono wiernie argumenty organu i instancji wskazując, że zasadnie organ I instancji wydał decyzję o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia, oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności są to świadczenia nienależne bowiem podstawa tego świadczenia odpadła. K. P. w całości zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także przyznanie należnego świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego z opóźnieniem uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia. W uzasadnieniu przytoczył wiernie argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z 15 września 2008 r., w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, pełnomocnik Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o zawieszenie postępowania ze skargi K. P. do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy skarg kasacyjnych w sprawach o podobnym stanie prawnym i faktycznym. W związku z wydaniem przez Sąd Najwyższy w dniu 25 września 2008 r. wyroku o sygn. II PK 55/08, podjęto sprawę i wyznaczono na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę, należy podkreślić, iż unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia wprowadzone zostało do ustawy o uposażeniu żołnierzy ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy ( Dz. U. nr 50 poz. 500) i to w art. 9 ust. 3a i 9 ust. 4. Od 1 lipca 2004 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 892). W myśl art. 1 pkt 4, ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania dla wszystkich spraw uregulowanych w ustawie. Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w ust. 2 art. 8, a który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1-do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy należą do drogi administracyjnej. Tak więc, jakkolwiek spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, to z mocy przepisu szczególnego został przekazany do rozpoznania organom administracji publicznej (art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). W sprawach odsetek od uposażeń żołnierzy zawodowych podstawowe znaczenie ma orzecznictwo Sądu Najwyższego w szczególności pogląd wyrażony w Uchwale Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007 r. sygn. III CZP 106/07-Lex nr 319935, Biul. SN 2007/11/10 w której orzeczono, iż roszczenia żołnierzy o wypłatę odsetek ustawowych należnych na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, a od lipca 2004 r. na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym. W 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa – Prokuratorię Generalną Skarbu od wyroków sądów powszechnych zapadły podobne wyroki ( vide między innymi II PK 8/08 z 2.07.2008 r.; II PK 55/08). Wcześniej taka interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r. I OPS 3/06 ( O NSA/WSA zeszyt 3 z 2006 r. poz. 69). W myśl art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie bezsporne są następujące fakty: wypowiedzenie stosunku służbowego decyzją z dnia 26 listopada 2002 r. ; stwierdzenie nieważności ww. decyzji decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 10 maja 2006 r., wypłata zwaloryzowanych należności pieniężnych- uposażenia, dodatków specjalnych, oraz dokonanie potrącenia należności otrzymanych w dniu odejścia ze służby (dalej potrącenie). Spór dotyczy interpretacji i zastosowania obowiązujących przepisów, w związku z koniecznością ustalenia dwóch kwestii: prawa Skarżącego do odsetek oraz kompetencji Organu do potrącenia. Oceniając legalność obu zaskarżonych decyzji rozstrzygających żądanie w przedmiocie odsetek, należy stwierdzić, iż organy prawidłowo wskazały jako podstawę materialnoprawną rozstrzygania - art. 75 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2008 nr 141 poz. 892). Powołany przepis stanowi, że "w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne". Interpretacja cytowanego przepisu jest sporna. Dla rozstrzygnięcia sporu odnośnie wypłaty odsetek istotne jest przede wszystkim określenie skutków prawnych stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem organów obu instancji, odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna. Organy powołują się na wymienioną w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przesłankę zwłoki, podkreślając, iż ustawodawca odróżnia od pojęcia zwłoki pojęcie opóźnienia. W obu decyzjach wskazuje się, że w działaniach organów, po wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o zwolnieniu nie było zwłoki ( zawinionego działania) w wypłacie należnych świadczeń. A zatem, odsetki nie należą się. Skarżący powołuje się natomiast na skutek ex tunc decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Co do zasady, Sąd podziela pogląd prezentowany przez Skarżącego. Odnosząc się do argumentów Organów w kwestii odsetek, należy zauważyć, że Organy, powołując się na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego pomijają to, iż przesłanką stwierdzenia nieważności tej ostatnio wymienionej decyzji było podjęcie jej z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc powyższe pod uwagę, nie sposób podzielić poglądów Organów, wskazujących na brak po ich stronie winy, a zatem też, że nie może być mowy o ich zwłoce w wypłacie należności. Stwierdzenie "rażącego naruszenie prawa" przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu samo w sobie jest – upraszczając - stwierdzeniem "winy" jednego z organów Państwa, i to od momentu wydania decyzji o zwolnieniu. Stąd nie sposób uznać, by inny organ Państwa, orzekający w sprawach będących konsekwencją decyzji o zwolnieniu, mógł powoływać się na brak winy. Główna argumentacja podważająca pogląd, iż o zwłoce Organów można byłoby mówić, gdyby nie wypłacały świadczeń od dnia podjęcia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, wiąże się z charakterem decyzji "nieważnościowej". Należy bowiem przypomnieć, iż aczkolwiek spory o odsetki mają cywilnoprawny charakter, to zostały przekazane do rozpoznania organom administracji publicznej. Powyższe nakłada na organy rozstrzygające sprawę, obowiązek jej rozważenia na podstawie przepisu materialnego nie tylko w kontekście pojęć i konstrukcji cywilnoprawnych, ale także z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w postępowaniu administracyjnym. Warto tu przytoczyć ogólną tezę piśmiennictwa, iż określanie w doktrynie i orzecznictwie decyzji jako aktu woli organu administracyjnego nie oznacza poddania trybu jej tworzenia przepisom prawa cywilnego. (J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Zachodnie Centrum Organizacji 1997 r., s. 58). Uszły uwadze organom administracji publicznej konsekwencje, jakie przepisy kpa wiążą ze stwierdzeniem nieważności decyzji. Stwierdzając nieważność decyzji o zwolnieniu ze służby, organ administracyjny autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją od daty wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że nieważność decyzji istniała już w dacie orzekania o niej, a nie dopiero od tej daty. Wiąże się to ze specyficzną cechą decyzji stwierdzającej nieważność innego aktu; mianowicie co do zasady, decyzje takie mają charakter aktów deklaratoryjnych. Natomiast Organy przypisują decyzji "nieważnościowej" cechę kształtującą, co zdaniem Sądu, nie jest trafne (patrz na temat m.in. klasyfikacji decyzji J. Zimmermann, Prawo Administracyjne, Zakamycze 2005, s. 348-349). Interpretując skutki stwierdzenia nieważności decyzji warto przytoczyć kilka tez z doktryny związanych z konstrukcją nieważności w relacji do pojęcia skutku prawnego decyzji administracyjnej. "Należy podzielić w tym kontekście pogląd wyrażony w literaturze, że w rozważaniach nad nieważnością zbyt często przenosi się punkt ciężkości na rzeczywisty stan rzeczy, podczas gdy w ujęciu nieważności wyczuwa się raczej ocenę prawną pewnej sytuacji. Nie jest więc tak, że nieważny (prawnie nieistniejący) akt nie jest w stanie faktycznie wywołać odpowiednich skutków społecznych. Wręcz przeciwnie- legitymując się pozorami aktu ważnego (w sensie cech formalno procesowych), może on uchodzić za akt prawny i wywrzeć faktycznie te skutki, które są właściwe aktowi ważnemu. Istotne jest natomiast to, że prawo odmawia takiemu aktowi tych skutków, które przynależą do odpowiedniego aktu ważnego" (M. Kamiński- "Nieważność decyzji administracyjnej Studium Teoretyczne", Wolters Kluwer 2006 r., s. 139). W nawiązaniu do powyższego należy skonstatować, iż decyzja "nieważnościowa" potwierdziła, że prawo odmawia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego tych skutków, jakie wywołałaby, gdyby była aktem ważnym. Decyzja administracyjna jest skuteczna prawnie ( a więc posiada normatywną zdolność do wywoływania skutków prawnych) tylko w takim zakresie, w jakim przysługuje jej moc wiążąca (obowiązująca) ( patrz M. Kamiński, j. w.). Powyższy pogląd wpływa na interpretację art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z regulacjami, dotyczącymi wypłaty uposażenia i dodatków do uposażenia, zawartymi w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Art 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei ust. 2 wymienionego wyżej artykułu, mówi, że dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Analiza treści art. 81 w kontekście unormowania art. 75 ust. 3 ustawy, w odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy, każe uznać, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń Skarżącemu pozostawały w zwłoce w rozumieniu tego ostatnio wymienionego przepisu. Należy podkreślić, iż w spornej kwestii potrąconych świadczeń Organ I instancji nie orzekł w sentencji w tym przedmiocie, mimo żądania Skarżącego; w związku z tym bezpodstawne jest stwierdzenie w decyzji II Instancji, iż decyzja pierwszoinstancyjna rozstrzyga tę kwestię. Obie zatem decyzje są wadliwe, ponieważ nie orzeczono o jednym z żądań Skarżącego. W powyższym zakresie niniejszej sprawy Sąd stwierdził ponadto uchybienia organów obu instancji w zebraniu dowodów i ustaleń stanu faktycznego. Sąd podziela pogląd prawny, wyrażony przez Organy w związku potrąceniem, a dotyczący znaczenia decyzji "nieważnościowej". Chodzi o stwierdzenie, iż w obrocie prawym – w związku z decyzją stwierdzającą nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego - przestała istnieć podstawa do wypłaty świadczeń w związku ze zwolnieniem. W tym miejscu uwidacznia się niekonsekwencja Organów, które w tym zakresie przypisują decyzji "nieważnościowej" skutki ex tunc, a w zakresie odsetek – skutki ex nunc. Pozostając przy kwestii potrącenia, należy stwierdzić, iż Organy nie powołały się na żadne przepisy, umożliwiające potrącenie. Działanie organów bez podstawy prawnej, narusza konstytucyjną zasadę praworządności, i nie zasługuje na ochronę. Odnośnie kwoty potrąconej Skarżącemu przy wypłacie zaległych należności zasadny jest, zdaniem Sądu, podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Stosownie do treści tego przepisu, potrąceń z uposażenia żołnierza zawodowego dokonuje się w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, czyli w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) zaś przepis art. 87 § 1 pkt 2 tego Kodeksu wymaga posiadania tytułu wykonawczego w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, o ile pracownik nie wyrazi pisemnej zgody na potrącenie (art. 91 § 1 Kodeksu pracy). Przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie dają natomiast podstawy, aby organy administracji wojskowej mogły dokonywać potrąceń z należnego żołnierzowi uposażenia w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego. Przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1 należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 72 ust. 1, dodatkowe uposażenie roczne o którym mowa w art. 83, odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94 i należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1-2 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Skarżącego, z którego wynika, że nie zgadza się On na dokonanie potrącenia. Tym samym, skoro Wojskowy Komendant Uzupełnień bezprawnie, bo jak wynika z akt sprawy - nie dysponując zgodą skarżącego ani tytułem wykonawczym, dokonał potrącenia kwoty odprawy, zasadnie skarżący żąda wypłaty owej kwoty. W doktrynie przyjmuje się, że kwestia potrąceń z wynagrodzenia za pracę (art. 87 § 1 Kodeksu pracy) jest uregulowana w Kodeksie w sposób wystarczający i autonomiczny, co powoduje, że nie ma w tym wypadku zastosowania art. 498 §1 kc (M. T. Romer "Prawo pracy. Komentarz". W. Pr. 2008, s. 570 uwaga 1). W przedmiotowej sprawie istotna jest też sądowa ocena postępowania organu II instancji w jego całokształcie, jako że Organ ten, zgodnie z zasadą dwuinstancyjnego postępowania, obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć w sprawie. Obowiązują w tym zakresie zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym zawarte w artykułach: 7 kpa (zasada ogólna kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa; prawdy obiektywnej; uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), 8 kpa (zasada ogólna pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa; oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli), 10 kpa (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu), 11 kpa (zasada przekonywania), a także 107 par. 3 kpa, normującego składniki struktury decyzji administracyjnej oraz treść uzasadnienia. Zwłaszcza w nawiązaniu do art. 7, 8 i 11 oraz 107 par. 3 kpa, podnieść należy, że w niniejszej sprawie organ II instancji nie podjął próby pogłębienia argumentacji prawnej - jako ważącej dla rozstrzygnięcia sprawy - mimo, iż Skarżący przedstawił odmienną interpretację odnośnych przepisów prawnych. Fakt, iż uzasadnienie decyzji organu II instancji jest identyczne z uzasadnieniem decyzji organu I instancji, potwierdza ocenę, iż Organ Odwoławczy naruszył wymienione zasady ogólne kpa oraz nie sprostał wymogom określonym w art. 107 par. 3 kpa. Ta ostania uwaga dotyczy też Organu I instancji, który w rubrum decyzji nie wskazał żadnego z zastosowanych przepisów prawa materialnego, a w uzasadnieniu jedynie art. 75 ust. 3 ustawy. Końcowo warto podkreślić, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Odnosząc tę zasadę do niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu jest wyrazem oceny legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w świetle przepisów stanowiących materialną- i procesowoprawną podstawę ich podjęcia. Nie przekreśla to możliwości poszukiwania innych narzędzi prawnych, na drodze innych postępowań, jeżeli Organy uznają, iż leży to w ich (Skarbu Państwa) interesie. W judykaturze z zakresu prawa cywilnego podnosi się (wyrok SN z 21 marca 2007 r. I CSK 458/06; LEX nr 253397), iż "niezdolność" czy też "niemożność" jednej ustawy czy też niedoskonałość ustanowionych zasad nie może prowadzić do akceptacji przesunięć majątkowych, czy też uzyskania korzyści pozbawionych uzasadnienia ekonomicznego, czy też moralnego. Odnosząc się do wywodów zdania odrębnego zgłoszonego do wyroków zapadłych w podobnych sprawach, jak i zgłoszonego w rozpoznawanej sprawie uznano, że w kwestii granic rozstrzygania w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 134 p.p.s.a, nie mieści się w nich decyzja stwierdzająca nieważność decyzji w sprawie wypowiedzenia Skarżącemu stosunku służbowego (dalej decyzja "nieważnościowa"), jak i decyzja w sprawie wypowiedzenia Skarżącemu stosunku służbowego. Nadto należy wskazać, iż kognicją sądu administracyjnego nie są objęte decyzje w sprawach zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz przeniesienia do rezerwy ( art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w piśmiennictwie, iż "(...) ustawodawca, mówiąc o rozstrzyganiu przez sąd w granicach sprawy, używa pojęcia "sprawa" w rozumieniu sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność. (...) Zaskarżenie decyzji oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego – niejako za jej pośrednictwem – staje się ta sama sprawa, która została decyzją rozstrzygnięta." (patrz T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze 2005, s. 426 i 427). Sąd ma świadomość, iż pojęcie sprawy, jakim posługuje się art. 134 i 135 ppsa, jest pojęciem niedookreślonym, bo prawodawca go nie zdefiniował. W konsekwencji należy się zgodzić, że jego zakres wymaga ustalenia na potrzeby każdego indywidualnego przypadku ( patrz wyrok NSA z 16 listopada 2005 r., FSK 2261/04). W niniejszej sprawie, pomocnym w ustaleniu "granic sprawy" w rozumieniu art. 134 ppsa może być uchwała składu siedmiu Sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r. (I OPS 3/06....) o treści: "Przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), który wyłącza wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję w sprawach wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe, nie ma zastosowania do skargi na zawarte w decyzji o wyznaczeniu na stanowisko służbowe rozstrzygnięcie o należnym żołnierzowi uposażeniu". Wskazując na motywy, NSA akcentuje odrębność spraw: wyznaczenia lub przeznaczenia na stanowisko służbowe od uposażenia żołnierza. NSA wyraził m. in. następujący pogląd: "To, że w decyzji o wyznaczeniu lub przeniesieniu na stanowisko służbowe określa się dla tego stanowiska grupę uposażenia, nie oznacza, że określenie grupy uposażenia jest tym samym co wyznaczenie stanowiska (przeniesienie na stanowisko)." Należy dodać, że zwolnienie ze służby należy do tej samej kategorii spraw co wyznaczenie lub przeznaczenie na stanowisko służbowe, bo są to sprawy podległości służbowej, należące do sfery wewnętrznej administracji ( patrz ww. uchwała składu siedmiu Sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r. powołany w niej wyrok TK z 09 czerwca 1998 r. , sygn. akt K 28/97), zaś wypowiedzenie stosunku służbowego dotyczy kwestii proceduralnej; zastosowanego trybu zwolnienia ze służby. Podzielając pogląd wyrażony przez NSA w uchwale składu siedmiu Sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., orzekający skład Sądu nie dostrzega tożsamości istoty stosunku administracyjnoprawnego w sprawie dotyczącej uposażenia żołnierza, rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją i w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego, rozstrzygniętej decyzją, będącą przedmiotem rozstrzygnięcia w trybie weryfikacji decyzji w postaci decyzji nieważnościowej. Prowadząc ponownie postępowanie, organ rozpozna wniosek Skarżącego uwzględniając obowiązujące przepisy oraz zgodnie z art. 153 p.p.s.a.- obowiązujące organ wskazania i oceny zawarte w niniejszym wyroku. Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P. zostały wydane z naruszaniem przepisów art. 81 ust. 1-3; art. 75 ust. 3, art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz.U. z 2008 nr 141 poz. 892)– na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski Za nieobecnego sędziego zgłosiłem zdanie odrębne od /-/B. Popowska sentencji wyroku i uzasadnienia /-/ M. Dybowski