III SA/Gd 449/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody z dnia 19 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia 4 lipca 2008r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz J. Z. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 września 2008 r., Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. Z. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 4 lipca 2008 r. orzekającej o wymeldowaniu J. Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz.993) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie J. Z. z pobytu stałego we wskazanym lokalu wystąpiła K. G.. We wniosku podała, że w wymienionym mieszkaniu J. Z. nie mieszka od 2005 roku. Postępowanie przed organem I instancji zakończono wydaniem decyzji orzekającej o wymeldowaniu z lokalu J. Z. W odwołaniu od decyzji J. Z. wskazał, że organ I instancji błędnie ocenił okoliczność trwałego opuszczenia lokalu, co skutkowało – w ocenie odwołującego się – orzeczeniem błędnym i krzywdzącym odwołującego się. Odwołujący się wskazał, że nie opuszcza lokalu na czas dłuższy niż trzy miesiące i to tylko dlatego, że w lokalu nie ma ogrzewania ani ciepłej wody, co zmusza odwołującego się do przebywania u córek lub rodziny. Organ odwoławczy uznał odwołanie za nieuzasadnione. Powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (publ. jw.), który stanowi, że przedmiotem decyzji orzekającej o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, orzeczono o wymeldowaniu J. Z. z lokalu. Organ odwoławczy uznał, że akta sprawy zawierają zeznania świadków, z których dwie osoby zeznały, że J. Z. zamieszkuje w lokalu od wiosny, jednak dwie inne osoby nie potwierdziły faktu jego zamieszkiwania. Także kontrola policyjna wykazała, że, pomimo kilkakrotnych wizyt w spornym lokalu w różnych godzinach, J. Z. tam nie zastano. Odwołujący się wykazywał, że uniemożliwiano mu pobyt w lokalu. Nie uzyskał jednak orzeczenia sądu o przywróceniu posiadania lokalu, co świadczy o braku zainteresowania wymienionego sprawą i co można uznać za dobrowolne pogodzenie się z zaistniałą sytuacją. Dalej wyjaśniono, że lokal w [...] nie jest z pewnością tzw. centrum życiowym J. Z., który sam w odwołaniu podkreślał, że w lokalu nie może zamieszkiwać z uwagi na brak ogrzewania i ciepłej wody. Błędne jest mniemanie odwołującego się, że wymeldowania można dokonać po trzech miesiącach nieobecności w lokalu. Błędny jest pogląd odwołującego się, że K. G. nie legitymuje się prawem do lokalu, co nie ma jednak znaczenia w sprawie. Także zarzut skarżącego, że jedynie w stosunku do niego prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie, a nie w stosunku do K. G., która również w lokalu nie zamieszkuje jest błędny ("chybiony") i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem z akt wynika, że to naganne zachowanie się skarżącego było powodem opuszczenia lokalu przez K. G. Jednocześnie wskazano, że "posiadanie" meldunku ma charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinien odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, wskazywać aktualne miejsce pobytu osób i tylko tym celom ma służyć. Pozostawienie meldunku J. Z. stanowiłoby fikcję meldunkową. Reasumując, organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy udokumentował spełnienie przesłanek koniecznych do wymeldowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. Z. wniósł o uchylenie decyzji o wymeldowaniu. W skardze podniesiono, że decyzje są krzywdzące i oparto je o nieprawdziwe ustalenia faktyczne. Powołując się na treść dołączonych do skargi dokumentów skarżący podniósł, że nie chce stać się bezdomnym w wieku 66 lat, nie przebywa w lokalu w [...], w którym nie ma ogrzewania, tylko wtedy, gdy spada temperatura. Nie może wstawić tam ogrzewania, gdyż nie jest właścicielem lokalu. Wskazał na toczące się od lat konflikty między skarżącym, a K. G., także na tle praw do mieszkania, o którym mowa w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest uzasadniona albowiem zaskarżone decyzje podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Przywołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji Wojewody [...] przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania, stanowi, że: organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem dla prawidłowego orzeczenia o wymeldowaniu J. Z. z lokalu nr [...] przy ul.[...] w [...] niezbędne było ustalenie, że J. Z., w chwili orzekania, w lokalu tym nie zamieszkuje i opuścił trwale i dobrowolnie wskazany lokal. Ze względu na rejestracyjny charakter zameldowania, co - słusznie - podkreśla w swoim uzasadnieniu organ odwoławczy, ustalenia dotyczyć mają czasu poprzedzającego bezpośrednio decyzję o wymeldowaniu. W tym miejscu można przytoczyć prawidłową argumentację organu odwoławczego, zamieszczoną na stronie 4 uzasadnienia do zaskarżonej decyzji: cyt." fakt zameldowania ma charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinien odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, wskazywać aktualne miejsce pobytu osób i tylko tym celom ma służyć". Zacytowane zdanie prawidłowo ujmuje istotę spraw o wymeldowanie osób i sąd podziela słuszność wyrażonych przez organ stwierdzeń. Jednak, wbrew twierdzeniu organów, okoliczności niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu ze spornego lokalu J. Z., nie zostały stwierdzone w poprzedzającym podjęcie decyzji postępowaniu dowodowym. W szczególności, wbrew twierdzeniu organów, z przeprowadzonych czynności dowodowych nie wynika, że w czasie podejmowania decyzji o wymeldowaniu przez organy I i II instancji, J. Z. w lokalu w [...] nie zamieszkiwał. W przedstawionych sądowi aktach postępowania administracyjnego znajdują się następujące dowody świadczące o aktualnym ( w stosunku do czasu podejmowania decyzji) zamieszkiwaniu J. Z. w przedmiotowym lokalu: - oświadczenie strony skarżącej – pismo z dnia 11.04.2008 roku, informujące, że skarżący od "około dwóch miesięcy, mimo nienajlepszych warunków, przebywa w lokalu" ( k-84 akt administracyjnych), - oświadczenie strony skarżącej – przesłuchanie do protokołu "od 3 marca 2008 roku mieszkam i przebywam na ul. [...] w [...], co mogą potwierdzić sąsiedzi" (k-91 akt adm.), - zeznania świadka H. M., sąsiadki,: "na dzień dzisiejszy widuję Pana J. Z., ale nie mogę stwierdzić, że przebywa cały czas" (k-115 akt adm.), - zeznania świadka A. T.B., sąsiadki, "widziałam go w okresie od kwietnia do maja. Po 22 maja 2008 r. sąsiada swojego nie widziałam" (k-118 akt. adm.), - zeznania świadka K. N., sąsiadki,: "J. Z. nie mieszkał kilka lat, a pod koniec marca wprowadził się i przebywa w lokalu każdego dnia" (k-121 akt adm.), - zeznania świadka S. R., sąsiada,:" Pan J. Z. obecnie przebywa w [...] - od wiosny,(k-124 akt adm.), - oświadczenie J. Z. po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym (k-130 akt adm.), iż "potwierdza zeznania świadków". Powyższym stwierdzeniom nie zaprzecza w swoim piśmie z dnia 19 maja 2008 roku wnioskująca o wymeldowanie K. G., która opisuje zdarzenia zaszłe, niemające prawnego znaczenia w sprawie, a co więcej – podając, iż wyrokami sądowymi uzyskała zwrot opłat za zajmowanie mieszkania, potwierdza pośrednio, że J. Z. zajmował lokal również w latach ubiegłych ( cytat z pisma: "w/w zajmując bezprawnie moje mieszkanie nie reguluje żadnych świadczeń związanych z tym mieszkaniem – mieszka za darmo - a wszelkie należności po dzień dzisiejszy reguluję ja – dowód tego...." (k-103 akt adm.). Dowodom, że J. Z. w 2008 roku zajmował sporny lokal nie przeczy również notatka Komisariatu Policji w [...] z dnia 28.05.2008 roku , z której wynika jedynie, że : "informuję, że kilkakrotnie i w różnych godzinach udano się pod wskazany adres, lecz nikt nie otworzył drzwi" (k-87 akt adm.). W przedstawionych okolicznościach decyzja o wymeldowaniu w oparciu o twierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, iż "biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności oświadczenia stron oraz notatki policyjnej postanawia wymeldować J. Z. z pobytu stałego..."(k-37 odwrót), jest decyzją opartą o twierdzenia gołosłowne, oderwane od okoliczności sprawy i wyników postępowania dowodowego i całkowicie błędną. Nieprawidłową decyzję organu I instancji utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody [...] , w uzasadnieniu której organ zajął się ponadto zupełnie niepotrzebnie rozważaniami dotyczącymi spraw własności spornego lokalu, co do których J. Z. i K. G. od lat toczą spory, również procesy sądowe, a co nie ma znaczenia w sprawie o wymeldowanie. Przedstawione fakty uzasadniają ocenę, iż w opisywanej sprawie organy obu instancji dokonały nieprawidłowego zastosowania przepisu do ustalonego stanu faktycznego sprawy, albowiem na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego brak było podstaw do przyjęcia, że J. Z. w lokalu nie zamieszkuje i że "opuścił on miejsce zamieszkania w sposób trwały i dobrowolny". Stanowisko takie było i jest konsekwentnie przyjmowane w orzecznictwie sądowym i administracyjnym ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4.10.2005 r. w sprawie sygn. akt 1234/05, LEX nr 217431: "Nie doszło do opuszczenia przez stronę miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż opuszczenie przez nią lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, lecz zostało wymuszone sytuacją od niej niezależną, związaną ze złym stanem jej zdrowia, koniecznością przebywania w miejscu, gdzie możliwe było zapewnienie jej prawidłowej opieki w czasie choroby"; wyrok WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 600/05 z dnia 22.09.2005 r., LEX nr 192912: "1. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. 2. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych"; oraz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.08.2005 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 506/05, LEX nr 192004: "Ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji"; a nadto: wyrok NSA w Warszawie z dnia 17.03.2003 r. w sprawie V SA 2323/02, LEX nr 159183: "Prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01)" i inne. Przedstawione fakty uzasadniają stwierdzenie, że decyzje organów obu instancji w tej sprawie podjęte zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 9, 77 §1, 80, 107 § 1 i 3 kpa i art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a uchybienia tym przepisom miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 ustawy, a orzeczenie zawarte w pkt. 3 sentencji wyroku podjęto na podstawie art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy o wymeldowanie J. Z. z opisywanego lokalu organy wezmą pod uwagę powyższe stwierdzenia sądu oraz przeprowadzą prawidłową ocenę materiału dowodowego w sprawie prowadzonej na wniosek K. G. Podjęta decyzja winna zawierać prawidłową ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy.