II OSK 700/09

` Sygn. akt II OSK 700/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Daniel Zdzieszyński po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1770/08 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania do krajowego rejestru odmiany 1) Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2) Zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz [...] kwotę 350 ( słownie: trzysta pięćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1770/08, oddalił skargę [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania odmiany do krajowego rejestru. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do krajowego rejestru kukurydzy odmiany hodowlanej [...], stwierdzając, iż bezprzedmiotowość postępowania wynika z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o zmianie ustawy o nasiennictwie oraz ustawy o ochronie roślin (Dz.U. z 2006 r. Nr 92, poz. 639), gdyż zgodnie z tym przepisem do krajowego rejestru nie wpisuje się odmian genetycznie zmodyfikowanych. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji w całości. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...] Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie w związku z naruszeniem przepisów art. 2, 9, 83, 91 Konstytucji RP, art. 6, 7, 8 i 107 k.p.a., art. 10, 14 i 24 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, art. 16 dyrektywy 2001/53/WE w sprawie Wspólnego Katalogu Odmian Gatunków Roślin Rolniczych, art. 22 dyrektywy 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającej dyrektywę Rady 90/220/EWG. Odpowiedź na skargę złożył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania skargi, wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2006 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapadła z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Część pierwsza – Zasady Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze zm.), ratyfikowanego ustawą z dnia 10 marca 2006 r. (Dz.U. z 2006, Nr 79, poz. 548). W ocenie Sądu zawarty w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie zakaz dokonywania rejestracji odmian genetycznie zmodyfikowanych w krajowym rejestrze, jest niezgodny z dyrektywą Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnotowego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (Dz.Urz. UE L 02.193.1). W ocenie Sądu niezgodny jest także z przedmiotową dyrektywą art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie, z którego wynika, że materiał siewny odmian genetycznie zmodyfikowanych nie może być dopuszczony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd wskazał także, że zakazy zawarte w art. 5 ust. 4 i art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie są sprzeczne także z art. 22 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającej dyrektywę Rady Nr 90/220/EWG (Dz.Urz. UE L 01.106.1). Skoro istnieją uregulowania prawne określające właściwe środki, które należy podjąć, aby uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia i życia ludzkiego związanych z genetycznie modyfikowanymi odmianami, tym samym dyrektywy 2001/18/WE oraz 2002/53/WE mogą być bezpośrednio stosowane przez organy administracji. Zdaniem Sądu nie ma więc przeszkód aby Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych wszczął procedurę wpisania odmiany do krajowego rejestru kukurydzy i oceny ryzyka dla środowiska naturalnego tej odmiany dokonał w oparciu o wymienione przepisy. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji wydanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzji Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych ponownie odmówił wpisania odmiany kukurydzy [...] do krajowego rejestru, podnosząc, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie odmian genetycznie zmodyfikowanych nie wpisuje się do krajowego rejestru. Odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyła [...] Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji. W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centralnego Ośrodka Badań Odmian Roślin Uprawnych z dnia [...] maja 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich toczy się postępowanie w sprawie C-165/08 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie uchybienia zobowiązaniom wspólnotowym (art. 22 i art. 23 Dyrektywy 2001/18/WE oraz art. 4 i art. 16 Dyrektywy 2002/53/WE) w związku z wprowadzeniem zakazu obrotu materiałem siewnym odmian genetycznie zmodyfikowanych oraz zakazu wpisywania takich odmian do krajowego rejestru. W związku z tym, dopiero wyrok Trybunału Sprawiedliwości przesądzi, czy skarga Komisji Europejskiej jest dopuszczalna oraz, czy Rzeczpospolita Polska uchybiła przepisom prawa wspólnotowego. Ponieważ jednak Rząd RP stoi na stanowisku, że art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie nie jest sprzeczny z wymienionymi dyrektywami, to należało go zastosować w niniejszej sprawie. Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie podstawowe znaczenie maja klauzule generalne, a przede wszystkim klauzula moralności publicznej i zasad etycznych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 sierpnia 2008 r. wniosła [...] Sp. z o.o., zarzucając naruszenie przepisów art. 23 i 24 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 2002/53/WE w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków rolniczych, art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG oraz zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, a także przepisów art. 8 i 11 k.p.a. Skarżąca wniosła także o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powołanej jako p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte wcześniej w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2009 r. oddalił skargę, jednakże w uzasadnieniu wskazał, że jej oddalenie nastąpiło na skutek omyłki Sądu przy spisaniu i ogłoszeniu po zamknięciu rozprawy sentencji sprzecznej z intencjami Sądu. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji uznając skargę za zasadną wskazał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., gdyż organy nie zastosowały się do wytycznych i ocen wskazanych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., tym samym naruszając art. 153 p.p.s.a., co powinno skutkować uchyleniem decyzji organów obu instancji zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2009 r. wniosła [...] Sp. z o.o., zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 153 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06 i przez to brak uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z dnia [...] maja 2008 r., sygn. [...] w sprawie odmowy wpisania odmiany kukurydzy ([...]) [...] do krajowego rejestru wydanych z naruszeniem przepisu art. 153 p.p.s.a.; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisu art. 23 i 24 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przepisu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 2002/53/WE w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych, przepisu art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającą dyrektywę Rady 90/220/EWG oraz zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wnosząc o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, bowiem nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok, był podobnie jak organy orzekające w sprawie, na mocy art. 153 p.p.s.a. związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2034/06. Do wniosku takiego doszedł również Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym stwierdza wprost, że skargę należało uwzględnić i uchylić decyzje organów obu instancji. Jednak na skutek omyłki Sądu doszło do spisania i ogłoszenia po zamknięciu rozprawy sentencji sprzecznej z jego intencjami. Sąd oddalił skargę, chociaż całe uzasadnienie wyroku przemawia za uwzględnieniem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 135 p.p.s.a., co doprowadziło do ewidentnej sprzeczności pomiędzy sentencją wyroku a jego uzasadnieniem i chociażby już z tego względu, zaskarżony wyrok należy uchylić w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powinien w swoim rozstrzygnięciu uwzględnić ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r. a ponadto wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. (C-165/07). Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.