II OSK 783/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz /spr./ Protokolant Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2297/08 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską i sportową oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2297/08 oddalił skargę Z. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2008 r. wydaną w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską i sportową. Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Z. S. uzyskał pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej i broni palnej sportowej decyzjami: z dnia [...] sierpnia 2001 r. i z dnia [...] kwietnia 2006 r. W dniu 22 listopada 2007 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia Z. S. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej i sportowej w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym o popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k. W toku postępowania organ policji ustalił, że Sąd Rejonowy dla Warszawy Woli w Warszawie uznał Z. S. winnym tego, że w dniu 10 stycznia 2007 r. w Warszawie umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone w art. 45 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym w ten sposób, że będąc w stanie nietrzeźwości (badanie krwi 2,1 promila) kierował samochodem marki Volkswagen Sharan w ruchu publicznym, tj. popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. i skazał go na karę jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat trzech. W związku z tymi ustaleniami Komendant Stołeczny Policji, wykonując dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) - zwanej dalej także ustawą, uznał, że Z. S. należy do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, tj. do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw. Decyzją z [...] czerwca 2008 r. Komendant Stołeczny Policji cofnął stronie pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich oraz palną sportową do celów sportowych. Po rozpatrzeniu odwołania Z. S. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. W ocenie organu odwoławczego w stosunku do strony zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Do przesłanek niepozwalających przyznać prawa do broni, a poprzez dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy - nakazujących je cofnąć, należy zaliczyć m.in. przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza te, których jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy. Organy policji ustalając tę okoliczność jako spełniającą dyspozycję art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wzięły pod uwagę wysoki stopień szkodliwości tego przestępstwa, jego ewentualne następstwa (zagrożenie dla życia i zdrowia nie tylko sprawcy, ale także innych uczestników ruchu drogowego), umyślność czynu - sprawca świadomie godzi się na popełnienie przestępstwa, a także ewentualne jego skutki np. śmierć lub kalectwo ludzi lub uszkodzenia mienia. Przy czym organy policji nie zostały zobowiązane do udowadniania, że faktycznie posiadacz pozwolenia na broń posłuży się lub użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wystarczające jest samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenia (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych. Organ odwoławczy podkreślił, że znajdując się stanie, ograniczającym zdolności psychomotoryczne organizmu i spowalniającym reakcję, na zawsze dynamiczną sytuację na drodze, Z. S. stworzył zagrożenie dla ogólnie pojętego bezpieczeństwa w komunikacji, bowiem w wyniku zaistniałego zdarzenia powstały określone uszkodzenia, a więc szkoda na mieniu przy bardzo małej prędkości. Obawa, o której mowa jest w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wynika w niniejszej sprawie nie z samego faktu skazania za określone przestępstwo, lecz z oceny rodzaju naruszonego i zagrożonego jej zachowaniem dobra, okoliczności popełnienia czynu oraz jego ciężaru gatunkowego. Tej obawy nie niwelują pozytywne opinie z miejsca zamieszkania, środowiska łowieckiego czy klubu sportowego. Okoliczności popełnionego przestępstwa, jego ciężar gatunkowy, umyślność, także bezpośrednie zagrożenie dla najwyższych przecież dóbr człowieka pozwalają powziąć wobec strony obawę, że wykazując się podobną nieodpowiedzialnością czy niefrasobliwością, może posługiwać się bronią. Zachowaniu pozwolenia na broń sprzeciwia się także interes społeczny, który bezwzględnie wymaga, aby bronią dysponowały jedynie osoby gwarantujące bezpieczne i zgodne z przepisami jej posiadanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Podtrzymał argumentację odwołania podnosząc, że w jego przekonaniu prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości nie może stanowić podstawy cofnięcia pozwolenia na broń w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Jego zdaniem organy policji samodzielnie rozszerzyły krąg przesłanek określonych tym przepisem uzasadniających odebranie prawa do broni. W sposób niedopuszczalny łączą one przestępstwo o charakterze formalnym prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości z domniemaniem spowodowania obrażeń. Nadto podniósł brak odniesienia organu odwoławczego do przewlekłości postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji zauważył, że poczynione przez Komendanta Głównego Policji ustalenia są prawidłowe i wyczerpujące. Znajdują także oparcie w zebranym materiale dowodowym. Wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na wynik sprawy. W szczególności organy zastosowały się do dyspozycji art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 § 1 i art. 80 k.p.a. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organ zastosował właściwie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i wbrew twierdzeniom skarżącego nie rozszerzył katalogu przesłanek uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu pierwszej instancji uprawniona była ocena obu organów, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Komendant Główny Policji wykazał związek między popełnionym przez skarżącego czynem, a obawą, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Niewątpliwym w sprawie jest, że skarżący w dniu zdarzenia pił alkohol i zdecydował się kierować samochodem osobowym będąc w istocie w stanie upojenia alkoholowego (2,1 promila alkoholu we krwi). Tym samym skarżący stworzył realne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Tego rodzaju zachowanie często wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwo ludzi, czy szkodę na mieniu. W przedmiotowej sprawie doszło do uszkodzenia mienia innych uczestników ruchu drogowego. Co istotne broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a zagrożenie takie niewątpliwie występuje w przypadku posługiwania się nią przez osobę, która ma nad nią ograniczoną kontrolę, znajdując się np. w stanie upojenia alkoholowego. Prowadzenie przez skarżącego samochodu w takim stanie rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym stanie może on skorzystać z posiadanej broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ta obawa jest realna. Potwierdza ją wyrok sądowy. W ocenie Sądu pierwszej instancji Komendant Główny Policji wykazał bezpośredni związek przyczynowy między popełnionym przez skarżącego czynem, cechami jego charakteru i dotychczasowym postępowaniem, które uprawdopodobniło obawę, że jako posiadacz pozwolenia na broń może w podobnych warunkach użyć tej broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stanowiskiem, że organy policji nie mają obowiązku udowodnienia, że posiadacz broni użyje jej w sposób określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Wystarczy zaistnienie uzasadnionego domniemania. Jako podstawę prawną wyroku Sąd powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a. Z. S. , reprezentowany przez adwokata A. W. , zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej domagał się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego w związku z błędną wykładnią oraz niewłaściwym zastosowaniem art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez: - przyjęcie, że popełnienie przestępstwa nie będącego przestępstwem przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu może być okolicznością wystarczającą do zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy bez jednoczesnej konieczności kompleksowego zweryfikowania całokształtu postępowania oraz zachowania skarżącego poprzedzającego decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń; - uznanie, że w odniesieniu do skarżącego, z uwagi na naruszenie porządku prawnego czynem przewidzianym w art. 178a § 1 k.k., istnieje uzasadniona obawa, iż może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności przedmiotowych czynu skarżącego, jego dotychczasowa postawa, warunki osobiste, ostrożne przechowywanie i użytkowanie broni prowadzą do stwierdzenia, że nie zachodzi przesłanka z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję, mimo zebrania przez organ materiału dowodowego stanowiącego podstawę decyzji w sposób niewyczerpujący, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego dotyczącego skarżącego, celem ustalenia, czy zachodzą przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń. Skarżący kasacyjnie podniósł, że popełnił on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Jego zdaniem ustalenia zawarte w wyroku karnym lub ujawnione w trakcie postępowania przygotowawczego powinny być traktowane jako jeden z dowodów w postępowaniu administracyjnym. Tymczasem przekonanie Sądu pierwszej instancji o istnieniu związku przyczynowego między czynem, za który został skazany skarżący, a realną obawą użycia broni w celach sprzecznych z ustawą, nie zostało poprzedzone wszechstronnym rozważeniem dowodów. Organy i Sąd pierwszej instancji nie zweryfikowały dotychczasowego postępowania skarżącego w czasie pomiędzy wydaniem mu zezwolenia na broń, a popełnieniem czynu zabronionego. Powołując się na orzecznictwo wskazał, że samo prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że sprawca tego czynu stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. O tym czy obawa taka zachodzi decyduje ocena dotychczasowego zachowania oraz cechy osobowe posiadacza broni (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2006 r. II OSK 88/06, niepubl.). Podkreślił, że czyn przestępny jakiego się dopuścił miał charakter incydentalny. Wcześniej nie dokonał żadnego naruszenia prawa, a jego zachowanie podczas zatrzymania i prowadzonego postępowania było nacechowane wolą współpracy. Skarżący kasacyjnie dodał, że przestępstwo opisane w art. 178a § 1 k.k. godzi jedynie potencjalnie oraz pośrednio w wartości chronione treścią art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Zatem fakt ustalenia jego winy w postępowaniu karnym nie może automatycznie skutkować przyjęciem założenia, że stwarza on swoim postępowaniem zagrożenie dla społeczeństwa poprzez sam fakt posiadania broni. Stwierdził również, że decyzje podjęte w sprawie zostały wydane w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nakłada na organ obowiązek wnikliwego prowadzenia postępowania i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego. Organy orzekające naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ nie wzięły pod uwagę jakichkolwiek okoliczności korzystnych dla skarżącego. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Powołana regulacja – na mocy art. 18 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, znajdująca również zastosowanie w sprawach o cofnięcie pozwolenia na broń – przewiduje, że odmowa przyznania prawa do posiadania broni, jak i cofnięcie już przyznanego prawa następuje wobec osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publiczne. Podkreślenia wymaga, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W związku z tym, osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizje z prawem. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy niewątpliwym jest fakt, że skarżący znajdując się pod wpływem alkoholu ( 2,1 promila alkoholi we krwi) zdecydował się kierować samochodem osobowym i tym samym dopuścił się popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za co został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli w Warszawie. Przestępstwo to nie należy do przestępstw wyliczonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy. Dlatego dla cofnięcia pozwolenia na broń koniecznym było wykazanie związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został skazany i cechami jego charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem, które mogłoby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Takiej oceny dokonały organy Policji i zasadnie została ona uznana przez Sąd pierwszej instancji za prawidłową. Za uprawnioną należy uznać ocenę Sądu, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pozytywne opinie z miejsca zamieszkania oraz koła łowieckiego, na które skarżący się powołuje oraz dotychczasowy sposób używania broni, mają oczywiście znaczenie dla sprawy, jednakże nie są one w stanie przesłonić faktu, że skarżący popełnił przestępstwo umyślne działając pod wpływem alkoholu, a więc w okolicznościach, które przy ocenie każdego zachowania mają wpływ na negatywną ocenę takiego postępowania. Dlatego też fakt, że organy Policji nie przeprowadziły wywiadu środowiskowego w realiach rozpoznanej sprawy nie miał wpływu na wynik sprawy. Dlatego też nie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku ze wskazanymi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skoro skarżący świadomy faktu, że znajduje się w stanie po spożyciu alkoholu ( a wręcz upojenia alkoholowego) zdecydował się prowadzić w tym stanie pojazd po drodze publicznej to nie można wykluczyć, że w takim stanie mógłby użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący umyślnie dopuścił się czynu, który aktualnie stanowi swego rodzaju plagę społeczną. Wobec tego za uprawnioną należy uznać ocenę, że skarżący swoim zachowaniem stworzył realne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju zachowanie często wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwo ludzi, czy szkodę w mieniu. W rozważanym przypadku skutkiem prowadzenia przez skarżącego pojazdu pod wpływem alkoholu była spowodowana przez niego kolizja drogowa. Popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, z racji charakteru tego przestępstwa, jako stwarzające realne zagrożenie życia i zdrowia, powoduje uzasadnioną i realną obawę, że osoba dopuszczająca się takich czynów może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, uzasadnia cofnięcie takiej osobie pozwolenia na broń. Z przedstawionych względów za niezasadny należało uznać zarzut błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.