VI SA/Wa 1943/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz w zakresie utrzymanym nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej M. S.A. z siedzibą w S. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. S.A. z siedzibą w S. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] marca 2008 r. w Ł. na ul. S. (droga krajowa nr [...]) został zatrzymany do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował kierowca S. S. Pojazdem tym M. S.A. z siedzibą w S. wykonywała przewóz żwiru z Kopalni K. do Ł. Podczas kontroli kierowca okazał odcinek kontrolny rocznej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych seria i numer [...], z wpisanym numerem rejestracyjnym kontrolowanego pojazdu, ważnej od dnia [...] stycznia 2008 r. Na przedniej szybie pojazdu była natomiast naklejona winieta samoprzylepna rocznej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych seria i numer [...], ważnej także od dnia [...] stycznia 2008 r. Kierowca w czasie kontroli okazał karty urlopowe za dni [...] lutego 2008 r. oraz [...] lutego 2008 r., które nie były zgodne z wzorem zawartym w decyzji Komisji nr 2007/230/WE. Nie okazał natomiast zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu za dni [...] lutego 2008 r. oraz [...] marca 2008 r. W czasie kontroli inspektorzy stwierdzili ponadto, że tachograf zamontowany w pojeździe nie został poddany wymaganej kontroli okresowej. Kontrola została udokumentowana protokołem nr [...] podpisanym przez kierowcę. Pismem z dnia [...] marca 2008 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] zawiadomił M. S.A. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzona kontrolą, pouczając stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. tj. prawie czynnego udziału w postępowaniu, wypowiadania się co do zebranych materiałów i dowodów oraz możliwości zgłaszania żądań. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie strona złożyła pisemne wyjaśnienia wskazując, iż w dniu [...] stycznia 2008 r. dokonała opłaty za przejazdy po drogach krajowych na dwa samochody o numerach rejestracyjnych [...] - seria opłaty [...] oraz [...] - seria opłaty [...]. W wyniku pomyłki na przedniej szybie samochodu o nr rej. [...] naklejono odcinek samoprzylepny rocznej karty opłaty przeznaczonej dla samochodu o nr rej. [...] i odwrotnie. Po kontroli dokonano przeklejenia odcinków na szybach tych samochodów. Strona przedstawiła potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie odcinków kontrolnych rocznych kart opłaty drogowej seria i numer: [...] wypełnioną dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] oraz [...] wypełnioną dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], a także dowód wniesienia opłaty drogowej (seria i numer: [...]) wystawiony w dniu [...] stycznia 2008 r. Jednocześnie strona wyjaśniła, że kierowca S. S. od początku 2008 r. nie wykonywał żadnych przewozów w dniach weekendowych, natomiast wystawienie zaświadczenia o urlopach kierowcy na niewłaściwych drukach było spowodowane awarią systemu komputerowego. Strona poinformowała też, że w dniu [...] marca 2008 r. dokonała legalizacji tachografu zamontowanego w kontrolowanym pojeździe. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nałożył na M. S.A. z siedzibą w S. karę pieniężną w łącznej wysokości 4.500 zł, w tym: - karę pieniężną 1.000 zł na podstawie lp. 11.1. ust. 1 lit. d załącznika do ustawy o transporcie drogowym - za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu; - karę pieniężną 3.000 zł na podstawie lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych; - karę pieniężną 500 zł na podstawie lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym - za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. M. S.A. wniosła odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W odwołaniu wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w zaskarżonej części podnosząc, iż uiściła należną opłatę drogową. Niezgodność w zakresie numeru i serii odcinka kontrolnego rocznej karty opłaty drogowej i winiety samoprzylepnej wynikła natomiast z winy pracownika Placówki Poczty Polskiej, który w dniu [...] stycznia 2008 r. sprzedając stronie trzy roczne karty opłaty drogowej o kolejnych numerach: [...], omyłkowo połączył odcinek kontrolny karty opłaty drogowej seria i nr [...] z winietą samoprzylepną nr [...]. Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając powyższe odwołanie decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 4.1 załącznika do ww. ustawy, § 3 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. nr 151, poz. 1089 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w kwestionowanej części. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m. in. kartę opłaty drogowej. Stosownie zaś do art. 42 ust. 1 ww. ustawy za przejazd po drogach krajowych podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są uiszczać opłaty. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 2-3 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, karta opłaty składa się z dwóch części - winiety samoprzylepnej, umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Dowód uiszczenia opłaty stanowią zaś obie przedziurkowane części karty opłaty łącznie. Organ odwoławczy podkreślił, iż strona jest podmiotem profesjonalnym, przedsiębiorcą i jako taka jest zobowiązana zachować należytą staranność w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. A zatem, nie można uznać wyjaśnień strony za wystarczające i zgodzić się z próbą przeniesienia ciężaru odpowiedzialności na urzędnika placówki Poczty Polskiej. Argumenty podniesione w odwołaniu nie mogą więc stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego strona miała możliwość sprawdzenia numerów i serii odcinków kontrolnych zakupionych kart opłaty drogowej i winiet samoprzylepnych przed ich wypełnieniem i trwałym umieszczeniem. Organ I instancji dokonał więc prawidłowej oceny materiału dowodowego, a karę pieniężną w wysokości 3.000 zł wymierzył słusznie i zgodnie z prawem. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, iż kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych naruszeń, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Natomiast, gdy strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może - w oparciu o art. 42 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) - wystąpić ze stosownym wnioskiem w tym trybie do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, który wydał decyzję w I instancji. W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S.A. z siedzibą w S. zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną interpretację. Wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż celem przepisów ustawy o transporcie drogowym jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje już poprzez nabycie karty opłaty przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczpospolitej Polskiej przewóz drogowy. Sama zaś karta opłaty stanowi jedynie dowód uiszczenia takiej opłaty. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2005 roku, sygn. VI SA/Wa 932/05, skarżąca podniosła, iż każde uchybienie należy oceniać indywidualnie, kierując się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Skarżąca wypełniła zaś druk kontrolny dla kontrolowanego samochodu w sposób czytelny i identyfikujący go prawidłowo przed rozpoczęciem przejazdu i trwale przymocowała winietę w określonym ustawą miejscu. Jedynie w wyniku oczywistej omyłki na szybie samochodu została naklejona winieta od innej karty opłaty drogowej, co nie spełnia jednak, w ocenie skarżącej, przesłanek do nałożenia kary za nieuiszczenie opłaty drogowej. Skasowana karta opłaty uniemożliwia bowiem wykorzystanie jej dla innego samochodu i ewidentnie wskazuje, że skarżąca nie miała ani zamiaru, ani nie próbowała uniknąć uiszczenia opłaty drogowej. W ocenie skarżącej, karta opłaty wypełniona została wprawdzie nieprawidłowo, jednak zawierała elementy istotne dla uznania, że stanowi ona dowód wniesienia opłaty drogowej za wykonywanie transportu drogowego w określonym czasie i określonym pojazdem. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, iż podczas każdej kontroli drogowej zgodność numerów odcinka kontrolnego i winiety samoprzylepnej jest kluczowa dla uznania mocy dowodowej opłaty drogowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, w zakresie nałożonej kary pieniężnej 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 z późn. zm.) podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Przepis § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 z późn. zm. ) stanowi natomiast, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Karta opłaty składa się z dwóch części: winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Dowód uiszczenia opłaty stanowią obie przedziurkowane części karty opłaty łącznie. W ocenie Sądu, wymierzając karę pieniężną w wysokości 3.000 zł na podstawie lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym organy inspekcji obu instancji błędnie przyjęły, że w chwili kontroli strona wykonywała przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Strona w toku postępowania administracyjnego wykazała bowiem, że nabyła dla kontrolowanego pojazdu roczną kartę opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat w dniu [...] stycznia 2008 r. Kierowca okazał zaś do kontroli kartę opłaty ważną od dnia [...] stycznia 2008 r. z tym, że odcinek kontrolny z wpisanym numerem rejestracyjnym kontrolowanego pojazdu, nie odpowiadał numerowi i serii winiety samoprzylepnej umieszczonej na szybie pojazdu. W toku postępowania administracyjnego skarżąca wykazała jednak, że było to następstwem pomyłki (błędnego przyporządkowania odcinków kontrolnych do winiet samoprzylepnych dla dwóch pojazdów o nr rej. [...] oraz [...]). W przepisie § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych wymienione zostały enumeratywnie przypadki w których okazany do kontroli odcinek kontrolny i winieta samoprzylepna nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty. Nie ma wśród nich wymienionego przypadku błędnego przyporządkowania odcinka kontrolnego do winiety samoprzylepnej. Przepis § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia nakłada na podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązek wypełnienia karty opłaty przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu, a przepis ust. 2 stanowi, że wypełnienie karty opłaty polega na wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego na jej odcinku kontrolnym. Kartą nieprawidłowo wypełnioną jest zaś karta wypełniona niezgodnie z ust. 2 lub wskazująca na ingerencję w pola podlegające wypełnieniu (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). W ocenie Sądu, w świetle powyższych uregulowań, okazana w czasie kontroli roczna karta opłaty stanowiła dowód uiszczenia opłaty, jednak była kartą nieprawidłowo wypełnioną (niezgodnie z przepisem § 4 ust. 2 rozporządzenia), gdyż numer rejestracyjny pojazdu nie został wpisany na odcinku kontrolnym tej karty. Dlatego, w ocenie Sądu, zachodziły podstawy aby zakwalifikować tak ustalony stan faktyczny jako wykonywanie przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty za przejazd po drogach krajowych, co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł na podstawie lp. 4.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym (takiej właśnie kwalifikacji dokonały organy Inspekcji Transportu Drogowego w analogicznym stanie faktycznym w sprawie, która była rozpoznawana przez WSA w Warszawie pod sygn. akt VI SA/Wa 723/08). W świetle zebranego w sprawie materiału brak było natomiast podstaw faktycznych i prawnych do przyjęcia odpowiedzialności administracyjnej strony za naruszenie przepisu lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym tj. za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.