I FSK 2006/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-16

Skład orzekający: Maria Dożynkiewicz, Sylwester Marciniak, Małgorzata Fita

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania lekarza psychiatry na okoliczność, czy zeszyty zawierające zapisy dotyczące działalności gospodarczej były prowadzone jedynie na potrzeby terapii, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmowa przeprowadzenia dowodu z zeznań lekarza psychiatry nie miała wpływu na ocenę treści zapisów w zeszycie, ponieważ lekarz ten nie mógł mieć wiedzy na temat prawdziwości zawartych w nim danych ani faktycznych powodów jego prowadzenia. Organy podatkowe prawidłowo oceniły zapisy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego, zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji również prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował prawo materialne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2006 rok. Organ podatkowy zakwestionował rzetelność ksiąg podatkowych skarżącego, opierając się na zabezpieczonych zeszytach zawierających zapisy dotyczące transakcji gospodarczych. Skarżący twierdził, że zeszyty te były prowadzone jako forma terapii dla jego żony. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od E. B. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia WSA (del.) Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 575/08 w sprawie ze skargi E. B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 22 września 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. B. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 1800 zł (słownie: jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. I FSK 2006/09 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 4 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 575/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 22 września 2008 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r., oddalił skargę. W uzasadnieniu podał, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z 27 czerwca 2008 r., w której określono E. B. P. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2006 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą "I." (sprzedaż detaliczna odzieży). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący z dniem 7 maja 2005 r. utracił zwolnienie z podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 113 ust. 9 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), tym samym w 2006 r. nie był zwolniony z tego podatku. Ponadto z zabezpieczonego w miejscu zamieszkania Skarżącego przez funkcjonariuszy Komendy Wojewódzkiej Policji w B. zeszytu zawierającego odręczne zapiski, dotyczące transakcji gospodarczych za okres od 12 marca 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. wynika rzeczywista wielkość obrotu osiągniętego przez Skarżącego. Powyższe ustalenia były podstawą uznania ewidencji księgowych prowadzonych przez Skarżącego w 2006 r. na podstawie art. 193 § 4 i 6 ustawy - Ordynacja podatkowa za nierzetelne w części, w jakiej nie zawierają danych dotyczących obrotu wykazanego w zabezpieczonych zeszytach. Z uwagi na brzmienie art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej oraz fakt, iż dane z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwoliły na określenie podstawy opodatkowania, odstąpiono od jej określenia w drodze szacunku. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że analiza zabezpieczonych zeszytów pozwala stwierdzić, iż zawierają one m.in. szczegółowe dane dotyczące towarów handlowych, których asortyment jest taki sam, jak asortyment odzieży oferowanej przez Skarżącego w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą "I.". Powyższe dane obejmują swym zakresem nazwy towarów, często nazwy firm handlujących artykułami odzieżowymi, cenę zakupu, cenę sprzedaży, wielkość zysku ze sprzedaży. Ponadto wartości związane ze sprzedażą są w tych zeszytach podsumowane w ujęciu dziennym i miesięcznym. Powyższe zeszyty dokumentują również wydatki poniesione na zakup gazu do ogrzewania lokalu handlowego, których poniesienie zostało potwierdzone przez Skarżącego. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący wraz z żoną nie byli w stanie jednoznacznie i racjonalnie wyjaśnić celu i przedmiotu dokonywanych wpisów. Składane w sprawie wyjaśnienia są ze sobą sprzeczne. Organ nie dał wiary twierdzeniom Skarżącego, iż terapię w formie prowadzenia fikcyjnych zeszytów zalecili lekarze ze względu na chorobę żony oraz, że z dniem 1 stycznia 2007 r., gdy stan zdrowia żony poprawił się, zrezygnował z prowadzenia zeszytów. Wskazał, że przeczy temu przedstawione zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia żony, z którego wynika, że pani B. P. choruje od 2001 r. i nadal wymaga systematycznego leczenia. Zeznania, te nie uwiarygodniają w ocenie organu twierdzenia o swoistej formie terapii. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył ponadto, że moment rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia zeszytów wskazuje, iż prowadzone były one w celu posiadania rzeczywistego obrazu prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazał także, że uznanie przez organ pierwszej instancji ksiąg za nierzetelne było konsekwencją ustaleń dotyczących zabezpieczonych zeszytów, a zarówno protokół kontroli jak i decyzja organu pierwszej instancji zawiera elementy wymienione w art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej - wskazuje za jaki okres i w jakiej części nie uznaje ksiąg za dowód. Dyrektor Izby Skarbowej uznał za bezpodstawny zarzut naruszenia art.188 Ordynacji podatkowej podnosząc, że okoliczności, których ustalenia zażądał Skarżący poprzez przeprowadzenie dowodu z zeznań lekarza psychiatry na okoliczność ustalenia, czy zeszyty były prowadzone jedynie na potrzeby terapii zleconej przez lekarza - nie mają znaczenia dla sprawy. Od powyższej decyzji E. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzucił naruszenie prawa mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie podatkowym z mocy art. 122 i art. 190 § 2 Ordynacji podatkowej i zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym; art. 190, art. 199, art. 188 i art. 187 § 1 Ordynacji poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka lekarza psychiatrii na potwierdzenie okoliczności, iż prowadzone zeszyty, zawierające zapisy dotyczące działalności gospodarczej, zawierały fikcyjne transakcje oraz były prowadzone jedynie w celu terapii; art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie wybiórczej i dowolnej oceny materiału dowodowego, o czym świadczy zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji stwierdzenie, że podatnik nie przedstawił kontrolującym żadnych dokumentów potwierdzających zleconą terapię, podczas gdy to organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka lekarza, który zlecił tego rodzaju terapię; 4) art. 193 oraz art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania w decyzji w jakiej części i za jaki okres organ podatkowy uznał księgi, prowadzone przez podatnika za nierzetelne; art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niekompletne i nieczytelne oraz wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie faktyczne i prawne oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niedopełnienie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. W ocenie Sądu organy podatkowe właściwie dokonały subsumcji normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny, nie wystąpiło również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zgodził się z oceną materiału dowodowego prowadzącego do wniosku, iż zabezpieczone w miejscu zamieszkania Skarżącego zeszyty z odręcznymi zapiskami dotyczącymi transakcji gospodarczych dokonanych w okresie od 12 marca 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. zawierały rzeczywistą wielkość obrotu osiągniętego przez Skarżącego w ramach działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą "I.". Wskazuje na to analiza treści zabezpieczonych zeszytów, w których odręczne zapiski obejmują swym zakresem nazwy towarów, nazwy firm handlujących artykułami odzieżowymi, cenę zakupu, cenę sprzedaży, wielkość zysku ze sprzedaży, jak również opisy i wartości wydatków poniesionych przez Skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto wartości związane ze sprzedażą zostały podsumowane w ujęciu dziennym i miesięcznym. Sąd zgodził się także z oceną, jako niewiarygodnych twierdzeń Skarżącego, iż terapię w formie prowadzenia fikcyjnych zeszytów zalecili lekarze ze względu na chorobę depresyjną żony, zaś z dniem 1 stycznia 2007 r. stan zdrowia żony poprawił się na tyle, iż zrezygnowano z ich prowadzenia. Zdaniem Sądu, wyjaśnieniom, iż wraz z nowym rokiem podatkowym choroba żony Skarżącego ustąpiła w takim stopniu, iż terapia mogła zostać przerwana przeczy w szczególności zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z 23 listopada 2007 r., z którego wynika, że żona Skarżącego choruje od 2001 r. i nadal (tj. w dniu jego wydania) wymaga systematycznego leczenia. Sąd zauważył też, iż moment, w którym rozpoczęto zapisy w zeszytach pokrywa się z momentem rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącego (marzec 2005 r.). Sąd zgodził się ponadto z argumentem organu pierwszej instancji, iż trudno dać wiarę, iż B. P., prowadząca od wielu lat działalność gospodarczą, w tym 6 lat w formie sklepu z odzieżą damską, nie rozpoznałaby fikcji wskazującej na osiąganie obrotów wielokrotnie większych od osiąganych faktycznie. Na nierzetelność ewidencji prowadzonej dla celów VAT wskazuje także porównanie oficjalnych obrotów ze stanem remanentowym zakupionych perfum w 2006 r. i dowodem ich zakupu. Sąd nie podzielił zarzutów skargi, wskazując, że organy zasadnie odniosły się do wniosku dowodowego strony dotyczącego przesłuchania w charakterze świadka lekarza psychiatry, który miałby potwierdzić, że prowadzony przez skarżącego zeszyt miał pomóc w terapii i leczeniu żony E. P. w związku z jej chorobą. Za niezrozumiałe Sąd uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 190 i 199 Ordynacji podatkowej wskazując, że pełnomocnik skarżącego nie wskazał, w jaki sposób doszło do naruszenia tych przepisów, w sytuacji odmowy uwzględnienia wniosku dowodowego. Końcowo Sąd stwierdził, że podjęte przez organy podatkowe ustalenia w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów nie budzą wątpliwości. Organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Ocena materiału dowodowego mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów regulowanej w art. 191 Ordynacji podatkowej a zgromadzony materiał dowodowy jest wbrew zarzutom skargi w stanie faktycznym zupełny i rozpatrzony w sposób wyczerpujący zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Podjęte wnioski zostały w sposób wszechstronny przedstawione w uzasadnieniu decyzji, które zawiera wszelkie niezbędne elementy wymienione przez art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Za niezasadne Sąd uznał także zarzuty dotyczące uznania za nierzetelne ksiąg skarżącego, wskazując, że organ prawidłowo zastosował przepisy art. 193 § 4 i § 6 oraz art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Od powyższego wyroku pełnomocnik E. P. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z przepisami procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 181 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i 2, art. 188, art. 191 i art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) przez uznanie przez Sąd zaskarżonych decyzji za odpowiadające prawu, mimo że postępowanie podatkowe wobec E. B. P. nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, w postępowaniu podatkowym nie podjęto wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka lekarza psychiatrii na potwierdzenie okoliczności, iż prowadzone zeszyty, zawierające zapisy dotyczące działalności gospodarczej, zawierały fikcyjne transakcje oraz były prowadzone jedynie w celu terapii - co przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, na skutek których to uchybień błędnie ustalono podatkowy stan faktyczny sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik; 2) art. 133 § 1 zd. 1 oraz art. 145 § 2 p.p.s.a w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 181 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i 2, art. 188, art. 191 oraz art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez działania organów podatkowych, które naruszały wskazane wyżej przepisy, w tym działań polegających na dokonaniu oceny istotnych okoliczności za udowodnione nie na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, ale poprzez wybiórcze odwoływanie się do fragmentów tego materiału, odpowiadających tezie o niewykonaniu obowiązków podatkowych przez stronę, przy pomijaniu tych fragmentów, które takiej tezie przeczyły, co skutkowało ustaleniem przez te organy błędnego podatkowego stanu faktycznego, zaakceptowanego również przez Sąd, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, 3) art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 4, 6 oraz § 4 Ordynacji podatkowej przez utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji, pomimo, iż nie zawierały one wskazania przyczyn, dla których organy te korzystnym dla strony dowodom odmówiły wiarygodności, w szczególności wyjaśnieniom strony i dokumentacji lekarskiej, pominęły fakt, że E. B. P. nie prowadził działalności gospodarczej od marca 2005 r., lecz od 1 lutego 2001 r.; 4) art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zaniechanie wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy, w tym powołanych powyżej dowodów, co skutkowało przyjęciem przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego wskazanego w punkcie II niniejszej skargi kasacyjnej, oraz II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z przepisami prawa materialnego przez nieprawidłowe zastosowanie 113 ust. 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) przez określenie wobec skarżącego zobowiązania w podatku od towarów i usług w wysokości wskazanej w zaskarżonych decyzjach i wyroku Sądu pierwszej instancji, pomimo, że na mocy w/w przepisu był on zwolniony z tego podatku. Mając powyższe na względzie, pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 176 w związku z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd, potwierdzające ustalenia poczynione przez organy podatkowe są błędne, albowiem są wynikiem wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Jego zdaniem, E. B. P. konsekwentnie i logicznie wyjaśnił, iż przedmiotowe zeszyty były prowadzone celowo w związku z poważnymi zaburzeniami psychicznymi i chorobą psychiczną jego żony. Ponadto skarżący złożył do akt sprawy zaświadczenie lekarskie potwierdzające tę okoliczność. Zgodnie ze wskazówkami i zaleceniami lekarzy specjalistów zeszyty te były prowadzone przez podatnika w celu poprawy stanu zdrowia jego żony. Zapiski w zeszycie są fikcyjne, nie mają żadnego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i były jedynie elementem terapii i swoistym lekarstwem zaleconym przez lekarza. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, na powyższe wskazują także zeznania B. P. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że zapiski w zeszycie są fikcyjne i były jedynie podyktowane mężowską troską. Prowadząc postępowanie organy naruszyły art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka lekarza psychiatry na okoliczność ustalenia, iż zeszyty były prowadzone jedynie na potrzeby zleconej przez niego terapii. Ponadto pełnomocnik skarżącego wskazał, że wbrew twierdzeniom organów i Sądu, skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej od 1 lutego 2001 r., a nie od marca 2005 r. A zatem wiarygodnym jest stanowisko skarżącego, że przedmiotowa terapia została wdrożona na pewnym etapie choroby żony i choroba ta nie była usprawiedliwieniem dla prowadzenia podwójnej, nierzetelnej ewidencji od początku prowadzenia działalności. W ocenie pełnomocnika skarżącego, w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego organy ograniczyły inicjatywę dowodową strony, pominęły szereg istotnych okoliczności faktycznych, nie uwzględniły wnioskowanych przez stronę dowodów opisanych w petitum. Ze strony Sądu niedostrzeżenie lub pominięcie powyższych uchybień świadczy o naruszeniu art. 133 § 1 zd. 1 oraz art. 145 § 2 oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. Ponadto pełnomocnik skarżącego stwierdził, że w sprawie brak jest dowodów mogących potwierdzić ustalenia organu i Sądu, że zapisy w zabezpieczonych zeszytach potwierdzają dysponowanie większą ilością perfum. Również nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenie, że dane remanentowe podatnika nie odzwierciedlają prawdziwych informacji o ilości perfum i ich cenie. Stanowisko o nierzeczywistej ewidencji jest jedynie insynuacją i podbiega od rzeczywistości. Odnośnie do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe i Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, zdaniem strony skarżącej pominięcie przez Sąd istotnych naruszeń przepisów postępowania w trakcie rozpoznawania spraw zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji doprowadziło do nieuprawnionego wniosku, że prowadzone przez E. B. P. zeszyty są rzeczywistą ewidencją sprzedaży towaru i wykazują większy rozmiar prowadzonej przez niego działalności i osiąganych obrotów niż ewidencja prowadzona oficjalnie. Stanowisko to stanowi naruszenie 113 ust. 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) przez określenie wobec skarżącego zobowiązania w podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, wskazując na bezzasadność podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna, a zarzuty naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 121 § 1, art. 122, art. 181 § 1, art. 180 § i art. 187 § 1 i 2, art. 188, 191 i art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) a także 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 113 ust. 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) – nieusprawiedliwione. Stawiając powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej uzasadnił dlaczego w jego ocenie, Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181 § 1, art. 187 § 1 i 2, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Ze stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej można wywieść, że jej autor zarzuca organom, iż nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz dowolnie oceniły zebrany materiał dowodowy. Brak działań w celu zebrania w sposób zupełny materiału dowodowego polegał zdaniem pełnomocnika skarżącego na odmowie przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania lekarza psychiatry na okoliczność ustalenia, iż zeszyty, na podstawie których zakwestionowano rzetelność ksiąg podatkowych skarżącego, były prowadzone jedynie na potrzeby terapii żony E. P. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że przeprowadzenie tego dowodu pozwoliłoby na uznanie, że zeszyty te prowadzone były dla dobra żony skarżącego a zapisy w nich zawarte są całkowicie fikcyjne. Złamania zasady swobodnej oceny dowodów, autor skargi kasacyjnej upatruje natomiast w nieprawidłowym wnioskowaniu na podstawie materiałów dowodowych dotyczących powodów prowadzenia zeszytów, czasu rozpoczęcia działalności gospodarczej przez skarżącego oraz kwestii związanej z zakupem przez niego towaru – perfum. Odnosząc się do powyższych twierdzeń zauważyć należy, że stanowią one jedynie polemikę ze stanowiskiem organów zaakceptowanym przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że przeprowadzenie dowodu z zeznań lekarza psychiatry nie mogło mieć wpływu na ocenę treści zapisów dokonywanych przez skarżącego w spornym zeszycie, gdyż lekarz ten nie mógł mieć wiedzy na temat prawdziwości zawartych w nim danych, ani faktycznych powodów jego prowadzenia (czy był prowadzony jedynie na potrzeby terapii). A ta kwestia ma zasadnicze znaczenie dla sprawy. Organy podatkowe oceniły natomiast przedmiotowe zapisy biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego i jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji ocena ta jest zgodna z przepisem art. 191 Ordynacji podatkowej. Podkreślenia przy tym wymaga, że zarzucając naruszenie powołanego przepisu, pełnomocnik skarżącego nie wyjaśnił dlaczego uważa, że organy (i Sąd pierwszej instancji) wnioskowały w sposób pozbawiony logiki, czy niezgodny z zasadami doświadczenia życiowego, bądź nie odniosły się do konkretnego dowodu i, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd pierwszej instancji bardzo dokładnie skontrolował sposób zebrania materiału dowodowego oraz jego ocenę dokonaną przez organy. Dlatego też uznać należy zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181 § 1, art. 187 § 1 i 2, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za niezasadne. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wyczerpująco przedstawił swoje stanowisko – w sposób pozwalający na uznanie, że nie pominął żadnego elementu stanu faktycznego sprawy. Jego wywody są jasne, precyzyjne i logiczne. Uzasadnienie zawiera również wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego nie sposób podzielić zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia powołanego przepisu, również w kontekście zastosowania go w związku z art. 133 p.p.s.a. Zresztą autor skargi kasacyjnej formułując ten zarzut ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że naruszenie to wynika z zaniechania przez Sąd pierwszej instancji wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy, w tym dowodu z zaświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącego, z którego wynika, że B. P. prowadził działalność nie jak wskazał Sąd od marca 2005 r., lecz od 1 lutego 2001 r. Zauważyć w tym miejscu jednak zależy, że Sąd pierwszej instancji odniósł się do wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji daty prowadzenia działalności w formie sklepu odzieżowego "I." od marca 2005 r., a nie do daty rozpoczęcia przez skarżącego działalności gospodarczej w ogóle. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 4,6 oraz § 4 Ordynacji podatkowej, jako, że pełnomocnik skarżącego nie uzasadnił, w czym upatruje takiego naruszenia, również ten zarzut nie podlegał uwzględnieniu. Podobnie nie podlegał uwzględnieniu zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje Sądowi prawo (i obowiązek) wyrokowania w granicach danej sprawy pomimo braku sformułowania przez skarżącego zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej. Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem decyzji. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał konkretnie w jakim zakresie Sąd pierwszej instancji powinien wyjść poza zarzuty i wnioski skargi, a tego nie uczynił, i jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 113 ust. 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, który to artykuł w niepodważonym przez Skarżącego stanie faktycznym zastosowano prawidłowo. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło