II FZ 273/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Łd 1515/08 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 21 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia temu organowi sprawy ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1515/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek S. J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Łodzi z dnia 10 lutego 2009 r. o sygn. akt I SA/Łd 1515/08 w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 21 października 2008 r. w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia temu organowi sprawy ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowienie, na które strona chciała wnieść skargę kasacyjną doręczono jej w dniu 13 lutego 2009 r., na co dowodem jest zawarte w aktach zwrotne poświadczenie odbioru. Tym samym trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynikający z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. rozpoczął bieg dnia 14 lutego 2009 r. Natomiast w dniu 19 lutego strona wystąpiła m. in. z wnioskiem o prawo pomocy, które zostało jej przyznane przez Sąd postanowieniem z dnia 18 marca 2009 r. w części dotyczącej zastępstwa procesowego i zwolnienia od wpisu sądowego. Pismem z dnia 24 marca 2009 r. Okręgowa Izba Radców prawnych poinformowała Sąd o wyznaczeniu D. T. na pełnomocnika z urzędu strony. Pełnomocnik strony zaś w dniu 7 maja 2009 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z samą skargą kasacyjną, określając w jego uzasadnieniu, że ze względu na udzielenie mu pełnomocnictwa dopiero w dniu 29 kwietnia 2009 r. po godzinie piętnastej, miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy dopiero dnia 1 maja 2009 r., a że był to dzień wolny od pracy, rzeczywistym terminem zapoznania się z nimi stał się 4 maja 2009 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych pełnomocnik strony stwierdził, że dniem ustania przyczyny uniemożliwiającej wniesienie skargi kasacyjnej jest dzień, w którym miał on, jako pełnomocnik ustanowiony z urzędu, rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni do dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie, co w badanej sprawie miało miejsce w dniu 2 kwietnia 2009 r. Tym samym przyczyna ta ustała 1 maja 2009 r. Sąd administracyjny nie podzielił argumentacji pełnomocnika strony. Odwołując się do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. i odrzucając powoływane przez wnoszącego wniosek konkluzje płynące z orzeczeń sądów administracyjnych, jako nie mające mocy wiążącej w sprawie oraz nie mogące zmieniać ustawowo określonych przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej uznał, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej trwała od 19 lutego do 29 kwietnia 2009 r., czyli do dnia w którym udzielone zostało stronie pełnomocnictwo. Tym samym pierwszym dniem terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu był 30 kwietnia 2009 r. (dzień roboczy, czwartek). Przywołany termin upłynął więc dnia 6 maja 2009 r. W związku z tym konsekwencją jego naruszenia zgodnie z art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a. jest odrzucenie wniosku na posiedzeniu niejawnym, co uczynił Sąd administracyjny. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik podatnika wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 86 § 1 zdanie pierwsze w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że termin udzielenia pełnomocnictwa jest zawsze dniem w którym ustaje przyczyna uchybienia terminowi do dokonania czynności prawnej, co w konsekwencji w danej sprawie oznaczało, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg w dniu 29 kwietnia 2009 r., a upłynął w dniu 6 maja 2009 r. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik strony podniósł, że istotnym w danej sprawie jest fakt udzielenia mu pełnomocnictwa w późnych godzinach, co uniemożliwiło mu działanie danego dnia. Natomiast 30 kwietnia 2009 r. nie mógł zapoznać się z aktami sprawy ze względu na inne obowiązki wynikające z wykonywania zawodu radcy prawnego i konieczności ochrony interesów swoich mocodawców. Uczynił to następnego dnia roboczego, którym był dopiero dzień 4 maja 2009 r. Postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r. (I FZ 198/06), na które powołuje się zażalenie, stwierdza, że ograniczenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w takiej sytuacji, jaka ma miejsce w danej sprawie do 7 dni powoduje uprzywilejowanie sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, dla których teoretycznie ten sam termin wynosi 30 dni. Z tego wniosku wynika, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg 5 maja 2009 r. Pełnomocnik strony w dalszej części uzasadnienia zażalenia przekonuje, że nawet niezastosowanie takiej wykładni prawa nie pozwala na uznanie terminu za naruszony, gdyż zasady etyki radcy prawnego i orzecznictwo Sadu Najwyższego wymagają uznania za dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej dnia, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a., na mocy którego sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było niezawinione przez stronę. Natomiast stosownie do postanowień art. 87 p.p.s.a przywrócenie terminu uwarunkowane jest złożeniem pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (§ 2) oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie (§ 4). Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną w postanowieniu NSA z dnia 8 czerwca 2006 r. (I FZ 198/06), na które powołuje się w zażaleniu pełnomocnik strony, a które jest przejawem jednolitej linii orzeczniczej NSA w tym zakresie. Zgodnie z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa, będącą fundamentem demokratycznego państwa prawa, jakim jest Rzeczypospolita Polska, strona postępowania sądowoadministracyjnego, korzystająca z pomocy pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie może być traktowana w sposób odmienny niż ta, którą reprezentuje pełnomocnik z wyboru, tak by nie dochodziło do uprzywilejowania pozycji żadnej z nich. Tym samym obu pełnomocników powinien obowiązywać ten sam termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W wypadku zaś konieczności przywrócenia terminu uchybionego bez winy strony, termin ten musi dotyczyć również wniosku o przywrócenie danego terminu. W rozpoznawanej sprawie, przy uznaniu, że przyczyna uchybienia ustała z dniem 29 kwietnia 2009 r., czego Sąd pierwszej instancji nie podważa, powoduje, że termin do złożenia takiego wniosku został przez skarżącą zachowany, a co za tym idzie postanowienie WSA o jego odrzuceniu jest błędne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.