III SA/Gl 1367/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej wpis w kwocie [...] ([...]) złotych. W dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca "A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem pełnomocnika procesowego radcy prawnego D. P. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] wydaną w przedmiocie zabezpieczenia. Dnia [...] r. wezwano radcę prawnego D. P. do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej przy udzieleniu pełnomocnictwa (np. odpisu z KRS-u aktualnego na dzień wniesienia skargi), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wskazany brak został w terminie uzupełniony. Ze względu na uzupełnienie wskazanego wyżej braku formalnego skargi nie ma wątpliwości, że na powyższą decyzję skargę wniósł profesjonalny pełnomocnik procesowy skarżącej, który jednak nie uiścił wpisu stałego w pełnej wysokości. Do skargi dołączono dowód dokonania wpisu w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 214 § 1 oraz art. 219 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. – kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie obowiązany jest ją uiścić przy wnoszeniu takiego pisma. Sąd z kolei nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – tak stanowi art. 220 § 1 P.p.s.a. Zgodnie jednak z art. 221 P.p.s.a. "Pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania lub odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej". W wypadku zawodowych pełnomocników wykonanie obowiązku prawidłowego wniesienia wpisu stałego opatrzone jest zatem rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania lub odrzucenia bez wezwania o uiszczenie takiej opłaty. W postanowieniu z dnia 21 września 2006 r. o sygn. akt II OZ 915/2006 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że strona postępowania sądowego, która jest radcą prawnym lub adwokatem, korzystając z przyznanej przez ustawę możliwości wniesienia środka osobiście sporządzonego, musi liczyć się z koniecznością spełnienia wszystkich innych wymagań, które ustawa wiąże z czynnością adwokata lub radcy prawnego, w tym z konsekwencjami wynikającymi z art. 221 P.p.s.a. Niewzywanie wynika z przypisania adwokatowi i radcy prawnemu staranności działania i wiedzy prawniczej, odpowiadającej ich kwalifikacjom zawodowym. Sąd nie ma zatem możliwości wezwania pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wpisu. Dodać przy tym można, iż przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w sprawach przed sądami administracyjnymi, który stanowił, iż wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie po przekazaniu skargi sądowi został uchylony mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2006 r., sygn. SK 11/05 z dniem 17 marca 2006 r. W niniejszej sprawie ze względu na uzupełnienie wskazanego wyżej braku formalnego skargi nie ma wątpliwości, że na powyższą decyzję skargę w imieniu skarżącej wniósł profesjonalny pełnomocnik procesowy, który jednak nie uiścił wpisu stałego w pełnej wysokości. Konstatacja o niewłaściwej wysokości wpisu wynika z następujących przesłanek. Rozróżnienie na wpis stały i stosunkowy dokonane zostało w art. 231 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w pozostałych przypadkach pobiera się wpis stały. Wysokość tego wpisu wynika z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 233 P.p.s.a, stanowiącego, że wpis stały w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym z zakresu zobowiązań podatkowych wynosi [...] zł. Wpis stosunkowy – zgodnie z art. 231 P.p.s.a. pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W orzecznictwie sądowym wyraźnie zwrócono uwagę, że przepis ten ogranicza możność pobierania wpisów stałych do wypadków innych niż te, w których przedmiot zaskarżenia stanowią należności pieniężne. Dla ustalenia, jaki w konkretnej sprawie winno się uiścić wpis, konieczne jest zatem stanowcze stwierdzenie, czy zaskarżony akt (czynność) stanowi źródło określonego obowiązku (uprawnienia) wyrażonego w pieniądzu, w jego konkretnej kwocie w złotych. Innymi słowy - wpis stosunkowy obciąża tylko te skargi, które wniesiono na akty opiewające na sumę pieniężną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 roku, sygn. akt II OSK 1730/06, publ. ONSAiWSA z 2007 roku, nr 4, poz. 81). W konsekwencji - wszelkie inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej winny być opłacone wpisem stałym. W związku z powyższym przesłanką dla odrzucenia skargi jest stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie ma charakteru aktu nakładającego na stronę obowiązek lub uprawnienie o charakterze pieniężnym. Przedmiotem niniejszej skargi nie są należności pieniężne (decyzja nie rodzi wymogu ich uiszczenia), lecz zabezpieczenie na majątku skarżącej w postaci hipoteki przymusowej. Mimo, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji wymiarowej - poza zbadaniem wystąpienia przesłanek do dokonania zabezpieczenia - uprawdopodabnia się wysokość zobowiązań podatkowych, postępowanie to nie ma charakteru zastępczego w stosunku do postępowania wymiarowego. Nie powoduje ono bowiem obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej. Skutek tego postępowania jest zatem odmienny od skutku decyzji wymiarowej. Istotą decyzji w sprawie zabezpieczenia, a zarazem jej celem jest uzyskanie gwarancji, że zobowiązanie zostanie spłacone, a nie jego natychmiastowa spłata. W przeciwnym razie instytucja zabezpieczenia byłaby zbędna. Powyższą konstatację potwierdza również postanowienie NSA z 15 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 1651/06, w którym Sąd stwierdził, że: "Jeżeli spór dotyczy należności pieniężnej (tak co do zasady jak i jej wysokości) w sprawie należy pobrać wpis stosunkowy. Jeżeli spór dotyczy innej kwestii (np. zasadności zabezpieczenia, ulg podatkowych, odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe) pobiera się wpis stały. W sprawach podatkowych przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne tylko w przypadku skargi na decyzje dotyczące wymiaru (określenia lub ustalenia) podatku, nadpłaty, a także kwoty zwrotu podatku lub kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. We wszystkich innych sprawach pobiera się wpis stały". W sytuacji wpisu stałego nie ma znaczenia dla jego wysokości kwota zabezpieczonej (umarzanej, odraczanej, rozkładanej na raty) należności. Odmienny pogląd prowadziłby do sytuacji, że spór o tę samą należność mógłby się toczyć kilkakrotnie; przy zabezpieczeniu, określeniu (ustaleniu) zobowiązania podatkowego i przy zastosowaniu każdego środka egzekucyjnego, co rodziłoby konsekwencje finansowe w postaci obowiązku kilkukrotnego ponoszenia wpisu stosunkowego przez podatnika. Potwierdzeniem powyższych rozważań jest ponadto stanowisko zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r. o sygn. akt FZ 568/2004, w którym wyrażono pogląd, że § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznacza wysokość wpisu stałego nie w sprawach "zobowiązań podatkowych", które to pojęcie zdefiniowane zostało w art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.), lecz w sprawach "z zakresu zobowiązań podatkowych". Użyte w nim sformułowanie "z zakresu" powoduje zatem rozszerzenie kręgu przypadków, do których norma ta znajdzie zastosowanie na wszelkie te spory sądowoadministracyjne, które pozostają w związku ze zobowiązaniami podatkowymi. Zaskarżona decyzja podlega zatem wpisowi stałemu. Tym samym na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w przedmiotowej sprawie powinien był zostać uiszczony wpis stały od skargi w wysokości [...] zł, jako należny od sprawy z zakresu zobowiązań podatkowych. Dodatkowo należy nadmienić, że do niniejszej sprawy nie ma zastosowania § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, bowiem odnosi się on wyłącznie do skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym. Zaskarżona decyzja nie została wydana w żadnym z tych trybów. Zgodnie z powołanym wyżej art. 221 P.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wzywania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Konsekwencje nieuiszczenia wpisu w odpowiedniej wysokości są jasno wskazane w P.p.s.a., a nadto ich zaistnienie jest obligatoryjne, a nie pozostawione do uznania Sądu. Nieuiszczenie wymaganego wpisu przez pełnomocnika strony skarżącej musiało zatem skutkować odrzuceniem skargi z mocy art. 221 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei w myśl art. 58 § 3 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego częściowo wpisu orzeczono po myśli art. 232 §1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.