I SA/Wa 1397/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania M. I., decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie zasiłkowym 2007/2008. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 31 października 2007 r. M. I. wniosła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz przysługujących do niego dodatków na okres zasiłkowy od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. na syna L. I. Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. przyznał M. I. zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie zasiłkowym 2007/2008. Organ wyjaśnił, że pomiędzy powstaniem stosunku pracy a datą przejścia na urlop wychowawczy nie minął wymagany sześciomiesięczny okres. Od powyższej decyzji odwołała się M. I. wskazując, że prawo do urlopu wychowawczego nabyła z dniem urodzenia syna w dniu [...] lutego 2003 r., a ponieważ stosunek pracy nawiązała w dniu 16 lipca 2001 r., wymagany, przepisem art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, sześciomiesięczny okres pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, posiadała. Odwołująca się zauważyła, że przepis wyraźnie mówi o okresie poprzedzającym uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego, a nie - jak chce tego organ orzekający – o okresie poprzedzającym udzielenie urlopu wychowawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są przepisami specjalnymi w stosunku do zasady wynikającej z art. 186 Kodeksu pracy, który zezwala na wliczenie poprzednich okresów zatrudnienia do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wychowawczego. Kolegium wyjaśniło, że użyte w przepisie art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych określenie "bezpośrednio" wskazuje, że bezwzględnym warunkiem uzyskania prawa do omawianego świadczenia jest pozostawanie w stosunku pracy przez okres co najmniej 6 miesięcy. Zdaniem Kolegium okres poprzedniego zatrudnienia mógłby być zaliczony do wymaganego okresu 6 miesięcy wówczas, gdyby między poprzednim zatrudnieniem a zatrudnieniem, podczas którego został udzielony urlop wychowawczy, nie było żadnej przerwy. W przypadku wnioskodawczyni taka przerwa wystąpiła w okresie od 22 marca 2005 r. do 29 kwietnia 2007 r. M. I. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. Skarżąca ponowiła argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji i dodatkowo podtrzymała je w pismach z dnia 20 listopada 2008 r. i 20 grudnia 2008 r. Skarżąca załączyła do akt kopie odpisów wyroków Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2006 r. i Sadu Okręgowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Jednym z dodatków do zasiłku rodzinnego jest przewidziany w art. 10 ust. 1 tej ustawy dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Przysługuje on matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu, jeżeli to dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego. Zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy dodatek nie przysługuje, jeżeli uprawniona osoba bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy. W myśl przepisu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213, poz. 2162) dowodem potwierdzającym ten fakt jest zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym pozostawaniu w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca była zatrudniona w Przedsiębiorstwie [...] w okresie od 16 lipca 2001 r. do 21 marca 2005 r. oraz pozostaje zatrudniona u tego samego pracodawcy od 30 kwietnia 2007 r. W dniu 3 września 2007 r. został jej udzielony urlop wychowawczy. Organy przyjęły, że w zatrudnieniu nastąpiła przerwa (22 marca 2005 r. - 29 kwietnia 2007 r.), a okres ponownego zatrudnienia jest krótszy niż wymagany w przepisie art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazać należy, że ustalając stan faktyczny organy orzekające nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. W aktach sprawy znajduje się bowiem odpis wyroku Sądu Rejonowego dla W. [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. sygn. akt [...] (k-50 i k-88 akt administracyjnych), na podstawie którego skarżąca została przywrócona do pracy w Przedsiębiorstwie [...] i zasądzono na jej rzecz określoną kwotę tytułem trzymiesięcznego wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Do akt sądowych sprawy skarżąca dołączyła odpis wyroku Sądu Okręgowego w W. XII Wydział Pracy z dnia [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...] oddalający apelację Przedsiębiorstwa [...] S.A. w zakresie przywrócenia skarżącej do pracy. Powyższe dokumenty wskazują, że skarżąca podjęła pracę w Przedsiębiorstwie [...] S.A. w dniu 30 kwietnia 2007 r. wskutek przywrócenia jej do pracy. Okoliczność ta ma istotny wpływ na jej uprawnienia do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zgodnie bowiem z art. 51 § 1 Kodeksu pracy pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie. Okresu pozostawania bez pracy, za który nie przyznano wynagrodzenia, nie uważa się za przerwę w zatrudnieniu, pociągającą za sobą utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia. Oznacza to, że ustalenia organów orzekających, iż w zatrudnieniu skarżącej nastąpiła przerwa w okresie 22 marca 2005 r. - 29 kwietnia 2007 r., są nieprawidłowe. W przypadku skarżącej zatem przesłanka wynikająca z art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych została spełniona, gdyż skarżąca pozostawała w stosunku pracy przed dniem 3 września 2007 r. przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. Powyższe wskazuje, że organy orzekające nie rozważyły wszechstronnie całokształtu sytuacji skarżącej i przez to wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy, co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przyznania skarżącej dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Odnosząc się do rozważań dotyczących tego, jak należy rozumieć przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie, czy określenie "uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego" należy odnieść do zdarzenia faktycznego – urodzenia dziecka, czy też do czynności, jaką jest udzielenie urlopu wychowawczego, Sąd przychyla się w tej kwestii do stanowiska organu, nie podzielając jednakże w całości argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji. Przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego. Zgodnie zaś z art. 186 Kodeksu pracy osobą uprawnioną do urlopu wychowawczego jest pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 4 roku życia. A zatem o dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego może ubiegać się wyłącznie osoba, która legitymuje się co najmniej 6-miesięcznym okresem zatrudnienia, do którego wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. Przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje komu nie przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, a mianowicie osobie, która bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy. W ocenie Sądu, przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest w istocie precyzyjnie sformułowany. Problemów interpretacyjnych tego przepisu nie rozwiązuje, jak wskazują organy orzekające, określenie "bezpośrednio", użyte w tym przepisie. Wątpliwości budzi bowiem określenie "uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego". W świetle poglądów doktryny i orzecznictwa bowiem prawo do urlopu wychowawczego powstaje z chwilą urodzenia dziecka. W takiej sytuacji nawet przerwy w zatrudnieniu osoby uprawnionej nie miałyby znaczenia przy ustalaniu prawa do przedmiotowego dodatku. Wydaje się, że przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy nie budziłby wątpliwości, gdyby posłużono się w nim określeniem "udzielenie urlopu wychowawczego". Zgodzić się należy z interpretacją organów orzekających, że przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma na celu wprowadzenie dodatkowego warunku uzyskania przedmiotowego dodatku. Wymaga bowiem nie tylko posiadania statusu osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, ale także pozostawania w stosunku pracy przez wskazany okres przed skorzystaniem z prawa do tego urlopu. Gdyby czytać przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych tak, jak chce tego skarżąca – tzn. wymóg pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego odnieść do zdarzenia faktycznego, jakim jest urodzenie dziecka, przepis ten nie miałby racji bytu. Przy takim rozumieniu tego przepisu bowiem zatrudnienie przez okres co najmniej 6 miesięcy przed urodzeniem dziecka byłoby warunkiem zarówno uzyskania urlopu wychowawczego jak i przedmiotowego dodatku. Tymczasem przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych formułują dodatkowe warunki wskazujące sytuacje, w których prawo do tego dodatku nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wychowawczego (a więc takiej, która jest zatrudniona co najmniej przez okres 6 miesięcy przed nabyciem prawa do urlopu wychowawczego) – art. 10 ust. 5. Poza tym należy zważyć, że urlop wychowawczy nie przysługuje z mocy prawa. Udziela się go na pisemny wniosek pracownika. Stąd też określenie "uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego" w art. art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć jako nabycie tego prawa w aktualnie trwającym stosunku pracy wskutek złożonego wniosku przez pracownika. Odmawiając przyznania prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego bez dokonania niezbędnych ustaleń co do istnienia przesłanek określonych w art. art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych naruszono ten przepis w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybiono także przepisom postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i art. 77 k.p.a. nakazującym organowi administracji podejmowanie wszelkich środków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.