II SA/Gd 11/09

Dnia 20 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2008 roku, nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu 6 grudnia 2008 roku ubezwłasnowolniony całkowicie A. D., reprezentowany przez opiekuna prawnego – H. D., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która została doręczona opiekunowi prawnemu skarżącego w dniu 5 listopada 2008 roku wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi. W skardze został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając powyższy wniosek opiekun prawny skarżącego stwierdził, iż nie dochował terminu do wniesienia skargi, dlatego że urząd pocztowy pracuje do godziny 2100, co w ocenie wnioskodawcy narusza prawo do nadania przesyłki do godziny 2400. Podniósł nadto, że w związku ze stanem podopiecznego nie mógł złożyć wcześniej skargi. W piśmie z dnia 23 stycznia 2009 roku opiekun prawny skarżącego uzupełnił uzasadnienie wniosku stwierdzając, iż uchybienie terminu było następstwem zmiany godzin otwarcia urzędu pocztowego w S., który przedtem był otwarty do godziny 2400, zaś obecnie jest czynny do godziny 2100, o czym opiekun prawny skarżącego nie wiedział. Wskazał także, iż zamieszkuje w Si., to jest kilka kilometrów od urzędu pocztowego, co skutkuje znacznym utrudnieniem w nadawaniu korespondencji. Wnioskodawca wyjaśnił również, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi nie było zawinione przez skarżącego, który jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, zaś opiekun prawny skarżącego również nie ponosi winy, ponieważ obciążony jest szeregiem prac opiekuńczych, które wykonuje na rzecz podopiecznego, co wymaga czasu i koncentracji. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z art. 26 § 1 i 2 cyt. ustawy wynika, iż zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, a osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie. Osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może podejmować czynności procesowe tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego (art. 27 ustawy). Art. 12 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.) stanowi, iż nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską (art. 13 § 2 Kodeksu cywilnego). W niniejszej sprawie skarżącego - ubezwłasnowolnionego całkowicie A. D., reprezentuje jego opiekun prawny – H. D. Z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - w skrócie k.r.o. (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.) wynika, iż opiekun - będący przedstawicielem ubezwłasnowolnionego - obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny (art. 154 w zw. z art. 175 k.r.o. oraz art. 155 § 2 w zw. z art. 98 § 1 k.r.o.). Art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż przywrócenie terminu następuje na wniosek strony. Jak słusznie wskazuje się jednak w komentarzu do art. 86 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" (Zakamycze - 2006, wyd. II): "Wniosek o przywrócenie terminu może złożyć także przedstawiciel ustawowy strony, jej pełnomocnik lub kurator ustanowiony do reprezentowania strony w postępowaniu, co wyklucza możliwość złożenia wniosku przez samą stronę z tej tylko przyczyny, że nie ponosi ona odpowiedzialności za zaniedbania tych podmiotów. Wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik lub kurator procesowy, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika lub kuratora procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 1960 r., sygn. IV CR 559/59, OSPiKA 1960, z. 4, poz. 120)." Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro to opiekun prawny skarżącego uchybił terminowi do wniesienia skargi, zatem to właśnie ten opiekun prawny musi w złożonym wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd miał przy tym na uwadze, iż brak winy opiekuna prawnego w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od podmiotu dbającego należycie o interesy osoby, nad którą pieczę sprawuje. Od opiekuna prawnego można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia spraw jego podopiecznego. Dopuszczenie się przez niego choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jego zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić zatem wtedy, gdy opiekun nie mógł usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Rozpoznając wniosek opiekuna prawnego skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd uznał, iż okoliczności wskazane w przedmiotowym wniosku oraz piśmie opiekuna z dnia 23 stycznia 2009 roku dotyczące samej strony skarżącej nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi uzasadniającego uwzględnienie wniosku, ponieważ - jak to już wskazano powyżej - wniosek o przywrócenie terminu, któremu uchybił opiekun prawny, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony opiekuna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 1960 r., sygn. IV CR 559/59, OSNCK 1960/4/120). To bowiem opiekun prawny skarżącego winien był wnieść skargę w terminie do tego przewidzianym. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 marca 2000 roku (sygn. II CKN 554/00, Baza Orzeczeń LEX nr 51986), stwierdzając, iż w wypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Wina pełnomocnika strony w uchybieniu terminu jest zatem tożsama z winą strony postępowania (zob. także orzeczenia Sądu Najwyższego z 10 stycznia 1956 r., sygn. IV CO 58/55, OSN 1956, poz. 106, oraz z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. I CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). W ocenie Sądu reprezentujący skarżącego opiekun prawny - wbrew treści art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, to jest nie wykazał aby po jego stronie wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu do wniesienia skargi. Oceniając okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę Sąd miał na uwadze, że warunki świadczenia powszechnych usług pocztowych przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej Poczta Polska oraz warunki dostępu do powszechnych usług pocztowych oraz organizacji obsługi klientów określa Regulamin świadczenia powszechnych usług pocztowych, stanowiący załącznik do Zarządzenia Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 28 listopada 2007 roku, wydanego na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 roku – Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1159 ze zm.). Zgodnie z § 39 wymienionego Regulaminu, ustalając organizację obsługi klientów dyrektorzy jednostek organizacyjnych o rejonowym zasięgu działania kierują się następującymi zasadami w zakresie dostępu do powszechnych usług pocztowych: 1) w miastach wojewódzkich co najmniej jedna placówka pocztowa pełni obsługę klientów całodobowo we wszystkie dni tygodnia, 2) w miastach powyżej 100.000 mieszkańców nie będących miastami wojewódzkimi co najmniej jedna placówka pocztowa pełni obsługę klientów przez co najmniej 12 godzin dziennie w dni robocze, 3) w miastach nie będących miastami wojewódzkimi co najmniej jedna placówka pocztowa pełni obsługę klientów w soboty (z wyjątkiem sobót będących dniami ustawowo wolnymi od pracy) wymiarze minimum 6 godzin dziennie. Z przytoczonych regulacji wynika, że Poczta Polska nie ma obowiązku pełnienia całodobowej obsługi klientów w miastach nie będących miastami wojewódzkimi. Zatem bezzasadne są twierdzenia wnioskodawcy, że ustalenie godziny zamknięcia placówki pocztowej na godzinę 2100 narusza prawo do nadania przesyłki pocztowej do godziny 2400. Twierdzenie to byłoby zasadne, gdyby wnioskodawca zamierzał skorzystać z usług pocztowych w mieście wojewódzkim. Tymczasem miasto S., w którym wnioskodawca zamierzał nadać przesyłkę zawierającą skargę wniesioną w niniejszej sprawie, przestało być miastem wojewódzkim z dniem 1 stycznia 1999 roku, kiedy to - zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 roku o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. nr 96, poz. 603 ze zm.), utworzone zostało województwo pomorskie, w granicach którego Słupsk się znalazł. W ocenie Sądu rzeczą wnioskodawcy było poczynienie odpowiednich starań w celu ustalenia godzin pełnienia obsługi klientów przez dostępne placówki pocztowe. Brak starań w tym zakresie wskazuje na niedołożenie należytej staranności w dbaniu o własne interesy, co - jak już wyżej wskazano - należy traktować jako przyczynę uchybienia terminu z winy wnioskodawcy. W świetle powyższych rozważań również pozostałe okoliczności podnoszone we wniosku nie mogły stanowić podstawy przywrócenia terminu. Skoro bowiem uchybienie terminu było następstwem zawinionego przez wnioskodawcę błędnego przeświadczenia o całodobowej obsłudze klientów przez placówkę pocztową w S. to okoliczność sprawowania opieki nad ubezwłasnowolnionym podopiecznym, jak również kilkukilometrowe oddalenie miejsca zamieszkania opiekuna od placówki pocztowej, nie mogły uprawdopodobnić braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, gdyby wnioskodawca dochował należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw jako opiekun prawny skarżącego (w niniejszej sprawie - dotyczących wniesienia skargi w imieniu swego podopiecznego), to znaczy - sprawdził godziny pracy dostępnych placówek pocztowych, to powyższe okoliczności nie stanowiłyby przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia skargi. Sąd uznał bowiem, iż okoliczności takie jak sprawowanie pieczy nad ubezwłasnowolnionym całkowicie skarżącym, które niewątpliwie wymaga dużego nakładu pracy i podejmowania szeregu czynności opiekuńczych, jak również kilkukilometrowe oddalenie miejsca zamieszkania opiekuna od placówki pocztowej, same w sobie nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. Od każdego opiekuna prawnego należycie dbającego o własne interesy oraz o interesy powierzonego jego pieczy podopiecznego należy bowiem oczekiwać, że zorganizuje swe codzienne sprawy w sposób pozwalający na terminowe dokonanie czynności urzędowych, czy też w postępowaniu sądowym. Jedynie wyjątkowe okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu, a należą do nich przykładowo: nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, nieprawidłowe doręczenie pisma urzędowego czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie należą natomiast wskazane powyżej fakty albowiem nie są to przeszkody, których nie można przezwyciężyć przy użyciu należytego wysiłku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że reprezentujący skarżącego opiekun prawny nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 22 października 2008 roku i z tej przyczyny - na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jego wniosku o przywrócenie terminu nie uwzględnił orzekając jak w sentencji postanowienia.