I SAB/Wa 181/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do rozpoznania wniosku Przedsiębiorstwa [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z dnia 16 czerwca 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] o umorzeniu postępowania – w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 26 września 2008 r. Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. reprezentowane przez pełnomocnika wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] o umorzeniu postępowania. W związku ze złożoną skargą, skarżąca Spółka wniosła o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej - zgodnie z art. 157 § 3 kpa oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem z dnia 16 czerwca 2008 r. P. [...] wniosło o stwierdzenie nieważności orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wywołanej wnioskiem Spółki o "ustalenie innej wysokości aktualizacyjnej opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie" nieruchomości gruntowej, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr ewid. [...] w obr. [...] o powierzchni [...] m². W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. pismem z dnia 28 lipca 2008 r. poinformowało wnioskodawcę, że "obecnie brak jest podstaw do rozpatrzenia ww. wniosku". Pismem z dnia 7 sierpnia 2008 r. skarżąca Spółka skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o rozpatrzenie sprawy w prawem przewidzianej formie decyzji administracyjnej. W odpowiedzi, pismem z dnia 18 sierpnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. poinformowało skarżącą, że wyraża pogląd, iż w sprawach tego rodzaju nie stosuje się trybu stwierdzenia nieważności decyzji określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Skarżąca Spółka podniosła, iż nie podziela powyższego poglądu zaprezentowanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Dodała ponadto, że jak wskazano we wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia, na gruncie art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o załatwianiu spraw i postępowaniu. W ocenie skarżącej Spółki powyższe oznacza, że w stosunku do orzeczeń kolegium nie wyłączono przepisów kpa w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z tym, w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy kpa dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym także art. 157 § 3 kpa stanowiący, że odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącej, podkreślenia wymaga, że na skutek wadliwości orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwestionowanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, skarżącej została prawomocnie zamknięta droga sądowa przed sądem powszechnym w sprawie. Skarżąca wykorzystała wszystkie dostępne środki odwoławcze w postępowaniu przed sądem cywilnym, jednak nie doprowadziło to do zmiany prawomocnego postanowienia sądu o odrzuceniu pozwu. Skarżąca wskazała ponadto, że Sąd cywilny stanął na stanowisku, że kwestionowane przez Spółkę orzeczenie w trybie wniosku o stwierdzenie jego nieważności, nie jest orzeczeniem tego rodzaju, iż zgodnie z art. 78-80 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługuje od nich sprzeciw do sądu powszechnego. Z tego względu aktualnie jedyną drogą zweryfikowania legalności orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i otwarcia drogi sądowej w sprawie cywilnej (tj. sprawie o ustalenie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu) jest rozstrzygnięcie wniosku Spółki "[...]" o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia w formie przewidzianej przez art. 157 § 3 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o odrzucenie skargi. W obszernym uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wywołanej wnioskiem Spółki "[...]" o ustalenie "innej wysokości opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie" nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z powodu jego bezprzedmiotowości – wniosek na podstawie art. 73 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami można było wnieść tylko w przypadku dokonania przez właściciela gruntu wypowiedzenia już obowiązującej opłaty rocznej, a w przedmiotowej sprawie nie dokonano aktualizacji opłaty rocznej, ale ustalono po raz pierwszy opłatę roczną za użytkowanie wieczyste gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ustosunkowując się do zarzutów skargi podniosło ponadto, że podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 843/05, LEX nr 236557, z którego wynika, że do zaskarżania orzeczeń kolegium wydanych w postępowaniu dotyczącym podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, nie mają zastosowania zarówno zwykłe (odwołanie) jak i nadzwyczajne środki zaskarżenia (np. żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia) określone w kpa. Organ wskazał, że stanowisko to podzielił również orzekający w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w W. [...] w wyroku z dnia [...] sierpnia 2007 r. sygn. akt [...]. Zatem w ocenie organu, Kolegium nie mogło rozpatrzyć złożonego w niniejszej sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 2006 r. w formie decyzji administracyjnej, jak i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w tej formie. Odpowiadając na przedmiotowy wniosek pismem dnia 28 lipca 2008 r., organ stanął na stanowisku, że orzeczenia samorządowych kolegiów odwoławczych o umorzeniu postępowania w sprawach tego rodzaju podlegają zaskarżeniu do sądów powszechnych w drodze sprzeciwu, tak jak inne orzeczenia kolegiów wydane w trybie art. 78 – 81 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W piśmie tym Kolegium podniosło również, że w sprawie, w której Sąd Okręgowy w W. wydał postanowienie z dnia [...] sierpnia 2007 r., Sąd ten oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w W. z innego powodu niż uczynił to Sąd Rejonowy, a mianowicie z powodu uchybienia terminu do wniesienia wniosku przez skarżącą Spółkę. Sąd Okręgowy w W. zaprezentował pogląd, że termin określony w art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może podlegać przywróceniu ze względu na brak podstaw prawnych. Zatem w tej sprawie nie można mówić o zamknięciu drogi sądowej. Kolegium wskazało, że być może właściwą drogą byłoby wniesienie skargi na orzeczenie z dnia [...] stycznia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z wyżej wskazanych przyczyn, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., Przedsiębiorstwu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie służy skarga na bezczynność Kolegium w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku Spółki z dnia 16 czerwca 2008 r. w formie decyzji administracyjnej, a sąd administracyjny nie jest właściwy. Zatem - stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga winna podlegać odrzuceniu. Organ podniósł ponadto, że pomimo wskazania skarżącej Spółce drogi dochodzenia swoich praw przed sądem administracyjnym, Kolegium stoi na stanowisku, że sprawa przedmiotowo pozostaje we właściwości sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym prawem materialnym i procesowym. Stosownie zaś do treści art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kluczowym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie jest kwestia, czy organ pozostaje w bezczynności z powodu niezałatwienia w formie przewidzianej w art. 157 § 3 KPA sprawy dotyczącej rozpatrzenia wniosku złożonego w dniu 16 czerwca 2008 r. P. [...] Sp. z.o.o. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wywołanej wnioskami powyższej spółki o ustalenie "innej wysokości aktualizacyjnej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej działkę ewid. nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m², czy też prawidłowo postąpił i nie naruszył prawa załatwiając powyższą kwestię pismem z dnia 31 lipca 2008 r. skierowanym do wnioskodawcy, stwierdzającym że brak jest podstaw do rozpatrzenia tego wniosku. Nie ulega wątpliwości, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej musi być rozpatrzony w formach przewidzianych w KPA. Jest to odrębna sprawa administracyjna bez względu na to czy wniosek taki może być przedmiotem merytorycznego postępowania nadzorczego. Jeżeli organ uznaje, że w oparciu o taki wniosek nie może być prowadzone postępowanie administracyjne na przykład z uwagi na prawomocny wyrok sądu powszechnego, to powinien w trybie art. 157 § 3 KPA odmówić wszczęcia postępowania nadzorczego. Innymi słowy wstępna kontrola wniosku o stwierdzenie nieważności nie może zakończyć się skierowaniem do strony zwykłego pisma o charakterze informacyjnym. Odnosząc powyższe do rozpoznanej sprawy, należy uznać za prawidłowe stanowisko organu, że skarżąca wykorzystała wszelkie dostępne prawem środki zaskarżając orzeczenie o umorzeniu postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do sądu, który wydał w tej sprawie prawomocny wyrok, zatem zarzut skargi o zamknięciu skarżącej drogi sądowej należy uznać za niezasadny. W związku z powyższym zdaniem Sądu niedopuszczalnym jest jednak załatwienie wniosku Przedsiębiorstwa [...] Spółki z o.o. z siedzibą w W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia SKO w W. o umorzeniu postępowania przez organ w formie zwykłego pisma niezależnie od słuszności żądań strony zawartej w jego treści. Ponieważ w przedmiotowej sprawie organ nie wydał rozstrzygnięcia w formie przewidzianej prawem (przepisami KPA) w terminie określonym w art. 35 KPA pozostaje w bezczynności i w tym zakresie zarzut skargi jest zasadny. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.