II SAB/Ke 9/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2003r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie dowożenia dzieci do szkół postanawia odrzucić skargę. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze z dnia 12 stycznia 2009r. na bezczynność Wójta Gminy "związaną z dowożeniem dzieci i młodzieży szkolnej do Szkoły Podstawowej w Klimontowie i Gimnazjum" B. M. zarzucił, iż świadczenie tych usług odbywa się "bez stosownych, ważnych i niezbędnych umów cywilno-prawnych". W uzasadnieniu skargi wskazał, że pomiędzy Gminą a czterema właścicielami firm przewozowych zawarte zostały umowy na świadczenie usług transportowych związanych do przewozem dzieci i młodzieży szkolnej do Szkoły Podstawowej w K. oraz do Gimnazjum w K. Od 1998r. do chwili obecnej usługi te były świadczone profesjonalnie, terminowo i na wysokim poziomie. Umowy zawarte były w trybie przepisów ustawy o zamówieniach publicznych po przeprowadzonym przetargu. W dniu 28 czerwca 2007r. Wójt Gminy dokonał wypowiedzenia tych umów z wszystkimi podmiotami, motywując to reorganizacją sieci szkół oraz zmianą tras dowożenia dzieci. Trasy pozostały nie zmienione, nie wykonano nowych dróg, które uzasadniałyby skrócenie tras dowozu na korzystniejsze, zaś sieć szkół zmieniono w tym roku po ich likwidacji. W dniu 8 października 2007r. jeden z podmiotów świadczących usługi wniósł pozew do Sądu Rejonowego o uznanie za bezskuteczne rozwiązania umowy. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007r. Sąd powództwo oddalił wskazując, że Wójt mógł taką umowę rozwiązać. Zostało to potwierdzone przez Regionalną Izbę Obrachunkową po przeprowadzonej doraźnej kontroli w dniach od 30.10.do 18.11.2008r. Skarżący wskazał, że problem "nie tkwi w samym rozwiązaniu wszystkich umów na świadczenie usług w zakresie dowożenia dzieci i młodzieży na terenie gminy jakie dokonał Wójt B. R. ze wszystkimi czterema podmiotami w dniu 28 czerwca 2007r., lecz w tym, że trzy podmioty ... nadal świadczą te usługi od 1998r. do chwili obecnej. Zatem świadczone usługi od 1 września 2007r. do chwili obecnej prowadzone są bez stosownych, ważnych i niezbędnych umów cywilno-prawnych. Jest to ewidentnie przekroczenie uprawnień, niedopełnienie obowiązków i działaniem na szkodę interesu publicznego i prywatnego". Dokonywanie przez Wójta comiesięcznych wypłat podmiotom świadczącym usługi bez umów wyczerpuje znamiona wykroczeń kodeksu pracy, nadto nieprawidłowości te mogą stanowić naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Dalej skarżący wskazał, że o tych nieprawidłowościach informował Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej, a także Przewodniczącego Rady Gminy - pismem z dnia 22 stycznia 2008r. Ponieważ nie otrzymał żadnej odpowiedzi skierował skargę do WSA w Kielcach, który wyrokiem z dnia 4 września 2008r. zobowiązał Radę Gminy do rozpatrzenia wniosku w przedmiocie udostępnienia informacji. W udzielonej mu odpowiedzi Przewodniczący Rady Gminy zapewnił go, że "wszystko jest w nienagannym porządku, a wypowiedzenie umów jakie dokonał Wójt Gminy w dniu 28 czerwca 2007r. w stosunku do wszystkich trzech podmiotów świadczących nieprzerwanie usługi transportowe zostały wycofane i umowy zawarte w poprzedniej kadencji obowiązują nadal". Zdaniem skarżącego, ponieważ umowy zawarte w dniu 1 września 2006r. pomiędzy Gminą a czterema podmiotami gospodarczymi na świadczenie usług do dnia 30 czerwca 2009r. zostały w dniu 28 czerwca 2007r. rozwiązane przez Wójta, "to z chwilą rozwiązania umów wygaszają również stosunki prawne". Dokonując ostatecznego rozwiązania umowy z jednym z podmiotów, zostały zmienione trasy przewozu dzieci i młodzieży szkolnej. "Zmiana podmiotowa umowy dokonana w następstwie przetargu umożliwiającego przejęcie zamówienia publicznego przez podmiot nieuprawniony jest nieważną czynnością prawną". W dalszej kolejności w skardze zawarte były zarzuty dotyczące Rady Gminy, której tą sama skargą B. M. również zarzucił bezczynność ( sprawa ze skargi na bezczynność Rady Gminy została wyłączona i jest prowadzona pod sygn. II SAB/Ke 10/09). W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie "względnie o jej oddalenie". Wskazał, że w ramach obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 3 ustawy o systemie oświaty zostały zawarte umowy cywilnoprawne przez skarżącego, jako Wójta poprzedniej kadencji na okres od 1 września 2006r. do 30 czerwca 2009r. Dowożenie dzieci zostało objęte kontrolą Komisji Rewizyjnej obecnej kadencji, która stwierdziła konieczność ich weryfikacji pod kątem rzetelności przewozów. Komisja ta w dni 3 sierpnia 2007r. wystąpiła do Wójta z wnioskami pokontrolnymi, w których wniosła o zracjonalizowanie dowozów dzieci do szkół pod katem jakości usług i rzetelności rozliczeń. Wykonując te polecenia umowy zostały przewoźnikom wypowiedziane. Jednak umowy zawarte przez skarżącego jako Wójta poprzedniej kadencji obowiązują nadal, zostały bowiem skutecznie wycofane oświadczenia woli o ich wypowiedzeniu. Następnie, zgodnie z zaleceniami Komisji Rewizyjnej dowóz dzieci do szkół został zracjonalizowany poprzez ustalenie ścisłych tras ich przebiegu, a rozliczanie dowozów odbywa się na podstawie faktur, każdorazowo sprawdzanych i weryfikowanych pod względem merytorycznym. W dniu 14 listopada 2008r. skarżący wezwał Przewodniczącego Rady Gminy do usunięcia naruszonego przez Wójta prawa polegającego na rozwiązaniu umów z czterema podmiotami świadczącymi usługi transportowe w zakresie dowożenia dzieci do szkół. Podniesione w wezwaniu sprawy zostały zbadane przez Komisję Rewizyjną podczas kontroli w dniu 21 listopada 2008r., a wnioski z kontroli przedstawiono Radzie Gminy na sesji w dniu 26 listopada 2008r. Ustalono, że po stronie Rady Gminy nie istniał obowiązek wydania aktu regulującego sprawy objęte skargą, "dlatego w rozstrzyganej sprawie nie miała zastosowania instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa". Rada Gminy rozpatrując na sesji w dniu 26 listopada 2008r. skargę uznała ją za bezzasadną. W sprawie dotyczącej legalności rozwiązania umów z przewoźnikami toczyło się postępowanie nadzorcze. W jego wyniku Wojewoda nie stwierdził nieważności uchwały z dnia 26 listopada 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Analizując zawarte w skardze zarzuty kierowane pod adresem Wójta Gminy należy dość do przekonania, iż skarżący bezczynności tego organu upatruje w tym, iż nie zawarł on z przewoźnikami ważnych umów na świadczenie usług w zakresie dowozu dzieci i młodzieży do szkół. Zdaniem bowiem skarżącego, który w poprzedniej kadencji był Wójtem tej Gminy, jego następca bezzasadnie zawarte przez niego umowy wypowiedział, a następnie bezskutecznie wypowiedzenia te cofnął. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie uppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4, a więc w sprawach ze skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zawarcie umowy cywilno - prawnej przez organ gminy z osobami prowadzącymi działalność w zakresie przewozu osób nie mieści się w żadnej z tych kategorii spraw co oznacza, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Dlatego też skarga na bezczynność, polegającą na niezawarciu przez organ gminy umów podlegała odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 uppsa. W skardze B. M. artykułuje również zarzuty dotyczące naruszania jego zdaniem przez Wójta Gminy przepisów kodeksu pracy oraz dyscypliny finansów publicznych. Tego typu zarzuty również nie mogą być badane w niniejszej sprawie. Oprócz bowiem spraw wymienionych wcześniej kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego, inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej oraz skarg na akty nadzoru nad działalnością organów samorządu terytorialnego. B. M. nie wskazał aby Wójt Gminy wydał któryś z wymienionych aktów, kwestionuje natomiast prawidłowość wypowiedzenia przez niego umów, cofnięcia wypowiedzenia oraz dokonywania wypłat przewoźnikom z tytułu świadczonych przez nich usług. Tego typu czynności cywilno - prawne nie podlegają badaniu przez sądy administracyjne.