I FSK 1117/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.S. i H.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Po 242/09 odrzucającego skargę H.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 2 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeprowadzenia wnioskowanej rozprawy postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. odrzucić skargę kasacyjną A. S. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Po 242/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 września 2008 r. w przedmiocie odmowy przeprowadzenia wnioskowanej rozprawy. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 2 września 2008 r. zostało wydane w trybie art. 200a § 3 i 4 Ordynacji Podatkowej. Nie jest to postanowienie kończące postępowanie, czy rozstrzygające sprawę co do istoty. Jak wynika z treści art. 236 Ordynacji Podatkowej na wydane w toku postępowania postanowienia przysługuje zażalenie gdy ustawa tak stanowi. Na postanowienie będące przedmiotem skargi w tej sprawie nie przysługuje zażalenie. Stąd też, zdaniem Sądu I instancji, w świetle unormowań art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") skarga na powyższe postanowienie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. A. i H. S. wnieśli skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. W oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 3 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji bezzasadnie przyjął, że zaszły podstawy do odrzucenia skargi, co uniemożliwi przeprowadzenie legalnej kontroli działań organu podatkowego. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że postanowienie WSA w Poznaniu jest nie tylko sprzeczne z prawem, ale również z dotychczasową linią orzeczniczą. Na poparcie powyższych argumentów przytoczył szereg orzeczeń, w których sądy administracyjne rozpoznawały zarzuty w zakresie naruszenia art. 200a Ordynacji podatkowej. Wskazał również na stanowisko zajęte w tym przedmiocie w doktrynie. Przypomniał, że skarżący nie składał odrębnej skargi do WSA na postanowienie organu o odmowie przeprowadzenia rozprawy. Stąd też wyodrębnienie przez WSA w Poznaniu ze sprawy głównej skargi na to postanowienie organu i potraktowanie jej jako samoistnego środka zaskarżenia nie znajduje uzasadnienia w aspekcie rozpatrzenia sprawy głównej. Ponadto Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż powołał się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie miały w sprawie zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy na wstępie zwrócić uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w stosunku do H. S., w związku z czym skarga kasacyjna A. S. od tego postanowienia jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 58 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 tejże ustawy. Za zasadną należało natomiast uznać skargę kasacyjną H.S., z uwagi na trafność podniesionego w niej zarzutu dotyczącego naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Niewątpliwie skarga na postanowienie organu podatkowego o odmowie przeprowadzenia rozprawy (wydane w trybie art. 200a § 4 Ordynacji podatkowej), nie może stanowić samodzielnego środka zaskarżenia i jako taka podlega odrzuceniu. Powyższe wynika wprost z treści art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., który wskazuje, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Na postanowienie o odmowie przeprowadzenia rozprawy nie przysługuje bowiem żaden środek zaskarżenia. Postanowienie to nie kończy również postępowania w sprawie ani nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Nie oznacza to jednak, jak słusznie wskazuje autor skargi kasacyjnej, że działania organu w tym zakresie nie podlegają w ogóle weryfikacji. Niezasadne odmówienie stronie przeprowadzenia rozprawy stanowi uchybienie przepisów postępowania podatkowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. B.Adamiak, Czy rozprawa uprości postępowanie odwoławcze?, Jurysdykcja Podatkowa, 1/2007, s. 45; podobnie, tyle że na tle postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu wypowiedział się Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, 2006, s. 204). Oznacza to, że sąd powinien rozpatrzyć zarzuty strony w zakresie naruszenia art. 200a Ordynacji podatkowej przy okazji kompleksowej oceny działań organu podjętych w toku postępowania podatkowego. Skoro bowiem rozprawa podatkowa służyć ma m.in. ustaleniu stanu faktycznego sprawy, to zarzut w tym zakresie należy rozpatrywać również w kontekście zarzutów dotyczących przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego. Zatem za niezasadne należało uznać potraktowanie pisma skarżącego z dnia 17 grudnia 2008 r., jako zawierającego osobną skargę na postanowienie. Zarzuty odnoszące się do wskazanego w osnowie skargi postanowienia, winny zostać rozpatrzone w toku przeprowadzania legalnej kontroli zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym wydzielenie na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a., ze sprawy dotyczącej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 13 listopada 2008 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2004 r., osobnej skargi na postanowienie tego organu z dnia 2 września 2008 r. o odmowie przeprowadzenia rozprawy należy uznać za nieprawidłowe. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.