I OSK 725/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-03-11
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Małgorzata Borowiec, Grażyna Radzicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wstrzymać wykonanie decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji na podstawie art. 159 § 1 Kpa, jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że decyzja stwierdzająca nieważność jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może wstrzymać wykonanie decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji na podstawie art. 159 § 1 Kpa, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że ta decyzja stwierdzająca nieważność jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność. Wstrzymanie wykonania decyzji jest środkiem zabezpieczającym, a nie rozstrzygającym ostatecznie o wadliwości decyzji. Wystarczy wskazanie na prawdopodobieństwo istnienia wad, a nie ich udowodnienie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Fabryki [...] S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury. Minister utrzymał w mocy własne postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 2000 r. stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej z 1963 r. w części dotyczącej działki nr [...]. Skarżąca spółka podnosiła, że decyzja stwierdzająca nieważność nie podlega wykonaniu i nie można jej wstrzymać, a także że nie istniało prawdopodobieństwo jej wadliwości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. NSA Grażyna Radzicka (spr.) Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fabryki [...] "[...]" S.A. w likwidacji z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1683/08 w sprawie ze skargi Fabryki [...] "[...]" S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. I SA/Wa 1683/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Fabryki [...] "[...]" S. A. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.
Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy.
Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy Fabryki [...] "[...]" S. A. z siedzibą w K. oraz Prezydenta Miasta Krakowa, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] wstrzymujące wykonanie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r. nr [...] stwierdzającej nieważność orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia [...] października 1963 r. nr [...] w części obejmującej działkę nr [...] o powierzchni 0,1764 ha, położoną w Krakowie w obrębie [...].
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikało, że Prezydium Rady Narodowej w Krakowie, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (t.j. z 1961 r. Dz. U. Nr 18, poz. 94 ze zm.) orzeczeniem z dnia [...] października 1963 r. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w Krakowie w gminie B., zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla Miasta Krakowa, oznaczonej lkat. [...],[...],[...] oraz [...] (obejmującej obecne działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]). Decyzją z dnia [...] września 2000 r., wydaną w następstwie rozpatrzenia wniosku Fabryki [...] "[...]" S. A. w K., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] października 1963 r. w uzasadnieniu wskazując m. in., że w trakcie prowadzonego przed organem postępowania nadzorczego nie stwierdzono, aby orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] października 1963 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, które stanowiłyby przeszkodę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., wydaną w następstwie przeprowadzenia wznowionego postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r., Minister Infrastruktury stwierdził, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r. została wydana z naruszeniem prawa proceduralnego, jednak nie uchylił jej, ponieważ od dnia jej doręczenia upłynęło ponad 5 lat. Jednocześnie organ wskazał na celowość podjęcia z urzędu działań w trybie art. 156 § 1 kpa, w odniesieniu do działki nr [...] z obrębu nr [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Minister Infrastruktury poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r., a następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. wydanym na podstawie art. 159 w związku z art. 157 § 1 kpa wstrzymał wykonanie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 2000 r., o czym napisano wyżej.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli Fabryka [...] "[...]" S. A. z siedzibą w K. oraz Prezydent Miasta Krakowa. W uzasadnieniach złożonych wniosków skarżący podnieśli m. in., że Minister Infrastruktury wstrzymał wykonanie decyzji, której wstrzymać nie można, co wynika z postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 12 października 1987 r. sygn. akt IV SA 788/87, w którym sąd stwierdził, że przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwość jej wykonania i prawdopodobieństwo wyrządzenia szkody, a decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji jest aktem deklatoryjnym, który nie nakłada na skarżącego obowiązków podlegających wykonaniu w trybie postępowania egzekucyjnego.
Po rozpatrzeniu tych wniosków Minister Infrastruktury stwierdził, że nie mogą one zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] września 2000 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] października 1963 r. o wywłaszczeniu m. in. działki nr [...], będącej wówczas w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni [...] "[...]" w K. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1999 r. Rep. A nr [...]. Stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej przez organ centralny otwiera byłym właścicielom bądź ich spadkobiercom możliwość uzyskania prawa własności do nieruchomości, bądź uzyskania od Skarbu Państwa odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W świetle powyższego należało stwierdzić, że decyzja z dnia [...] września 2000 r., która, mimo iż nie nałożyła na skarżącego obowiązków podlegających wykonaniu w trybie postępowania egzekucyjnego, przyznała Fabryce [...] "[...]" S. A. w K. określone roszczenia, które mogą być dochodzone przed sądem cywilnym. Zapisanie prawa własności przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz byłych właścicieli (czyli Fabryki [...] "[...]" S. A. w K.) oraz ewentualny nią obrót prowadziłby, zdaniem Ministra, do powstania szkody po stronie [...] Spółdzielni [...] "[...]" w K., która w dacie wydania decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast była użytkownikiem wieczystym przedmiotowego gruntu na podstawie zwartego z Gminą Kraków aktu notarialnego z dnia [...] maja 1999 r. Rep. A nr [...]. Ponadto organ stwierdził, że powołane postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane zostało w indywidualnej sprawie i nie ma charakteru powszechnie wiążącej wykładni prawa. Zatem organ w przedmiotowym postępowaniu nie jest prawnie związany sentencją powołanego postanowienia, co umożliwia rozważenie i ocenę istotnych dla sprawy okoliczności pod kątem ich wpływu na zasadność wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji z dnia [...] września 2000 r. w części obejmującej działkę nr [...]. Ustosunkowując się do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia [...] października 1963 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, w szczególności w zakresie działki nr [...], gdyż nie można ustanowić użytkowania wieczystego na nieruchomości będącej własnością prywatną, Minister wyjaśnił, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Krakowie przy ul. [...] zostało ustanowione na rzecz[...] Spółdzielni [...] "[...]" w K. na podstawie pozostającego w obrocie prawnym aktu notarialnego z dnia [...] maja 1999 r., a więc czynności cywilnoprawnej, do cofnięcia której organ administracji nie ma ustawowego umocowania. Zatem podniesiony przez wnioskodawców zarzut, że Skarb Państwa czy Gmina Miasta Krakowa nigdy nie nabyły prawa własności przedmiotowej nieruchomości, mógłby ewentualnie stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu w/w aktu notarialnego przez sąd cywilny, nie zaś przesłankę niewywołania przez orzeczenie wywłaszczeniowe nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez Prezydenta Miasta Krakowa Minister powołując się na utrwalone orzecznictwo wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej kwalifikowaną wadliwością jest zgodne z ogólnymi zasadami kpa i powinno być zasadą działania organów nadzoru, przy czym unieważnienie części decyzji może nastąpić wtedy, gdy tylko część unieważniana zawiera wady wyliczone w art. 156 § 1 kpa, a wadliwość rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji. Mając powyższe na uwadze, Minister utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Na postanowienie Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Fabryka [...] "[...]" S. A. z siedzibą w K. W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 159 § 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. wstrzymującego wykonanie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r. w części stwierdzającej nieważność orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia [...] października 1963 r. obejmującej działkę nr [...] pomimo, że decyzja ta nie podlega wykonaniu, a zatem nie można wstrzymać jej wykonania oraz pomimo, że nie istnieje prawdopodobieństwo, iż wskazana decyzja dotknięta jest wadą nieważności.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Oddalając skargę na powyższe postanowienie Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uznał, że podstawę wydania zaskarżonego postanowienia dotyczącego wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi art. 159 § 1 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Przepis ten wymienia tylko jedną przesłankę, która musi wystąpić, by organ nadzoru mógł wstrzymać wykonanie kwestionowanej decyzji. Przesłanką tą jest przypuszczalne istnienie wady powodującej nieważność decyzji. Musi więc być to wada mająca pewne cechy oczywistości jeszcze przed podjęciem czynności postępowania dowodowego, albo też ujawniająca taką cechę w trakcie trwania tych czynności.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że poglądy doktryny wskazują, że wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej jest obligatoryjne, o ile organ stwierdzi prawdopodobieństwo wystąpienia wady określonej w art. 156 § 1 kpa. Skoro bowiem celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest wyeliminowanie z obrotu decyzji dotkniętej ciężką wadą, to organ właściwy w sprawie ma obowiązek wstrzymać wykonanie decyzji potencjalnie nieważnej, by pomniejszyć jej negatywne skutki, które mogłyby wystąpić do czasu wydania decyzji stwierdzającej nieważność.
Oceniając zatem w tym aspekcie zaskarżone postanowienie Ministra Infrastruktury Sąd nie stwierdził, aby zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ administracji publicznej wydając postanowienie wyjaśnił, że w sprawie zachodzi prawdopodobieństwo, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia [...] października 1963 r. w części obejmującej działkę nr [...] jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W zaskarżonym postanowieniu Minister wskazał również, w oparciu o jakie przesłanki uznał prawdopodobieństwo wadliwości wyżej powołanej decyzji za realne. Do zastosowania przez organ administracji instytucji wymienionej w art. 159 § 1 kpa wystarczy wskazanie na prawdopodobieństwo istnienia wad powodujących nieważność decyzji i to bez względu na stopień tego prawdopodobieństwa (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r. sygn. akt IV SA 1784/97). Taka interpretacja terminu "prawdopodobieństwo", użytego w wyżej wymienionym przepisie, zdaniem Sądu wynika nie tylko z konieczności indywidualizacji każdej sprawy, ale również z zabezpieczającego charakteru instytucji wstrzymania. Wstrzymując decyzję organ nie musi mieć pewności co do istnienia kwalifikowanego naruszenia prawa, wystarczy, gdy w powyższym zakresie poweźmie uzasadnione przypuszczenie. Udowodnienie istnienia bądź nieistnienia kwalifikowanych wad postępowania następuje bowiem w dalszej części postępowania prowadzonego w trybie art. 156 § 1 kpa. Wskazanie zatem przez Ministra w uzasadnieniu wydanego postanowienia konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych, w związku z którymi wystąpiło prawdopodobieństwo wadliwości decyzji, należy ocenić za wystarczające do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji.
Odnosząc się do wywodów skargi, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 159 § 1 kpa nie jest tożsame z instytucją wstrzymania przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonej decyzji zawartą w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Inne są bowiem przesłanki i warunki umożliwiające Sądowi po przekazaniu mu skargi wstrzymanie na wniosek skarżącego wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Dlatego też przywołane w skardze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oparte na odmiennej regulacji prawnej nie mogło być uznane za adekwatne w niniejszej sprawie.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie złożyła spółka akcyjna "[...]" z siedzibą w K., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 159 § kpa mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Ministra Infrastruktury art. 159 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] czerwca 2008 r. o wstrzymaniu z urzędu wykonania decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 2000 r. nr [...] w części stwierdzającej nieważność orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa z [...] października 1963 r. nr [...] obejmującej działkę nr [...] o powierzchni 0,1764 ha, położoną w Krakowie w obrębie [...] pomimo:
- że decyzja ta nie podlega wykonaniu, a zatem nie można wstrzymać jej wykonania
- nie istnienia prawdopodobieństwa, że wskazana decyzja dotknięta jest wadą nieważności
- naruszenia przez Ministra Infrastruktury art. 159 § 1 kpa poprzez nie wskazanie, którą z wad z art. 156 § 1 kpa jest dotknięta decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 2000 r. jak i nie wskazania przepisu prawa, który miałby być rażąco naruszony wspomnianą decyzją
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz naruszenie art. 233 § 1 kc w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a. mającym wpływ na wynik sprawy poprzez nie wzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy, w tym nie odniesienie się do wskazanych przez skarżącą kserokopii wniosku o wpis ostrzeżenia o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej.
3. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowość uzasadnienia wyroku i nie wyjaśnienie celu, jaki wynika z tego przepisu.
Z powyżej wskazanych powodów skarżąca spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonych postanowień Ministra Infrastruktury z [...] września 2008 r. i [...] czerwca 2008 r., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator rozwinął zarzuty powołane na wstępie kasacji, a przede wszystkim przywołał stanowisko doktryny prezentowane przez komentatorów M. Jaśkowską i A. Wróbla Kodeksu postępowania administracyjnego Zakamycze 2000 str. 938 dotyczące interpretacji art. 159, a stwierdzające, że "wstrzymanie wykonania nie może dotyczyć decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji, jest ona bowiem aktem deklatoryjnym, który nie nakłada obowiązków podlegających wykonaniu w drodze egzekucji".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną obecny użytkownik wieczysty działki [...] Spółka z o. o. [...] z siedzibą w K. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nie zachodzi. Zatem sprawa ta mogła być rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną, a granice skargi kasacyjnej wyznaczają wymienione w art. 174 P.p.s.a. podstawy kasacyjne.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przede wszystkim wskazać na istotę regulacji zawartej w art. 159 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z redakcji wskazanego przepisu wynika obowiązek organu wstrzymania wykonania decyzji, jeżeli organ stwierdza prawdopodobieństwo wystąpienia wady określonej w art. 156 § 1 Kpa. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest wyeliminowanie z obrotu decyzji dotkniętej ciężką wadą, a organ, by pomniejszyć negatywne skutki, które mogłyby wystąpić do czasu wydania decyzji stwierdzającej jej nieważność, wstrzymuje jej wykonanie, przy czym może to zrobić zarówno na etapie postępowania wyjaśniającego jak i później – jednak najpóźniej do czasu podjęcia rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie kasator w sposób kategoryczny wskazuje na poglądy doktryny wykluczając możliwość stosowania art. 159 § 1 Kpa w odniesieniu do decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji.
Otóż pogląd ten został zacytowany za autorami komentarza wskazanymi w skardze kasacyjnej wadliwie. Wyjaśniając instytucję z art. 159 Kpa B. Adamiak i J. Borkowski w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego Wyd. C. H. Beck wydanie 5. stwierdzają, że "odróżnić trzeba od siebie dwie odmienne sytuacje: pierwsza dotyczy wstrzymania wykonania decyzji, która może być dotknięta wadami skutkującymi stwierdzenie jej nieważności i wstrzymanie jej wykonania następuje wtedy, gdy jest spełniona przesłanka wymieniona w art. 159 § 1, tzn., że wykazano prawdopodobieństwo istnienia wady wymienionej w art. 156 § 1, druga odnosi się do wstrzymania wykonania decyzji, mocą której stwierdzono nieważność innej decyzji, co może nastąpić na mocy art. 135 w instancji odwoławczej lub art. 152, gdyby wznowiono postępowanie, jak również po wniesieniu na tę decyzję skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy art. 40 ust. 1 lub ust. 2 NSAU – obecnie 61 § 3 P.p.s.a."
Dalej autorzy wskazanego komentarza wskazują, że "jeżeli decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji sama byłaby dotknięta wadami powodującymi jej nieważność, to dopiero wtedy w kolejnym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności należałoby wstrzymać jej wykonanie na podstawie art. 159 § 1, gdy spełni się określona w nim przesłanka. Takiego niezbędnego rozróżnienia nie wprowadzono przy powoływaniu orzecznictwa NSA w komentarzu do art. 159 (Jaśkowska, Komentarz, s. 935), co jest mylące i może stwarzać przekonanie, że należy stosować jednakowe zasady do obu rodzajów decyzji i to zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak też w postępowaniu sądowoadministracyjnym. A tak nie jest, co wynika wprost z treści art. 159 § 1, który odnosi się tylko do decyzji dotkniętej przypuszczalnie wadą nieważności, i z tej wyłącznie przyczyny następuje wstrzymanie jej wykonania.
Z powyżej wskazanych powodów zarzut dotyczący niedopuszczalności stosowania art. 159 § 1 przez organy administracyjne, jak również naruszenia przepisów przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c należało uznać za chybiony.
Nie można również podzielić trafności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. w związku z art. 159 § 1 Kpa i 156 § 1 Kpa. Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika, że organ wskazał, że w sprawie zachodzi prawdopodobieństwo, iż decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r. w części obejmującej działkę nr [...] jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a także określił przesłanki leżące u podstaw tego prawdopodobieństwa.
Jakkolwiek należy przyznać rację kastorowi, że Minister Infrastruktury w sposób graficzny nie wymienia art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, jednakże treść uzasadnienia postanowienia wyraźnie wskazuje wadę z wymienionego przepisu, przy czym taka wada postanowienia nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy.
Chybiony jest również zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na potrzebę uprawdopodobnienia istnienia wad powodujących nieważność decyzji, której postępowanie dotyczy.
Przesłanką zastosowania art. 159 § 1 Kpa jest "prawdopodobieństwo" a nie "uprawdopodobnienie". Czym innym jest jednak wystąpienie prawdopodobieństwa, a czym innym uprawdopodobnienie, czy to przez organ czy stronę faktu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 Kpa, a organ stosując art. 159 § 1 Kpa nie musi dowodzić, że w sprawie wystąpiła konkretna podstawa do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia.
Jak to już podkreślono wyżej wstrzymanie wykonania może nastąpić w każdej fazie postępowania – do czasu wydania decyzji, przy czym organ wydając postanowienie w trybie art. 159 § 1 Kpa nie przesądza o treści ostatecznego rozstrzygnięcia wydawanego w trybie art. 158 Kpa. Wreszcie należało stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku w sposób prawidłowy zawarł w uzasadnieniu wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. Stąd chybiony jest zarzut kasatora w ocenie którego, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ten przepis narusza.
Z powyższych względów na zasadzie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Naczelny Sad Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło