II OSK 1084/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska sędzia del. WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.) Protokolant Agnieszka Gugała - Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2543/08 w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską i sportową oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2543/08 oddalił skargę A. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską i sportową. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Komendant Główny Policji na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji ( Dz. U. z 2004 Nr 52, poz. 525 ze zm., dalej zwanej uobia) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] o cofnięciu A. O. pozwolenia na broń myśliwską i sportową. W toku postępowania ustalono, że skarżący został skazany prawomocnym z dnia 1 marca 2007 r. wyrokiem za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., tj. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. W ocenie organu, skarżący dopuszczając się powyższego przestępstwa należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Czyn skarżącego świadczy o braku wyobraźni co do skutków swojego zachowania w warunkach ograniczonej lub zniesionej alkoholem samokontroli, a więc przejawia cechę charakteru, która wyklucza możliwość dysponowania niebezpiecznym narzędziem jakim jest broń palna. Zdaniem organu, rodzaj oraz okoliczność popełnionego przez skarżącego przestępstwa pozwalają uznać go za osobę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 uobia, tym samy została spełniona dyspozycja art. 18 ust.1 pkt 2 tej ustawy, który ma charakter obligatoryjny, nakazujący cofnięcie pozwolenia na broń. W skardze na powyższą decyzję A. O. podniósł zarzut naruszenia przez organy Policji art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak przekonywującego wyjaśnienia odmowy dania wiary dokumentom w postaci pozytywnych o nim opinii. Zarzucił również organom naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art.18 ust.1 pkt 6 uobia poprzez nieuprawnione przyjęcie, że zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, wskazując, iż na podstawie art. 18 ust.1 pkt 2 uobia właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust.1 pkt 1-6 tej ustawy. Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącego, rozstrzygnięcie organu opiera się nie tylko na fakcie skazania go za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Organ wykazał, że istnieje adekwatny związek przyczynowy pomiędzy popełnieniem przez skarżącego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości narażą życie i zdrowie innych uczestników ruchu drogowego. Skarżący siadając za kierownicą samochodu w stanie nietrzeźwości zachował się lekkomyślnie, bezpodstawnie zakładając, że nie spowoduje wypadku, którego ofiara mogłaby doznać uszczerbku na zdrowiu lub stracić życie. Skarżący siadł za kierownicą, pomimo że jako posiadacz prawa jazdy wie o zakazie kierowania pojazdem po spożyciu alkoholu, jak również o niebezpieczeństwach jakie pociąga za sobą kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości. Zdaniem Sądu, fakt ten uzasadnia stwierdzenie, że istnieje uzasadniona obawa, iż skarżący może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ponieważ w określonych sytuacjach, w które może się sam wprowadzić, nie potrafi zapanować nad swoim zachowaniem. Sąd podkreślił, charakter dotychczasowej pracy, bogate doświadczenie zawodowe oraz życiowe strony skarżącego pozwalało na zastosowanie wobec niego wyższego niż przeciętny miernika staranności, a także dawało prawo do przyjęcia, że skarżący pomimo pełnej świadomości, co do ewentualnych skutków swojego działania nie miał zahamowań, aby w stanie nietrzeźwym siąść za kierownicą, co świadczy ( co najmniej ) o jego lekkomyślności. W ustalonych okolicznościach sprawy, zdaniem Sądu, pozytywna opinia o skarżącym zarówno w środowisku społecznym, jak i zawodowym nie może wpłynąć na zmianę przekonania co do sposobu jego zachowania w przyszłości. Zatem Sąd przyjął, że zebrany w sprawie materiał dowody dawał podstawę organowi do uznania, że zostały wyczerpane przesłanki z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 uobia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. O., zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa) - to jest art. 18 ust. 1 pkt 2 związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji Dz. U. Nr 53, poz. 549 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu- jako zasady- że samo skazanie za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości rodzi uzasadnioną obawę użycia przez sprawcę tego czynu broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego; 2) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 174 pkt 2 ppsa) to jest: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo naruszenia wskazanych wyżej przepisów ustawy o broni i amunicji ; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji mimo że w wyniku ewidentnego naruszenia zasad określonych w art. 7,8,10,75, 77 i 80 kpa sprawa nie została wyjaśniona w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie, a jedynego rozważanego dowodu w sprawie ( tj. wyroku skazującego) wyprowadzono nieuprawniony ( tj.dowolny) wniosek; - art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) poprzez ogólnikowość uzasadnienia wyroku, pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności podniesionych w skardze, dokonanie własnych ustaleń oraz nieuprawnionych uogólnień. Nadto – odstępując od utrwalonej od lat linii orzecznictwa w tego rodzaju sprawach – Sąd I instancji nie wskazał przyczyn, które to odstępstwo uzasadniają. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy nakłada na organ Policji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń osobom wymienionym w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 przyjęto: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)". W uzasadnieniu uchwały wywiedziono, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywateli w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywateli do broni został poddany istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. W uchwale podkreślono, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W uchwale powołano art. 5 lit. b dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE 91.256.51,2008.179.5), który stanowi, że bez uszczerbku dla art. 3 państwo członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwa. Dyrektywa została implementowana do ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a zatem jej zapisy stanowią źródło dla dokonywania wykładni polskich przepisów prawa. Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów, które uzasadniają jego posiadanie. Jedną z takich przesłanek są okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji stanowi, że podstawą do odmowy udzielenia pozwolenia na broń, a następnie podstawą cofnięcia tego pozwolenia (art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest istnienie uzasadnionej obawy, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, użycie w art. 15 ust. 1 pkt 6 słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skoro organ prawidłowo ustalił, że określona osoba w dacie wydania decyzji była osobą skazaną za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to fakt ten przesądza, iż należy ona do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa i nie mogą tą bronią dysponować. Z kolei oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest nią związany, jako przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń, i zarazem dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. W kontekście powyższych rozważań, za uprawnioną należy uznać ocenę Sądu I instancji, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Niewątpliwy jest fakt, że skarżący będąc w stanie nietrzeźwym ( I badanie 0, 39 mg/l, II badanie 0,34 mg/l) kierował samochodem osobowym, za co został wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Północ w Warszawie z dnia 26 stycznia 2008 r. uznany za winnego popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. i skazany na karę grzywny oraz zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres od dnia 4 grudnia 2006r. do dnia 26 stycznia 2007r. Przestępstwo to nie należy do przestępstw wyliczonych expresis verbis w art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy, zachodziła zatem konieczność wykazania związku pomiędzy czynem skarżącego, za który został prawomocnie skazany i cechami charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby dać podstawę do obawy, że posiadanej broni użyje w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że prawidłowa była ocena organów Policji, że czyn skarżącego naruszający porządek prawny może rodzić uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pozytywne opinie w miejscu zamieszkania, koła łowieckiego, na które powołuje się skarżący oraz dotychczasowy sposób używania broni, mają istotne znaczenie w sprawie, jednakże nie mogą przysłonić faktu, że skarżący popełnił przestępstwo umyślne działając pod wpływem alkoholu, a więc w okolicznościach, które przy ocenie każdego zachowania mają wpływ na negatywną jego ocenę. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu, iż dowody wskazujące na pozytywne cechy osobowości skarżącego nie mogą wykluczyć, że będąc w takim lub podobnym stanie mógłby użyć broni zwłaszcza, że tego czynu karalnego dopuścił się, pomimo że przez prawie 30 lat piastował stanowiska dowódcze w armii, w tym prawie przez 10 lat dowodził 10 Pułkiem Samochodowym. W powyższych warunkach uprawniona jest ocena, że skarżący swoim zachowaniem stworzył realne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, ze względu na charakter tego przestępstwa, jako stwarzające realne zagrożenie życia i zdrowia, czyni realną i uzasadnioną obawę, że osoba dopuszczająca się tego przestępstwa może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie takiej osobie broni. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zaskarżonym wyroku Sąd przeprowadził prawidłową wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji i w konsekwencji ocenił przeprowadzone ustalenie stanu faktycznego sprawy przez organy rozpoznające i rozstrzygające sprawę w postępowaniu administracyjnym. Konsekwentnie nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji, stosując prawidłowo wykładnię przepisów prawa materialnego i przepisy postępowania. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie narusza art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ocenia zgodność z przepisami prawa zaskarżonej decyzji administracyjnej i takiej oceny w uzasadnieniu Sąd I instancji dokonał. Nie jest też zasadny zarzut zmiany linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Analizę linii orzecznictwa przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 650/08, wskazując na rozbieżności oraz przyjmując w tej rozbieżnej linii stanowisko, że art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o broni i amunicji są na tyle precyzyjnie zredagowane, że nie można zrezygnować z wykładni literalnej. Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku przyjął: "ustawodawca zróżnicował osoby prawomocnie skazane i objęte postępowaniem przygotowawczym. Jedną grupę tworzą skazani prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw. W stosunku do tych osób organ administracyjny może ograniczyć postępowanie administracyjne do ustalenia wymienionych tu przesłanek (prawomocne skazanie lub postawienie zarzutów) i może zakończyć postępowanie administracyjne cofnięciem zezwolenia bez potrzeby badania czy czyn strony uzasadnia obawę, że strona może w przyszłości użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Drugą grupę tworzą skazani za popełnienie wszystkich innych przestępstw czy wykroczeń, bądź którym zarzucono takie czyny". W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w zaskarżonym wyroku przedmiotem była sytuacja faktyczna objęta drugą grupą, która zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wymagała dokonania oceny czy istnieje uzasadniona obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Oceny takiej dokonały najpierw organy Policji a następstwie Sąd I instancji, który z tą oceną się zgodził, zaś Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wad w tej ocenie. W tym stanie rzeczy na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.