I SA/Wa 907/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] i Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] oraz Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz: Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, zaś na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] kwotę 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w W. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. Nr hip. [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. Nr hip. [...]. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w W. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Postępowanie z wniosku Wspólnoty zostało zawieszone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., do czasu ustalenia wszystkich stron postępowania. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] postępowanie w sprawie zostało podjęte. Kolejno postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., zawiesiło postępowanie z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w W. o ponowne rozpoznanie sprawy stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego do czasu ustalenia spadkobierców dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości i doręczenia prawomocnych orzeczeń sądu o nabyciu praw do spadku po S. J. i D. S. oraz po S. i P. R. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że podjęcie zawieszonego postępowania było przedwczesne, bowiem nie ustały przyczyny zawieszenia postępowania. Kolegium wyjaśniło, że nadal nie jest w stanie ustalić, czy osoba, która złożyła wniosek dekretowy – C. L. jest następcą prawnym S. i D. S. – współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości oraz nie jest w stanie ustalić wszystkich stron postępowania. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w W. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. We wniosku wskazano, że osoby ujawnione w księdze wieczystej jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z 1951 r., gdyż nie wylegitymowały się zachowaniem uprawnień wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w wyniku rozpoznania wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], które określiło mianem "decyzji", utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]. Skargę na powyższe postanowienie wniosły Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w W., Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...] w W. i Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w W. W skardze zarzucono naruszenie przepisów art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a. oraz zwrócono uwagę na nieprawidłową formę wydanego rozstrzygnięcia. Do akt sprawy wpłynęło również pismo Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] w W. z dnia 6 lutego 2009 r. z wnioskiem o dołączenie do akt sprawy dokumentu Ambasady [...] w W., z którego wynika, że C. L. nie figuruje w ewidencji ludności Państwa [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Oceniając we wskazanym wyżej zakresie zaskarżone postanowienia, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia naruszają prawo. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] pomimo błędnego określenia go jako "decyzja", jest w istocie postanowieniem. Za takim stanowiskiem przemawia wskazanie przez organ przepisów prawa - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. - stanowiących podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazać również należy, że co do zasady zgodzić się należy z organem administracyjnym, że postępowanie administracyjne nie może toczyć się bez udziału wszystkich podmiotów, których praw lub obowiązków dotyczy. Brak udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkich osób, którym przysługuje status stron w rozumieniu art. 28 k.p.a., daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jak to przewiduje art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie kręgu osób będących stronami. W niniejszej sprawie jednak zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. Nr hip. [...] narusza przepisy art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Wskazany przepis, będący podstawą prawną zaskarżonego postanowienia, przewiduje obowiązek zawieszenia postępowania w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. Zwrócić należy uwagę, że o zaistnieniu podstawy zawieszenia postępowania decyduje to, czy śmierć strony lub jednej ze stron nastąpiła w toku postępowania. Ponadto dowodem śmierci jest akt zgonu sporządzany przez urząd stanu cywilnego na podstawie tzw. karty zgonu, zawierający m.in. datę i godzinę śmierci lub postanowienie sądu stwierdzające zgon. Tymczasem w aktach niniejszej sprawy brak jest aktów zgonu współwłaścicieli nieruchomości dekretowej położonej przy ul. [...]: S. J. i D. E. małżonków S. oraz S. i P. małżonków R. Oznacza to, że organy niewłaściwie zastosowały przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto wskazać należy, że problematyka ustalenia prawidłowo kręgu stron i następstwa prawnego rzutuje na prawidłowość postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. Nr hip. [...]. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdza, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność H. G. i G. G. w 50%, S. J. i D. E. małżonków S. w 25% oraz S. i P. małżonków R. w 25%, przy czym postanowieniem z dnia 6 października 1947 r. spadek po małżonkach R. odziedziczył B. R. (zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział VI Ksiąg Wieczystych z dnia 9 października 1998 r.). Wniosek dekretowy złożyła C. L., wskazując, że jest następczynią prawną po S. J. i D. E. małżonkach S. Przy czym w aktach brak jest stosownego dokumentu wskazującego następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach nieruchomości. W ocenie Sądu, okoliczność ta nie może stanowić przyczyny zawieszenia postępowania na etapie rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż powinna być ustalona w trakcie postępowania wyjaśniającego wszczętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego z 1951 r. Wyjaśnić należy, odnosząc się do zarzutów skargi, że w momencie złożenia wniosku obowiązywał dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm.), który w art. 89 (obecnym jego odpowiednikiem jest art. 209 K.c.) przewidywał, że każdy współwłaściciel mógł wykonywać czynności zmierzające do zachowania wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli. Oznaczało to, że każdy ze współwłaścicieli mógł podejmować działania, o jakich stanowił cytowany przepis, których celem było zachowanie wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli, w tym wypadku - zachowanie prawa do gruntu w zakresie przewidzianym powołanym dekretem oraz własności znajdującego się na nim budynku. Wynika z tego, że wniosek złożony przez C. L. we własnym imieniu o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w W. wywierał skutki również i dla pozostałych współwłaścicieli tej nieruchomości. Nie można zatem z faktu, że pozostali współwłaściciele nieruchomości H. G. i G. G. oraz S. i P. małżonkowie R. sami nie złożyli w terminie przewidzianym dekretem prośby o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu stanowiącego współwłasność, wyprowadzać wniosku, że nie mają interesu prawnego w postępowaniu wszczętym wnioskiem C. L. Wskazać należy, że wobec braku danych o śmierci współwłaściciel nieruchomości oraz braku takich danych co do C. L. organ powinien, w trybie art. 34 k.p.a., wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Wniosek o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej znajduje materialną podstawę w art. 184 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, natomiast podstawę procesową stanowi art. 601 k.p.c. Wskazane powyżej okoliczności dotyczące wyjaśnienia następstwa prawnego mogą stanowić podstawę zawieszenia postępowania, jednakże na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wówczas, zgodnie z art. 100 § 1 k.p.a., organ administracyjny ma obowiązek wystąpienia równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwania strony do wystąpienia o to w oznaczonym terminie. Ponadto rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powinno wziąć pod uwagę informacje znajdujące się w dokumentach przedstawionych przez stronę skarżącą a dotyczące C. L. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c art., 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.