V SA/Wa 3144/08
WyrokWSA w Warszawie2009-03-02
Skład orzekający: Piotr Piszczek, Krystyna Madalińska – Urbaniak, Joanna Gierak – Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron), które zostały początkowo wydatkowane z bieżącego rachunku firmy, a następnie refundowane z zfron, mogą być zakwalifikowane jako pomoc de minimis i czy organ ma podstawy do odmowy wydania zaświadczenia o takiej pomocy w przypadku uchybienia 30-dniowego terminu na złożenie informacji o wydatku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak jest regulacji prawnej zakazującej pokrywania z zfron wydatków uprzednio poczynionych z bieżącego rachunku bankowego firmy. Sam fakt, że wydatek nie został dokonany bezpośrednio z rachunku zfron, nie jest wystarczającą podstawą do odmowy zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis. Organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy, nie badając indywidualnie każdej sprawy i nie analizując dokumentów dotyczących przesunięć środków finansowych. Ponadto, termin 30-dniowy na złożenie informacji o wydatku powinien być traktowany jako termin instrukcyjny, a nie materialny, co oznacza, że jego uchybienie nie powinno automatycznie skutkować odmową wydania zaświadczenia.Stan faktyczny
Spółdzielnia W. zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis w związku z wydatkami ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) na szkolenia i wynagrodzenie opiekuna. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, wskazując na uchybienie 30-dniowego terminu na zgłoszenie wydatków oraz na fakt, że wydatki nie zostały dokonane bezpośrednio z konta zfron, lecz z bieżącego rachunku firmy, a następnie refundowane z zfron. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, argumentując, że przepisy nie nakładają obowiązku bezpośredniego dokonywania płatności z konta zfron i że termin na zgłoszenie wydatku ma charakter instrukcyjny.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu PFRON. Zasądzono na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Asesor WSA - Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2009 r. sprawy ze skargi W. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; 1. Uchyla zaskarżone postanowienie, 2. Zasądza na rzecz W. z siedzibą w W. od Ministra Pracy i Polityki Społecznej kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Przedmiotem skargi wniesionej przez spółdzielnię W. z siedzibą w W. jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2008 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] czerwca 2008 r. o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Orzeczenie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Dwoma pismami z [...] października 2007 r., pismem z [...] listopada 2007 r. oraz z [...] grudnia 2007 r. W. zwróciła do PFRON o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis.
W uzasadnieniu powyższych wniosków spółdzielnia wskazała, że środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej w skrócie: zfron), wydatkowała na szkolenia dla pracowników niepełnosprawnych. Podała, że wynagrodzenie osoby sprawującej opiekę nad uczestnikami programu rehabilitacji zostało dokonane ze środków przeznaczonych na indywidualne programy rehabilitacji w ramach konta zfron. Wydatki poniesione na ten cel stanowią przysporzenie dla przedsiębiorcy i są pomocą de minimis o łącznej wartości brutto:
-25.042,23 zł (wniosek z [...] października 2007 r., obejmujący wydatki poniesione w następujących dniach roku 2007: 14.02., 28.02, 30.03, 27.04, 31.05, 29.06, 31.07, 31.08, 28.09),
-4.545,27 zł (wniosek z [...] października 2007 r., obejmujący wydatki poniesione w następujących dniach roku 2007: 20.08, 31.08, 28.09),
-4.021,56 zł (wniosek z [...] listopada 2007 r., obejmujący wydatki poniesione w dniu 31 października 2007 r.),
-4.297,56 zł (wniosek z [...] grudnia 2007 r., obejmujący wydatki poniesione w dniu 30 listopada 2007 r.).
Do wniosków spółdzielnia załączyła m.in. kopię wyciągów z konta bankowego oraz oświadczenie o numerze konta prowadzonego na potrzeby zfron – indywidualne programy rehabilitacji.
W piśmie z 16 maja 2008 r., złożonym na wezwanie organu, spółdzielnia wyjaśniła, iż złożenie wniosków o wydanie zaświadczeń o pomocy de minimis zostało opóźnione z winy nowozatrudnionego pracownika niepełnosprawnego, do którego obowiązków należało m.in. zebranie właściwej dokumentacji i terminowe złożenie wniosku. Wniosła o to, aby tego rodzaju uchybienie nie było powodem wydania negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. Nadto wyjaśniła, że operacje zapłaty za wynagrodzenie osoby sprawującej opiekę nad uczestnikami programu rehabilitacji zostały poczynione z bieżącego bankowego rachunku firmy, a następnie pokryte z konta zfron i przelane na rachunek bieżący firmy. Podniosła przy tym, iż w aktualnym stanie prawnym nie istnieje regulacja zakazująca wprost pokrywania z funduszu zfron wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego. Wskazała też, że przeznaczenie środków na wynagrodzenia osób sprawujących opiekę nad uczestnikami programu z bieżącego rachunku firmy, później zaś refundowanie tej kwoty z funduszu zfron nie zmienia kwalifikacji pomocy jako pomocy de minimis. Spółdzielnia powołała się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 28 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 677/07. Do pisma załączyła zaś zestawienie kont bankowych, z których jak podała wynika, że wypłata była dokonana z bieżącego rachunku firmy, a potem przelana z konta zfron na bieżący rachunek. Wyjaśniła jednocześnie, że pracownikowi wypłaca się kwotę netto po potrąceniu podatku i składek, a z zfron finansuje się kwotę brutto z narzutami. W związku z tym łatwiej jest dokonać przelewu z konta zfron całej kwoty, niż każdego składnika wynagrodzenia oddzielnie.
Postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił W. wydania zaświadczeń o pomocy de minimis.
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż w przypadku wydatków dokonanych w dniu 31.05.2007 r., 29.06.2007 r., 31. 07.2007 r., 28.08.2007 r. i 31.08.2007 r. informacje o dokonaniu tych wydatków zostały przesłane do Funduszu z przekroczeniem 30 dni, o których mowa w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 76, poz. 496). Wskazał też, że z analizy przedstawionych dokumentów wynika, iż operacje zapłaty za wynagrodzenie osoby sprawującej opiekę nad uczestnikami programu rehabilitacji nie zostały dokonane bezpośrednio z konta zfron na rachunek kontrahenta. Załączone wyciągi bankowe wskazują na dokonanie przelewów z konta zfron na rachunek bieżący firmy. Taki sposób wydatkowania środków zfron jest niezgodny z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1999 r., Nr 3, poz. 22 ze zm.), gdyż pracodawca chcąc pokryć wydatek ze środków zfron powinien uczynić to bezpośrednio, dokonując przelewu z konta zfron na rachunek kontrahenta lub pobierając z tego konta gotówkę i rozliczając się bezpośrednio z kontrahentem.
W zażaleniu na powyższe postanowienie W. wniosła o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na kwoty wskazane w złożonych przez nią czterech wnioskach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92), oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810).
W uzasadnieniu zażalenia w pierwszej kolejności podniosła, że nie może budzić wątpliwości, iż uznanie pomocy jako pomocy de minimis uwarunkowano w obowiązujących przepisach od uzyskania zaświadczenia wydanego przez właściwy podmiot. Jednakże uzyskanie takiego zaświadczenia nie zostało uzależnione od złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia w określonym terminie. W rozporządzeniu przewidziano termin 30-dniowy na złożenie informacji o dokonaniu wydatku ze środków zfron, ale nie przewidziano skutku materialnego w przypadku uchybienia tego terminu. Z tego względu 30-dniowy termin do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia należy traktować jako termin instrukcyjny, a nie materialny czy proceduralny. Tym samym organ nie ma podstaw do odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis z powodu uchybienia ww. terminu.
Następnie, spółdzielnia wskazując na obowiązujące przepisy prawa wywiodła, iż żaden przepis nie wprowadza obowiązku zapłaty za wydatki bezpośrednio z rachunku bankowego zfron. Zatem, jak wskazała, ocena materiału dowodowego i ustalenia dokonane przez organ poczyniono w sprawie powierzchownie stosując błędną interpretację przepisów. Powołała się przy tym na wyrok NSA z 2 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 270/05 oraz na ww. wyrok WSA w Krakowie.
Postanowieniem z [...] października 2008 r., na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 oraz 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, że pomoc, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych może być udzielona wyłącznie w przypadku ponoszenia wydatków z zfron. W sytuacji, gdy pracodawca płaci za wydatek środkami obrotowymi, a następnie przekazuje tę kwotę ze środków zfron na rachunek obrotowy, to należy uznać, że wydatek ten nie został poniesiony ze środków zfron. Katalog wydatków poza tym, że ma charakter zamknięty i nie wymienia jako wydatku przelewu środków z rachunku bankowego zfron na rachunek obrotowy, dotyczy finansowania wydatków, a nie ich refundacji z rachunku zfron. Wobec tego należy uznać, że w sytuacji wydatkowania przez pracodawcę środków obrotowych zamiast środków zfron ani PFRON, ani żaden inny organ publiczny nie jest właściwy do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Wydatek bowiem w takim przypadku nie został dokonany ze środków publicznych lecz prywatnych. Dalej, organ zauważył, że nawet jeśli uznać przelew środków jako wydatek, to trudno byłoby ustalić dzień udzielenia takiej pomocy – czy byłby to dzień wydatku z rachunku firmowego, czy też dzień przelania środków z rachunku zfron. Wydatek z rachunku firmowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej, natomiast wątpliwe jest traktowanie dnia refundacji wydanych środków zfron na rachunek firmowy jako dnia dokonania wydatku (w rozumieniu regulacji dotyczącej pomocy publicznej). W związku z powyższym pojawiłyby się wątpliwości związane z wpisaniem prawidłowej daty w zaświadczeniu o udzielonej pomocy publicznej. W konsekwencji organ uznał, iż w niniejszej sprawie wydatki zostały poniesione ze środków nie będących środkami publicznymi i nie dotyczą ich reguły pomocy publicznej, a to uzasadnia odmowę wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej skarżąca spółdzielnia – W. wniosła o uchyleniu obu postanowień wydanych w sprawie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej i art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez błędne ustalenie, iż w przypadku gdy wypłaty poniesione na rzecz wynagrodzenia osób sprawujących opiekę nad uczestnikami programu rehabilitacji zostały wypłacone nie bezpośrednio ze środków zfron, a z bieżącego rachunku skarżącego, nie mogą być zakwalifikowane jako pomoc de minimis.
W uzasadnieniu skargi podtrzymała stanowisko przedstawione już na etapie zażalenia i podniosła, iż żaden z przepisów nie wprowadza obowiązku zapłaty za wydatki bezpośrednio z rachunku bankowego zfron. Podniosła też, że organy obu instancji nie wskazały, iż nie dysponują danymi, w oparciu o które możliwe byłoby wydanie zaświadczenia o żądanej przez spółdzielnię treści. Organy obu instancji uzyskały ewidencję środków zfron i wyciągi z rachunków bankowych tak obrotowego jak i zakładowego funduszu, a wobec tego ustalenie daty wydatku nie powinno nastręczyć organom żadnych kłopotów. Stwierdziła, iż w zgodzie z przepisami dokonała przesunięć środków finansowych z rachunku zfron na rachunek obrotowy firmy. Wskazała, że ocena materiału dowodowego i ustalenia dokonane przez organy obu instancji zostały dokonane powierzchownie przy błędnej interpretacji przepisów.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że postanowienie to jest wadliwe i nie może pozostać w obrocie prawnym.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy skarżąca spółdzielnia prawidłowo dysponowała środkami z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na tle regulacji dotyczących warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej.
Problematyka dotycząca pomocy de minimis została przeniesiona na grunt polskiego prawa w ramach procesu harmonizacji prawa krajowego z rozwiązaniami przyjętymi na gruncie prawa wspólnotowego. Podstawowym aktem prawnym odnoszącym się do pomocy publicznej, w tym do pomocy de minimis, jest Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską - art. 87 i 88 (Dz. U. z 2004 Nr 90, poz. 864/2 ze zmianami), a w dalszej kolejności rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006, str. 5).
W prawie krajowym kluczową rolę pełni ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r., Nr 59, poz. 404 ze zm.) oraz -zastosowane w niniejszej sprawie a obowiązujące do 31 grudnia 2007 r.- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakład pracy chronionej (Dz. U. Nr 76, poz. 496). Ponadto dla potrzeb niniejszej sprawy istotne znaczenie mają także przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania skarżonego postanowienia (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) oraz -również zastosowane w niniejszej sprawie a obowiązujące do 31 grudnia 2007 r.- przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 3, poz. 22 ze zm.).
W tym miejscu warto wskazać, iż stosownie do art. 26a ust. 1 ww. ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, który nie ma ustalonego prawa do emerytury, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1, prowadzonej przez Fundusz. Zgodnie z ust. 4 tego artykułu, kwota miesięcznego dofinansowania, z zastrzeżeniem ust. 5, nie powinna przekroczyć kwoty miesięcznego wynagrodzenia osiąganego przez pracownika niepełnosprawnego. W przypadku gdy kwota miesięcznego dofinansowania przekracza kwotę miesięcznego wynagrodzenia osiąganego przez pracownika niepełnosprawnego u pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, pracodawca przekazuje różnicę pomiędzy kwotą miesięcznego dofinansowania a kwotą tego wynagrodzenia na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, z przeznaczeniem na indywidualny program rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w zakładzie pracy chronionej (ust. 5 pkt 2).
Stosownie natomiast do treści art. 33 ust. 1 i 2 omawianej ustawy prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji" - w szczególności ze środków, o których mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 oraz w art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. b) i pkt 2; z części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami; z wpływów z zapisów i darowizn; z odsetek od środków zgromadzonych na rachunku funduszu rehabilitacji; ze środków pochodzących ze zbycia środków trwałych zakupionych ze środków funduszu, w części niezamortyzowanej.
Nadto, pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany m.in.: do prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji, prowadzenia rachunku bankowego środków tego funduszu oraz przeznaczania co najmniej 15 % środków funduszu rehabilitacji na indywidualne programy rehabilitacji (ust. 3 art. 33).
Rodzaje wydatków, na jakie mogą być przeznaczane środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych zostały wyszczególnione w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Znajdują się wśród nich indywidualne programy rehabilitacji, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w ramach których finansowane są m.in. koszty wynagrodzenia osoby sprawującej opiekę nad uczestnikiem programu rehabilitacji.
Wydatek tego rodzaju został również ujęty w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej. Oznacza to, że pomoc przeznaczona na ten cel i pochodząca ze źródeł określonych w § 1 tego rozporządzenia (w tym z nadwyżki określonej w art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji), może być uznana za pomoc de minimis.
Przy czym należy zauważyć, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2007 r., pomoc de minimis może być udzielona, jeżeli spełnione są łącznie warunki określone w tym rozporządzeniu.
Zatem wskazać trzeba, że zgodnie z § 5 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów albo podmiot udzielający pomocy. W sytuacji gdy pomoc została udzielona w formie nadwyżki miesięcznego dofinansowania, o której mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji (przekazanej na rachunek zfron na indywidualny program rehabilitacji) organem właściwym do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis jest podmiot udzielający tej pomocy, a więc Prezes Zarządu PFRON.
Nadto należy dodać, iż w celu uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania (ust. 2 § 5 ww. rozporządzenia).
Jednocześnie, mając na względzie zasadniczy spór powstały w niniejszej sprawie, Sąd w tym miejscu zaznacza, że w omawianym rozporządzeniu nie określono trybu dysponowania środkami z zfron na wskazane w tym rozporządzeniu cele. Przepisy tego rozporządzenia stanowią, iż "pomoc może być przeznaczona na finansowanie następujących rodzajów wydatków", nie zawierają jednak dyspozycji, że środki z zfron muszą być bezpośrednio (z tego konta – rachunku bankowego) wydatkowane. Regulacji takich nie zawierają także pozostałe, wymienione powyżej akty prawne. Z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wynika jedynie, że środki na wskazane w nim rodzaje wydatków pochodzą z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Również ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi jedynie o przeznaczeniu środków zgromadzonych w funduszu i konsekwencjach niezgodnego z tym przeznaczeniem rozdysponowania pieniędzy.
Zatem stwierdzić trzeba, iż w tym stanie prawnym nie istnieje regulacja zakazująca wprost pokrywania z zfron wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego. Również wykładnia ww. przepisów nie daje uprawnienia do potwierdzenia zajętego przez organy orzekające w sprawie stanowiska. Powyższe przepisy nie wskazują sposobu przekazania środków pieniężnych, a jedynie rodzaj wydatków, na jakie mogą być one przeznaczone.
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy przedwcześnie w niniejszej sprawie podzielił stanowisko Prezesa Zarządu PFRON, utrzymując w mocy postanowienie wydane w I instancji.
Wydając skarżone postanowienie przede wszystkim nie przedstawił w sposób pełny stanu faktycznego niniejszej sprawie. Nie wskazał też na argumenty strony podniesione w zażaleniu oraz zarzuty tam przedstawione. Nie dokonał również oceny dokumentów złożonych przez spółdzielnię w toku postępowania, a będących istotnymi -jak wynika z treści wydanego rozstrzygnięcia- dla merytorycznego załatwienia tej sprawy.
Minister Pracy nie wskazał po pierwsze czy wnioski dotyczące poszczególnych wydatków ponoszonych przez skarżącą począwszy od 14 lutego 2007 r. (tj. informacje o ich dokonaniu) zostały złożone z zachowaniem terminu, o którym mowa w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia o pomocy de minimis (wówczas obowiązującego). Termin ten jest terminem prawa materialnego. Tym samym od zachowania tego terminu ustawodawca m.in. uzależnił wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis.
Nadto, kierując się błędną wykładnią przepisów prawa materialnego, Minister Pracy odstąpił od ustalenia, czy wszystkie wydatki wskazane we wnioskach dotyczą celu określonego w § 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. oraz, czy we wszystkich tych przypadkach spółdzielnia pokryła wydatek z zfron – indywidualnych programów rehabilitacji. Organ odwoławczy nie przeanalizował złożonych przez skarżącą wraz z wnioskami i przy piśmie z 16 maja 2008 r. dokumentów dotyczących tzw. przesunięć środków finansowych między rachunkiem prowadzonym przez skarżącą na potrzeby zfron – ipr a jej rachunkiem bieżącym. Zdaniem Sądu, dopiero ocena tych dokumentów przedstawionych przez spółdzielnię umożliwi ustalenie czy wszystkie wydatki pokryto ze środków publicznych. Przy czym Sąd zaznacza, iż sam fakt, że początkowo środki na wynagrodzenia pochodziły z bieżącego rachunku firmy (po czym przekazano odpowiednią kwotę z zfron - ipr na rachunek bieżący), nie ma wpływu na zakwalifikowanie pomocy jako pomoc de minimis. Nie można w tym zakresie stosować swego rodzaju automatyzmu. Nie można bowiem z góry założyć, iż w każdym przypadku gdy przedsiębiorca dokonuje wydatku nie bezpośrednio z rachunku prowadzonego na potrzeby zfron, brak jest -tylko z tego powodu- podstaw do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Każda sprawa jest indywidualna i wymaga takiego traktowania w świetle obowiązujących przepisów prawa. W każdej więc sprawie należy ustalić, czy rzeczywiście środki z zfron zostały przeznaczone (wprawdzie nie bezpośrednio) na wydatki wymienione w ww. rozporządzeniu.
Po przeprowadzeniu w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie może okazać się, że spółdzielnia wydatkowała środki publiczne (zgodnie z tym co zadeklarowała we wnioskach) oraz, że ustalenie dnia wydatkowania tych środków nie jest problematyczne, albowiem spółdzielnia tego samego dnia dokonywała wszelkich w tym zakresie operacji – tj. wydatku na rzecz kontrahenta i przelewów między swoimi rachunki bankowymi, a powiązanie tych operacji między sobą nie nastręcza żadnych kłopotów i wynika z przedstawionej dokumentacji firmy – w tym ewidencji prowadzonej na potrzeby funduszu (o ile nie została ona złożona, akta winny być w tym zakresie uzupełnione, co też leży w interesie samej skarżącej).
W konsekwencji Sąd uznał, iż skarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, iż środki zfron winny być przeznaczone bezpośrednio na określony w rozporządzeniu o pomocy de minimis wydatek, a także z naruszeniem art. 218 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie, bez którego nie jest możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.
Orzekając ponownie w sprawie Minister Pracy winien uwzględnić przedstawione powyżej stanowisko Sądu, ocenić zgromadzony materiał dowodowy, a w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżąca zachowała termin materialny wynikający z § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 kwietnia 2007 r.
W związku z powyższym i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło