II SA/Po 746/08
WyrokWSA w Poznaniu2009-03-04
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Barbara Kamieńska, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może prowadzić postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą przez Skarb Państwa na podstawie umowy zamiany zawartej w 1974 r., jeśli odszkodowanie to zostało ustalone w tej umowie, a przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (w szczególności art. 129 ust. 5) nie mają zastosowania do stanów faktycznych sprzed daty wejścia w życie tej ustawy?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ odszkodowanie za nieruchomość przejętą przez Skarb Państwa na podstawie umowy zamiany z 1974 r. zostało ustalone w tej umowie. Przepis art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje możliwość wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu w przypadku pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, nie ma zastosowania do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy (przed 1 stycznia 1998 r.). W związku z tym brak jest materialnoprawnej podstawy do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie działki lub odszkodowania stanowiącego równowartość działki, której właścicielami byli ich rodzice. Nieruchomość ta została zbyta na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy zamiany w 1974 r. w związku z planowaną budową trasy szybkiego ruchu. W umowie tej ustalono odszkodowanie stanowiące różnicę wartości zamienianych nieruchomości. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ odszkodowanie zostało już ustalone i wypłacone. Wojewoda Wielkopolski utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących wypłaty odszkodowania oraz wadliwe ustalenie jego wysokości.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi H. L. i J. L. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. /-/ B. Kamieńska /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ E. Podrazik
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2006 r. skarżący H. L. i J. L. wystąpili do Prezydenta Miasta P. z żądaniem przyznania działki o powierzchni ok. [...] m2 lub o ustalenie i wypłatę odszkodowania stanowiącego równowartość takiej działki. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnili, iż ich nieżyjący rodzice byli właścicielami nieruchomości położonej w P. przy ul. W., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...] obręb G., którą aktem notarialnym z dnia [...] 1974 r. zbyli na rzecz Skarbu Państwa, przy czym zbycie nieruchomości nastąpiło po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w związku z planowaną inwestycją – budową trasy szybkiego ruchu [...] P.-W.. Wyjaśnili, iż w wyniku tego postępowania z nieruchomości rodziców wydzielono dwie odrębne działki: nr [...]/1 o powierzchni [...] m2 , której właścicielem jest Miasto P. oraz nr [...]/2 o powierzchni [...] m2 , której właścicielem jest Skarb Państwa. Wyjaśnili, iż staraniem ich rodziców w dniu [...] 1974 r. doszło do zawarcia umowy zamiany, na mocy której za prawo własności nieruchomości o powierzchni [...] m2 rodzicom przydzielono działkę o powierzchni [...] m2 w P. przy ulicy Ż. z prawem użytkowania wieczystego. Wskazując na brak ekwiwalentności świadczeń stron umowy, która zawarta została w trybie ustawy z 1958 r., wnioskodawcy podnieśli, iż do zawarcia tej umowy doszło pod przymusem, a wyceny obu nieruchomości były nieobiektywne, dokonywał je pracownik organu na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności w drodze wywłaszczenia.
Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek skarżących H. L. i J. L. w sprawie o przyznanie działki o powierzchni ok. [...]m2 lub o ustalenie i wypłatę odszkodowania stanowiącego równowartość takiej działki. Decyzję podjęto na podstawie art. 105 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej kpa). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż kwestię ustalania odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone regulują przepisy działu III rozdziału 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Z przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 tej ustawy wynika, że starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisu przewidują jego ustalenie. W odniesieniu do złożonego wniosku właściwy jest Prezydent Miasta P. jako prezydent miasta na prawach powiatu, który upoważnił Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" do wydawania decyzji w jego imieniu, a do zadań tego Zarządu należą sprawy z przedmiotowego zakresu. Wyjaśniono, iż w takcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że zgodnie z §5 wskazywanej we wniosku umowy zamiany nieruchomości, która zawarta została na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64) pomiędzy M. i K. L. jako właścicielami nieruchomości przy ul. W. dz. Nr [...] o pow. [...] m2, a Skarbem Państwa jako właścicielem nieruchomości przy ul. Ż. dz. nr [...] o pow. [...] m2, rodzice wnioskodawców przenieśli na rzecz Skarbu Państwa prawo własności działki nr [...] w zamian za którą oddano im w użytkowanie wieczyste działkę nr [...]. Działka nr [...] nabyta została pod budowę trasy ulicy W.. Wskazano, iż w akcie notarialnym omówione zostały rozliczenia związane z zamianą nieruchomości, w oparciu o sporządzone oszacowania obu nieruchomości. Łączna wartość nieruchomości zbywanej, obejmująca grunt, budynki gospodarcze, domek letni, ogrodzenie i nasadzenia ustalona została na kwotę [...] zł, natomiast łączna wartość nieruchomości oddawanej w użytkowanie wieczyste na kwotę 39.903,40 zł. Zgodnie z §8 umowy, różnica wartości zamienionych nieruchomości w wysokości [...] zł miała zostać wypłacona Państwu L. w terminie trzech miesięcy od dnia zawarcia umowy, a z dokumentów nadesłanych przez Zarząd Dróg Miejskich w P. wynika, iż w dniu [...] 1974 r. wydana została dyspozycja wypłaty odszkodowania, do odbioru którego zostali oni wezwani pismami z dnia [...] 1974 r. Tym samym odszkodowanie za nieruchomość zbytą na rzecz Skarbu Państwa ustalone zostało jej właścicielom w umowie zamiany zawartej aktem notarialnym z dnia [...] 1974 r., a przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie w sytuacji, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. Organ odwołał się także do stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. II SA/Rz 260/06 (ONSA i WSA 207/4/92), zgodnie z którym wskazany przepis nie ma zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie nieruchomości na rzecz Skarby Państwa bez ustalenia odszkodowania. Zdaniem organu w obowiązującym stanie prawnym brak jest zatem przepisów regulujących kwestię ustalenia odszkodowania za nieruchomości zbyte na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy zamiany zawartej na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, stąd przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, stąd wszczęte postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Z tych przyczyn orzeczono o umorzeniu postępowania.
Wnosząc w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji H. L. i J. L. zwrócili się o uwzględnienie ich żądań i o zadośćuczynienie wyrządzonej krzywdzie. Ponownie podnieśli, iż wywłaszczenie było przymusowe, a zawarta przez ich rodziców umowa zamiany nieruchomości była krzywdząca i niesprawiedliwa, chociażby w takim zakresie, w jakim w zamian za pozbawienie własności rodzice otrzymali znacznie mniejszą powierzchniowo nieruchomość w użytkowanie wieczyste.
Decyzją z dnia [..] czerwca 2008 r. Nr [...] Wojewoda Wielkopolski na mocy art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przytoczył ustalenia poczynione przez organ I instancji wyjaśniając, iż w przedmiotowej sprawie odszkodowanie, stanowiące różnicę pomiędzy wartościami nieruchomości objętymi umową zamiany zawartą w dniu [...] 1974 r., zostało ustalone i wypłacone na rzecz Państwa L. Wskazano, iż przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dopuszczają możliwości ponownego ustalenia odszkodowania, jak również przyznania dodatkowej nieruchomości zamiennej. Regulacja ustalonego przy wywłaszczeniu odszkodowania możliwa jest jedynie w przypadku, gdy ustalone decyzją odszkodowanie nie zostało wypłacone; na mocy art. 227 ustawy w takiej sytuacji właściwy organ może dokonać waloryzacji odszkodowania. Wojewoda podzielił stanowisko przedstawione w decyzji organu I instancji o braku możliwości zastosowania art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, tj. do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. W tej sytuacji w przedmiotowym postępowaniu brak jest podstawy materialnoprawnej do jego prowadzenia, co skutkuje koniecznością umorzenia postępowania.
W skardze na powyższą decyzję H. L. i J. L. wnieśli o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach. Podnieśli, iż decyzja Wojewody narusza interes prawny skarżących poprzez błędne ustalenie braku podstaw do przyznania uzupełniającej działki lub wypłaty należnego odszkodowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie wypłaty odszkodowania ich rodzicom, w tym zakresie podnosząc, iż odszkodowanie prawdopodobnie nie zostało wypłacone, na co wskazuje treść powołanych przez organy wezwań do odbioru "jakiejś różnicy" a nie odszkodowania. Podnieśli także, że błędnie przyjęto, iż zostało przyznane odszkodowanie, podczas gdy ustalona kwota takiego charakteru nie miała, bowiem nie obejmowała utraconych korzyści. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż pozbawienie własności nastąpiło w drodze wywłaszczenia, a ustalenie odszkodowania nastąpiło z uwzględnieniem stawek za grunt rażąco zaniżonych, jak również niezasadnie zróżnicowanych. W wyniku takiego działania organów doszło do wyrządzenia szkody, która musi zostać wyrównana w sposób należyty. Podano, iż K. L. był powstańcem wielkopolskim, a nieruchomość przy ul W. nabył wraz z zabudowaniami w 1937 roku.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, że obecnie obowiązujące przepisy art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 24 lutego 2009 r. skarżący H. L. dodatkowo podniósł, załączając do akt sprawy pismo z dnia [...] 2009 r., iż odszkodowanie za nieruchomość jego rodziców ustalone zostało z naruszeniem obowiązującego prawa, nie uwzględniało bowiem zmiany przepisów, jaka miała miejsce przed zawarciem umowy zamiany. Wskazał, iż w opinii uzupełniającej odwołano się do zarządzenia Ministra Rolnictwa z [...] 1972 r. w sprawie cen nieruchomości rolnych i wydanej na jego podstawie decyzji naczelnika bądź prezydenta miasta z dnia [...]1974 r., podczas gdy [...] 1974 r. zostało wydane nowe zarządzenie Ministra Rolnictwa w zakresie cen nieruchomości rolnych (M.P. z 1974 r. Nr 7 poz. 54), które weszło w życie [...] 1974 r. W tej sytuacji powinna zostać sporządzona nowa wycena, z zastosowaniem nowych przepisów. Podniósł również, iż wadliwe było ustalenie wartości nieruchomości położonej w mieście z zastosowaniem stawek dla nieruchomości rolnych. Odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993 r. sygn. akt III AZP 3/93 (OSNC 1993 nr 10 poz. 1747) skarżący podniósł, iż spór o odszkodowanie nie jest sprawą cywilną, ponieważ nie powstaje na tle stosunku cywilnoprawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola rozstrzygnięć organów administracji polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, iż sąd administracyjny może zaskarżone rozstrzygnięcie wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jego wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 105 §1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu istniejąca w sprawie sytuacja uzasadniała zastosowania powyższego przepisu.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że na wniosek skarżących organ I instancji wszczął postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu przejęcia przez Skarb Państwa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 pod drogę publiczną. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym zamiany nieruchomości z dnia [...] 1974 r. nr rep. [...], w związku zatwierdzeniem projektu modernizacji trasy ulicy W. decyzją z dnia [...] 1972 r. nr [...], wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej Miasta P.. Umowę zamiany zawarto z powołaniem art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.). Z treści umowy, zawartej w dniu [...] 1974 r. przez rodziców skarżących oraz przedstawiciela Skarbu Państwa w formie aktu notarialnego wynika, iż w związku z zamianą działki przeznaczonej pod rozbudowę drogi na prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] przy ul. Ż., zostało ustalone na rzecz Państwa L. odszkodowanie w wysokości [...] zł, stanowiącą różnicę wartości obu nieruchomości.
Prawem materialnym, które obecnie reguluje zagadnienia wywłaszczania nieruchomości i wypłaty odszkodowań, jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), a w szczególności jej dział III rozdział 4 i 5. W rozdziale 4 zostały uregulowane zasady wywłaszczania nieruchomości; przepisy te jednak - wobec przejęcia nieruchomości objętej wnioskiem przed wejściem w życie ustawy - nie mają w sprawie zastosowania. Natomiast rozdział 5 (art. 128-134) normuje zagadnienia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną. Dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy znaczenie ma przepis art. 129, który w ustępie 1 stwierdza, że odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5. Ustęp 5 tego artykułu, dodany do ustawy od [...]2004 r. stanowi, że starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126, a także wówczas, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że zasadą jest ustalenie odszkodowania w decyzji wywłaszczeniowej (ust. 1); jak już wyżej stwierdzono, sytuacja ta nie może mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło aktem notarialnym z 1974 r. Hipotetycznie więc może wchodzić w rachubę odrębna decyzja o odszkodowaniu, o której mowa w ustępie 5. Ta natomiast wydawana jest (według pkt 1) w przypadkach wskazanych w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 oraz art. 124-126, przy czym wymienione przepisy nie obejmują stanu faktycznego występującego w rozpatrywanej sprawie. Pozostaje więc do rozważenia przepis ustępu 5 pkt 3: "gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie".
W rozpatrywanej sprawie wobec ustalenia, w zawartej przez rodziców skarżących umowie zamiany nieruchomości, kwoty odszkodowania z tytułu różnicy wartości nieruchomości podlegającej zamianie, nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżących w oparciu o regulację zawartą w art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazany przepis ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy przy wywłaszczeniu nie doszło do ustalenia odszkodowania, a z akt sprawy wynika, iż w badanym przypadku odszkodowanie za nieruchomość zbytą przez rodziców skarżących w drodze zawartej zamiany nieruchomości zostało ustalone. W takim przypadku zachodzi brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku, co oznacza bezzasadność zgłoszonego żądania, co nakazywałoby wniosek strony rozpatrzeć negatywnie. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednakże wskazuje się, iż przykładem uzasadniającym umorzenie postępowania może być np. sytuacja, gdy sprawa została już rozstrzygnięta, stąd po raz drugi organ administracji nie może orzekać o ustaleniu odszkodowania (por. wyrok NSA z 7 maja 2002 r. sygn. I SA 2470/00 Lex nr 81745). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w badanym przypadku.
Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami budzi przy tym wątpliwości interpretacyjne, na co zwrócono uwagę w piśmiennictwie, nie można bowiem w drodze wykładni językowej stwierdzić, czy chodzi w nim o zaszłości sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też przepis ten będzie miał zastosowanie do sytuacji, w których wbrew przepisom prawa wydana została odrębna decyzja o wywłaszczeniu bez orzeczenia o odszkodowaniu, ewentualnie czy omawiany przepis stanowi "reaktywowanie" nieobowiązującego już art. 7 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464).
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela stanowisko zawarte w powoływanym przez organy obu instancji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. II SA/Rz 260/06, iż spośród wyróżnionych możliwości należy opowiedzieć się za wykładnią, według której omawiany przepis ma zastosowanie do wywłaszczeń dokonanych pod rządem ustawy, to jest w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r., jeśli na skutek naruszenia prawa decyzja wywłaszczeniowa nie rozstrzygnęła o odszkodowaniu. Do takiego stanowiska upoważnia przede wszystkim ogólna zasada dotycząca obowiązywania aktu prawnego: wchodzi on w życie z dniem ogłoszenia albo w innym wskazanym terminie i ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych od tego dnia. Jeśli natomiast wolą prawodawcy jest stosowanie aktu prawnego do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie aktu, to racjonalny ustawodawca powinien w tej materii zamieścić odpowiedni przepis.
W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustawodawca postanowił, że wchodzi ona w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. (art. 242), a zatem ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych od tej daty. W odniesieniu do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (dział III, rozdział 6) ustawodawca rozszerzył zakres obowiązywania ustawy i poza wywłaszczeniami, które nastąpiły pod rządem tej ustawy, to jest począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r. wskazał w art. 216, że przepisy dotyczące zwrotu mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa przed tą datą. Przepis art. 216 stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktów prawnych wymienionych enumeratywnie w tym przepisie. Natomiast żaden przepis ustawy - na wzór art. 216, nie rozszerzył zakresu obowiązywania art. 129 ust. 5 ustawy. Prowadzi to do wniosku, że art. 129 ust. 5 nie ma zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc nie dotyczy spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Wskazać należy, iż także uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 1421 złożony w Sejmie 12 marca 2003 r., s. 79), którą dodany został ust. 5 do art. 129, nie pozwala na rozszerzenie tego przepisu na sprawy, w których wywłaszczenie lub nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r. W świetle powyższego Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał za zasadne stanowisko organów, które umorzyły postępowanie w sprawie z powodu braku materialnoprawnej podstawy do orzekania w przedmiocie zgłoszonego wniosku.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż w trybie administracyjnym nie jest możliwe wzruszenie umowy zamiany nieruchomości zawartej w 1974 r. , jak również uchylenia się od jej skutków prawnych w związku z kwestionowaniem zgodności jej zapisów z przepisami prawa i normami konstytucyjnymi. Także podnoszona w skardze okoliczność braku pewności co do wypłacenia odszkodowania nie miałaby w takim przypadku znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem kwestia wypłaty odszkodowania ustalonego przy wywłaszczeniu podlega regulacji art. 227 tej ustawy, na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Do tej właśnie materii odnosi się powoływana przez skarżących uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993 r. sygn. akt III AZP 3/93.
Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
/-/ E. Podrazik /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Kamieńska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło