II SA/Wa 29/09

WyrokWSA w Warszawie2009-03-05

Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozbieżność interpretacyjna przepisów dotyczących zwrotu kosztów kształcenia żołnierzy zawodowych, nawet jeśli późniejsza interpretacja zostanie uznana za nieprawidłową, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Rozbieżność interpretacyjna przepisów, nawet jeśli późniejsza interpretacja zostanie uznana za nieprawidłową, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistej sprzeczności treści decyzji z przepisem prawa, a nie jedynie odmiennej wykładni. Stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem nadzwyczajnym i powinno być stosowane ściśle według przepisów, aby nie naruszyć zasady trwałości decyzji administracyjnej.
Stan faktyczny
A. I. studiował w wojsku w latach 1993-1998. Po zwolnieniu ze służby wojskowej został zobowiązany do zwrotu kosztów kształcenia. Decyzja ustalająca te koszty została wydana w 2003 r. na podstawie rozporządzenia z 2003 r., które skarżący uznał za nie mające zastosowania do jego przypadku, gdyż studia zakończył przed wejściem w życie rozporządzenia. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej zwrot kosztów. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, a Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję odmowną. WSA uchylił decyzję Ministra, ale NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia rozbieżności interpretacyjnych.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Małgorzata Kędzielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na kształcenie. - oddala skargę. A. I. studiował na [...] w latach 1993-1998. Komendant [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. ustalił równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych przez wojsko w czasie studiów A. I. w kwocie 30.212,04 zł., które był on obowiązany zwrócić w związku z dokonaniem wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie służby obowiązkowej. Dowódca Wojsk Lądowych po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanego, decyzją z dnia [...] marca 2001 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję A. I. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wówczas Dowódca Wojsk Lądowych, na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, art. 128 § 2 K.p.a., decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] marca 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. Komendant [...], ponownie rozpatrując przedmiotowa sprawę, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r., wydaną na podstawie art. 104 § 1 K.p.a., art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, póz. 55 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki (Dz. U. Nr 7, póz. 84 ze zm.) ustalił równowartość kosztów poniesionych na kształcenie w czasie studiów, które A. I. jest obowiązany zwrócić w kwocie 68.381,19 zł. W dniu 4 stycznia 2006 r. A. I. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] września 2003 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 i art. 158 § 1 oraz art. 159 § 1 K.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności powołanej decyzji wskazując w uzasadnieniu, że nie zachodzą podstawy, o których mowa w art. 156 §1 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w treści art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych została zawarta delegacja dla Ministra Obrony Narodowej do określenia równowartości omawianych kosztów. Przepis ten nie zawiera kryteriów dla Ministra jak ta "równowartość" ma być ustalana, zatem każdy sposób ustalania jest zgodny z tą delegacją. Stosownie do § 5 cytowanego wyżej rozporządzenia, do spraw wszczętych przed wejściem w życie rozporządzenia, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, zatem organ pierwszej instancji miał prawo zastosowania "równowartości" poniesionych kosztów, ustalając ich wysokość w oparciu o przepisy kwestionowanego rozporządzenia. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Ministra Obrony Narodowej, który decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał argumenty zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzając brak spełnienia przesłanek wynikających z treści art. 156 § 1 K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. I. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. W uzasadnieniu skargi zarzucił, iż decyzja naliczająca równowartość kosztów kształcenia została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem została wydana w oparciu o rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki, które określało równowartość tych kosztów na 2002 rok i na lata następne, natomiast skarżący zakończył służbę wojskowa w dniu 31 grudnia 2000 r., a więc w czasie, gdy przepisy tego rozporządzenia jeszcze nie obowiązywały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 386/07, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2006 r. odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na kształcenie w czasie studiów. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten wskazał, iż zgodnie z art. 80 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza albo z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1 pkt 9-12 lub art. 76 ust. 1 pkt 3-4, jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania, poniesionych w czasie studiów lub nauki. Sposób ustalenia równowartości tych kosztów nie został bliżej określony w ustawie, natomiast na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 tej ustawy Minister Obrony Narodowej został upoważniony do wydania rozporządzenia i do określenia w nim równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1 oraz zasad i trybu ich zwracania. Minister Obrony Narodowej w dniu 9 stycznia 2003 r. wydał rozporządzenie w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki (Dz. U. Nr 7, póz. 84). Minister Obrony Narodowej wydając rozporządzenie określił w nim jedynie równowartość kosztów kształcenia za jeden rok studiów lub nauki, która wynosiła w 2002 r. 18.235,00 zł, określił też, w jaki sposób ma być wyliczona równowartość tych kosztów w latach następnych. Minister Obrony Narodowej nie objął tym rozporządzeniem osób zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, które ukończyły naukę w latach poprzedzających rok 2002. Nie wymaga zaś szczegółowego uzasadnienia, iż równowartość kosztów poniesionych w czasie studiów lub nauki w latach poprzedzających rok 2002 różni się od równowartości kosztów poniesionych w 2002 r., czy też w latach następnych. Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia wydawane są przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie zaś powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Ustawodawca nie ograniczył upoważnienia do określenia równowartości kosztów wyłącznie do roku 2002 i lat następnych. W tej sytuacji brak jest unormowania prawnego w stosunku do osób, które ukończyły naukę w latach wcześniejszych. Sąd pierwszej instancji podniósł ponadto, że obowiązek zwrotu kosztów kształcenia powstaje w momencie zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Decyzja o zwrocie równowartości kosztów jest ściśle powiązana z decyzją o zwolnieniu żołnierza ze służby. Legalność decyzji o obowiązku zwrotu kosztów kształcenia oceniać należy zatem z perspektywy jej zgodności ze stanem prawnym, obowiązującym w chwili powstania tego obowiązku zwrotu, a więc w chwili zwolnienia żołnierza ze służby. Przyjęcie możliwości wydania decyzji w oparciu o akt prawny nieobowiązujący w chwili zdarzenia stanowiłoby naruszenie zasady nieretroakcjii i zaufania do prawa obowiązującego w dacie wszczęcia postępowania z wniosku strony. A zatem, również z tego powodu decyzja Komendanta [...] z dnia [...] września 2003 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Minister Obrony Narodowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrokiem z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1742/07 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny (na karcie 7 i 8 uzasadnienia), wyraził pogląd prawny oraz zawarł wytyczne, którymi powinien kierować się Sąd I Instancji przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd przyjmujący brak istnienia podstaw do ustalenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, o jakich mowa w art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poniesionych w czasie studiów lub nauki pobieranej w latach wcześniejszych niż rok 2002 w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. nie jest prawidłowy, pomimo, iż był szeroko podzielany w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował w niniejszych sprawach odmienny pogląd, wyrażony wcześniej, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1350/05 (Lex nr 221847). Zgodnie z takim poglądem, ratio legis art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 19790 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych sprowadza się do zrelatywizowania (na moment wydawania decyzji o zwrocie należności) wyłożonych przez MON wydatków na kształcenie konkretnej osoby, które, jeśli opuszcza ona służbę w wojsku, podlegają zwrotowi. Właśnie takiemu relatywizowaniu ma służyć ustalona w roku poprzedzającym wydanie rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003 r., normującego kwestię zwrotu kosztów kształcenia, równowartość za jeden rok studiów lub nauki. Wynika to z gramatycznej wykładni tego przepisu. Minister określił w rozporządzeniu równowartość kosztów kształcenia za jeden rok studiów lub nauki ustalając, że w 2002 r. wynosiła ona 18.235,00 zł (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Minister dla potrzeb zwrotu należności poniesionych tytułem kształcenia żołnierza zawodowego przyjął, że równowartość jednego roku studiów na uczelni wojskowej dla wszystkich, których dotyczy obowiązek zwrotu, kształtuje się właśnie na takim poziomie i od chwili wejścia w życie rozporządzenia, zarówno w sprawach nowych, jak i dotychczas nierozstrzygniętych ostateczną decyzją przyjmuje się taką równowartość jednego roku studiów, ze wskazaniem sposobu ustalania w latach następnych równowartości kosztów podlegających zwrotowi (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Sposób ustalenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, o których mowa w art. 80 ust. 1 ustawy pragmatycznej nie został bliżej określony w ustawie, lecz wynika z rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003 r., które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową, zawartą w art. 80 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także pogląd wyrażony w omawianym wyroku, że regulacja przyjęta w § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r., zgodnie z którą, w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy tego rozporządzenia nie narusza zasady lex retro not agit. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przytoczone wyżej rozbieżne poglądy, wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, w odniesieniu do kwestii czy przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki, mogą stanowić podstawę prawną decyzji ustalającej równowartość takich kosztów z tytułu nauki pobieranej przed 2002 r., jakie obowiązany jest zwrócić żołnierz zawodowy zwolniony ze służby w przypadkach określonych w art. 80 ust. 1 ustawy pragmatycznej, należało mieć na uwadze w niniejszym postępowaniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. ma miejsce wówczas gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa, przy czym naruszenie prawa ma charakter oczywisty i dotyczy przepisu prawnego, którego treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Niezależnie od tego zauważyć też trzeba, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, dlaczego uznano, że wskazane tam uchybienia stanowią wadę decyzji będącą rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył co następuje: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.): "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny." Po pierwsze, na co wyraźnie wskazał w swoim uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny, niniejsza sprawa nie sprowadza się do zwykłej kontroli legalności zaskarżonej przez A. I. decyzji Ministra Obrony Narodowej, utrzymującej w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych, ale w swojej istocie dotyczy rozstrzygnięcia prawidłowości postępowania nadzorczego jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] września 2003 r. Komendanta [...], wydanej na podstawie art. 104 § 1 K.p.a., art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, póz. 55 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r., w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki. Skarżący, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2003 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a., podnosi, że powyższe rozporządzenie wykonawcze, w oparciu o które Komendant [...] rozstrzygnął sprawę i określił kwotę jaką powinien zwrócić skarżący z tytułu kształcenia w [...], nie może regulować zwrotu kosztów z tego tytułu, powstałych sprzed roku 2002, a zatem rozporządzenie to nie może być stosowane w sprawie rozliczenia kosztów studiów skarżącego, odbywanych w latach wcześniejszych (1993-1998). W tej sytuacji brak jest unormowania prawnego w stosunku do osób, które ukończyły naukę w latach wcześniejszych. Na poparcie takiego poglądu skarżący powołuje się na zasadę lex retro not agit, a także na zasady wydawania aktów wykonawczych określone w art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W sporze, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2003 r., określającej zwrotu przez żołnierza zawodowego równowartości kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki, organ powołuje się na brak ustalenia w art. 80 ust. 2 ustawy pragmatycznej kryteriów dla Ministra co do ustalenia tej "równowartości". Zatem każdy sposób ustalania jest zgodny z taką delegacją ustawową. Stosownie do § 5 cytowanego wyżej rozporządzenia, do spraw wszczętych przed wejściem w życie rozporządzenia, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, zatem organ miał prawo zastosowania "równowartości" poniesionych kosztów, ustalając ich wysokość w oparciu o przepisy tego rozporządzenia. Według tego poglądu, ratio legis art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 19790 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych sprowadza się do zrelatywizowania (na moment wydawania decyzji o zwrocie należności) wyłożonych przez MON wydatków na kształcenie konkretnej osoby, które, jeśli opuszcza ona służbę w wojsku, podlegają zwrotowi. Właśnie takiemu relatywizowaniu ma służyć ustalona w roku poprzedzającym wydanie rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003 r., normującego kwestię zwrotu kosztów kształcenia, równowartość za jeden rok studiów lub nauki. Wynika to z gramatycznej wykładni tego przepisu. Minister określił w rozporządzeniu równowartość kosztów kształcenia za jeden rok studiów lub nauki ustalając, że w 2002 r. wynosiła ona 18.235,00 zł. (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Minister dla potrzeb zwrotu należności poniesionych tytułem kształcenia żołnierza zawodowego przyjął, że równowartość jednego roku studiów na uczelni wojskowej dla wszystkich, których dotyczy obowiązek zwrotu, kształtuje się właśnie na takim poziomie i od chwili wejścia w życie rozporządzenia, zarówno w sprawach nowych, jak i dotychczas nierozstrzygniętych ostateczną decyzją przyjmuje się taką równowartość jednego roku studiów, ze wskazaniem sposobu ustalania w latach następnych równowartości kosztów podlegających zwrotowi (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Sposób ustalenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, o których mowa w art. 80 ust. 1 ustawy pragmatycznej nie został bliżej określony w ustawie, lecz wynika z rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003 r., które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową, zawartą w art. 80 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Każdy z wyżej prezentowanych poglądów posiada swoje ugruntowanie w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Na ten ostatni pogląd wyraźnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w niniejszej sprawie (karta 7 i 8 uzasadnienia), jednakże Sąd ten wskazał także na konieczność rozstrzygnięcia sprawy w aspekcie art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. Rozstrzygniecie niniejszej sprawy sprowadza się zatem nie tyle do rozstrzygnięcia, który z wyżej prezentowanych poglądów jest prawidłowy, ale do rozstrzygnięcia czy prezentowana wyżej różnica poglądów: w zakresie wykładni prawa; zastosowania w czasie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki; oceny właściwego wykonania przez Ministra dyspozycji art. 80 ust. 2 pkt. 1 ustawy pragmatycznej – może stanowić zarzut rażącego naruszenia prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. Przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi, iż "organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Ma on charakter szczególny, pozwala bowiem na wzruszenie prawomocnych i ostatecznych decyzji administracyjnych. Powinien być zastosowany w sposób precyzyjny, zgodnie z jego brzmieniem. W innym przypadku przepis art. 156 K.p.a., gdy zostanie zastosowany z pominięciem zawartych w nim zasad, z instytucji nadzwyczajnego środka, przekształci się w kolejną trzecią instancję postępowania administracyjnego, tracąc swój wyjątkowy i szczególny charakter. Dlatego też stosując ten nadzwyczajny środek postępowania administracyjnego, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, organ powinien skrupulatnie przestrzegać wszelkich zasad rządzącym postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Mieć należy tu nadto na uwadze fundamentalną dla prawa administracyjnego zasadę trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 K.p.a. Ponadto podnieść należy, iż nie każde naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, a jedynie rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia zazwyczaj, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponownie rozpatrującego niniejszą sprawę, nie można jako rażąco naruszającego prawo traktować rozstrzygnięcia, wynikającego z odmiennej interpretacji danego przepisu, nawet jeżeli później zostanie ona uznana za nieprawidłową. Za takim rozumieniem odmienności wykładni danego przepisu jako przesłanki, uniemożliwiającą stwierdzenie nieważności danej decyzji z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. opowiada się zarówno doktryna jak i praktyka stosowania procedury administracyjnej (porównaj: P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz, LexisNexis, Warszawa 2007, s. 352; B. Adamiak i J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 743; M. Jaśkowska i A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz, Zakamycze 2000, s. 910). Wszelkie rozluźnienie powyższej tezy powodowało by nieuzasadnione naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 K.p.a.). Zważyć tu należy, iż przedmiotowa decyzja Komendanta [...] została wydania w dniu [...] września 2003 r. i jako ostateczna i prawomocna weszła do obrotu prawnego, a zatem może być ona wzruszona tylko w szczególnym trybie, zgodnie z przepisami i zasadami tryb taki regulującymi. Istotne w rozpatrywanej sprawie jest także i to, iż sądy administracyjne zazwyczaj uchylały decyzje określające zwrot przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki, wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r., w zwykłym trybie postępowania. Niniejsza sprawa nie dotyczy takiego trybu postępowania, lecz trybu nadzorczego. Dlatego też zasada, iż rozbieżność co do oceny prawidłowości danego przepisu, rozbieżność w wykładni danego przepisu, nie może stanowić kryterium oceny przedmiotowej decyzji pod kątem zasady rażącego naruszenia prawa. Zasada ta wynika z treści art. 16 K.p.a. i uniemożliwia uchylenie na tej podstawie decyzji wydanej w wyniku odmiennej interpretacji danego przepisu, nawet jeżeli później interpretacja ta zostanie uznana za nieprawidłową. Przedstawione powyżej argumentacje skarżącego i organu wskazują wyraźnie na istnienie w sprawie właśnie takiej rozbieżności interpretacyjnej, co w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2008 r. (sygn. akt I OSK 1742/07), prowadzi do uznania skargi za niezasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także innych uchybień przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji, które stanowiły by podstawę do jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności. Dlatego na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło