II GSK 590/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 2467/08 w sprawie ze skargi Radosława Rzeczkowskiego na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 11 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności cukrowej 1 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. 2 zasądza od Radosława Rzeczkowskiego na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 1 marca 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 2467/08 uwzględnił skargę J. Rz. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [..] lipca 2008 r. nr [...] odmawiającej przyznania płatności cukrowej. Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym: R. Rz. złożył w dniu 14 marca 2008 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., dalej ARiMR wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej z powodu przekazania gospodarstwa rolnego oraz płatności cukrowej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności do gruntów rolnych natomiast odmówił przyznania płatności cukrowej. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że płatność cukrowa na rok 2007 została odmówiona, ponieważ producent rolny przejmując gospodarstwo nie jest stroną umowy zawartej z producentem cukru na dostawy buraków cukrowych. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35 poz. 217 ze zm.) rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i który zawarł na rok gospodarczy 2006/2007 z producentem cukru umowę dostawy buraków cukrowych zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz. Urz. UE L 58 z 28 lutego 2006, str. 1), albo na rok gospodarczy 2005/2006 umowę dostawy buraków cukrowych z producentem cukru, który zrzekł się w roku gospodarczym 2006/2007 kwoty zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 320/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. ustanawiającego tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego we Wspólnocie i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L58 z 28 lutego 2006 r.) przysługuje płatność cukrowa. Organ II instancji zaznaczył, że w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego płatność cukrowa nie przysługuje przejmującemu gospodarstwo oraz że wniosek nie obejmuje możliwości przekazania praw do płatności cukrowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu skargi R. Rz. na tę ostateczną decyzję stwierdził, że została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 3 ust. i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, tj. art. 8 i art. 12 k.p.a. (Dz. U. Nr 35, poz. 217). Organ, odmawiając skarżącemu przyznania płatności cukrowej w związku z przeniesieniem posiadania gospodarstwa rolnego, nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego i nie odniósł się do treści art. 24 ust. 1 a pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Przepis ten stanowi, iż płatność cukrowa przysługuje w przypadku gdy buraki cukrowe były objęte umową dostawy zawartą z przekazującym gospodarstwo rolne w związku z wypłacaną rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli rolnik wnioskujący o płatność mógłby dziedziczyć przekazane gospodarstwo rolne z ustawy. Zarówno organ I jak i II instancji posiadały wiedzę o toczącym się postępowaniu wszczętym z wniosku ojca skarżącego o przyznanie renty strukturalnej. Sam organ I instancji wydał w dniu 30 października 2007 r. postanowienie o spełnieniu przez J. Rz. wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013. W tym stanie rzeczy organ miał wiedzę o przekazaniu przez ojca skarżącego gospodarstwa, jak i o wystąpieniu z wnioskiem o przyznanie dopłat przez R. Rz. A zatem skarżący spełniał warunki do przyznania płatności cukrowej określone w art. 24 ust. 1 a pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, gdyż buraki cukrowe były objęte umową z przekazującym gospodarstwo rolne oraz skarżący jest synem przekazującego gospodarstwo rolne i mógłby dziedziczyć przekazane gospodarstwo rolne z ustawy. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału ARiMR w W. zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 145 § 1 pkt1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 3 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz art. 8 i art. 12 k.p.a. przez nieprawidłową wykładnię oraz ich nieprawidłowe zastosowanie, – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) przez jego niezastosowanie do ustalonego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego i nieuprawnione przyjęcie, iż organy ARiMR w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia nie odniosły się do treści art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217), – art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie, – art. 153 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący organ podkreślił, że płatność cukrowa nie należy do płatności do gruntów rolnych i jest to oddzielna płatność. W ocenie organu wzór wniosku o przyznanie płatności w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta nie obejmuje przekazania praw do płatności cukrowej. W dalszej części uzasadnienia skarżący organ podniósł, że nieuzasadniony jest zarzut Sądu I instancji dotyczący nieodniesienia się przez organ administracji publicznej przy wydawaniu uchylonej decyzji do treści art. 23 ust. 1 a pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem organu przepis ten nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem został dodany ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) i wszedł w życie w dniu 15 marca 2008 r. Zgodnie zaś z art. 4 ww. ustawy będącym przepisem przejściowym do postępowań w sprawie przyznania płatności lub płatności cukrowej wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpoznawanej sprawie producent rolny złożył wniosek o przyznanie płatności w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w dniu 14 marca 2008 r. W tej sytuacji niemożliwe było odniesienie się przez organy do przepisu art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy, gdyż do załatwienia wniosku producenta rolnego zastosowanie miały przepisy sprzed daty nowelizacji ustawy, zgodnie z którymi płatność cukrowa nie przysługuje przejmującemu gospodarstwo. Skarżący organ zaznaczył, że ocena prawna decyzji dokonana przez Sąd I instancji, jak i wskazania skierowane do organów co do dalszego postępowania naruszają art. 153 p.p.s.a., ponieważ wykonanie prawomocnego wyroku w sprawie prowadziłoby do przyznania płatności cukrowej producentowi rolnemu z rażącym naruszeniem przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Według organu wskazana podstawa prawna rozstrzygnięcia Sądu I instancji oraz jej wyjaśnienie są błędne i nie odpowiadają wymaganiom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi R. Rz. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wobec przytoczenia przez wnoszącego skargę kasacyjną jednej tylko podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 p.p.s.a., czyli naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), należało skoncentrować uwagę na ocenie zarzutów, które odnosiły się do ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przez organ, a które zakwestionował Sąd I instancji. Na wstępie tych rozważań należało stwierdzić, że wbrew stanowisku Sądu I instancji stan faktyczny przedmiotowej sprawy jest niesporny i nie budzi wątpliwości, a w szczególności zasadnicze okoliczności mające decydujące znaczenie w tej sprawie, że skarżący nie był stroną umowy o dostawę buraków cukrowych w 2007 roku, gdyż stroną tej umowy był jego ojciec, który przekazał mu przedmiotowe gospodarstwo rolne w ramach ubiegania się o rentę strukturalną. Powyższa okoliczność stanowiła podstawę odmowy przyznania skarżącemu płatności cukrowej przy zastosowaniu przez organ przepisu prawa materialnego art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217) według brzmienia na dzień 14 marca 2008 r., zwanej dalej ustawą o płatnościach, a nie przepisu art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy o płatnościach dodanego mocą ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262), zwanej dalej ustawą zmieniającą. Zasadniczy zarzut postawiony przez Sąd I instancji organowi, który wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu płatności cukrowej za 2007 rok dotyczył nierozpatrzenia wyczerpująco całego materiału dowodowego i nieodniesienia się do treści przepisu art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy o płatnościach zmienionego ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. Sąd I instancji założył błędnie, że powyższy przepis art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy miał w niniejszej sprawie zastosowanie i należało w związku z tym wyjaśnić zaistnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 4 ustawy zmieniającej, która weszła w życie z dniem 15 marca 2008 r. (art. 13 ustawy zmieniającej) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie zmienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast Sąd I instancji do sprawy przyznania płatności cukrowej skarżącemu wszczętej w dniu 14 marca 2008 r. na podstawie wniosku R. Rz., który wpłynął w tym dniu do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chciał zastosować przepis art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy o płatnościach według brzmienia obowiązującego od dnia 15 marca 2008 r., czyli nie przepisy dotychczasowe. W tych warunkach, wbrew sugestiom Sądu I instancji, organ nie miał obowiązku odniesienia ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisu art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy o płatnościach zmienionej ustawą z dnia 28 lutego 2008 r., gdyż przepis ten nie obowiązywał w czasie wszczęcia niniejszej sprawy (art. 4 ustawy zmieniającej) i dlatego uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd ze wskazanych powodów było wadliwe. Organ rozstrzygający stosując przepis art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach obowiązujący niewątpliwie jeszcze w dniu 14 marca 2008 r. (data wszczęcia niniejszej sprawy), nie mógł zajmować się ustaleniami okoliczności będącymi przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy zmienionej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjmując właściwą podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oceni czy ustalony przez organ stan faktyczny jest wystarczający do zastosowania tej podstawy i wówczas skontroluje subsumcję tak ustalonego stanu faktycznego do zastosowanego przepisu prawa materialnego obowiązującego w niniejszej sprawie. Sąd I instancji jednocześnie dokona wykładni właściwych przepisów prawa materialnego, które miałyby w tej sprawie zastosowanie i w tym zakresie dokona kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze powyższe rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego co do obowiązującego stanu prawnego względem wniosku skarżącego z dnia 14 marca 2008 r., w tym również rozważy relacje między przepisami prawa krajowego – ustawy o płatnościach a przepisami prawa unijnego przywołanymi w uzasadnieniu zaskarżono wyroku, a w szczególności art. 143 rozporządzenia Rady Unii Europejskiej z dnia 29 września 2003 r. nr 1782/2003. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 203 pkt 2 p.p.s.a.