II FZ 79/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA ( del) Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.R. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. I SA/Bd 665/08 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 9 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego W. R. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 9 września 2008 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania w podatku od towarów i usług. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w skardze. Pismem z dnia 17 listopada 2008 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków tego wniosku poprzez wypełnienie załączonego urzędowego formularza w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono stronie 20 listopada 2008 r. Wobec niezłożenia w tym terminie wypełnionego formularza referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2008 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący złożył sprzeciw od tego zarządzenia, domagając się jego uchylenia i uwzględnienia jego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny, pozostawiając wniosek bez rozpoznania przytoczył treść art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy musi być złożony na urzędowym formularzu, którego wzór określono w rozporządzeniu rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu udokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 117,poz. 2245, powoływanego dalej jako rozporządzenie Rady Ministrów ). Wniosek , który nie zostanie złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w terminie, pozostawia się zgodnie z art. 257 p.p.s.a. bez rozpoznania. W tym przypadku strona skarżąca do dnia upływu terminu do złożenia wypełnionego formularza ( 27 listopada 2008 r.), nie zastosowała się do wezwania, co uzasadniało pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sąd wskazał także, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy ( w określonej prawem formie) może być złożony przez stronę przed wszczęciem postępowania i w toku postępowania, aż do jego prawomocnego zakończenia ( art. 243 p.p.s.a.). Skarżący złożył zażalenie na to zarządzenie. Zarzucił naruszenie przepisów p.p.s.a. w zakresie prawa pomocy i wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i merytoryczne rozpoznanie sprawy bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, iż nie wiedział, że wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być złożony na urzędowym formularzu i dlatego zawarł go w skardze. Przyznał, iż otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy i formularz, jednak z przyczyn od niego niezależnych ( pobytu poza miejscem zamieszkania w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych) nie był w stanie wykonać go w terminie. Podniósł, że nie ma środków na opłacenie wpisu sądowego, a jedynie na drodze sądowej może zweryfikować prawidłowość wydanych w postępowaniu podatkowym decyzji. Do zażalenia dołączył wypełniony formularz PPF. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stronie postępowania sądowoadministracyjnego przysługuje uprawnienie do ubiegania się o prawo pomocy. Może być jej przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art.245 § 1 p.p.s.a.) na jej wniosek, złożony w toku postępowaniu lub przed jego wszczęciem ( art. 243 § 1 p.p.s.a.) . Ustawodawca określił dane, jakie strona winna podać we wniosku, zastrzegł również, iż wniosek taki musi być złożony na urzędowym formularzu ( art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Wzór tego formularza został określony w wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 256 p.p.s.a. rozporządzeniu Rady Ministrów. Wniosek złożony w innej formie ( np. zawarty w piśmie stanowiącym skargę na decyzję) pozostawia się bez rozpoznania (nie bada się jego merytorycznej zasadności - art. 257 p.p.s.a.) . Strona, która złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w innej niż przepisana formie, winna być wezwana do złożenia wniosku na formularzu w terminie 7 dni, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. i pouczona o rygorze związanym z niezastosowaniem się do tego wezwania ( por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. w ONSAi WSA z 2008 r., nr 5,poz. 74). Osobie fizycznej sąd obowiązany jest doręczyć wraz z wezwaniem druk odpowiedniego formularza ( § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów). W tej sprawie pozostaje poza sporem, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym w piśmie zawierającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Został wezwany przez Sąd do złożenia tego wniosku w przepisanej prawem formie, pouczony o skutkach niezastosowania się do zarządzenia, doręczono mu też formularz PPF. Wezwanie wraz z formularzem doręczono mu 20 listopada 2008 r. Skarżący, co również pozostaje poza sporem, nie zastosował się do żądania uzupełnienia braków wniosku w terminie wynikającym z ustawy. Nie są przy tym istotne powody niewykonania wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był bowiem do pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, taki bezwzględny nakaz wynika z art. 257 p.p.s.a. Nie mógł więc odnieść się do niego merytorycznie.( por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 88/05, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 302991). Złożenie formularza PPF wraz z zażaleniem ma zaś ten tylko skutek, iż Sąd winien rozpoznać zawarty w nim wniosek jako złożony ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów zażalenie należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw ( art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.).