II FSK 1106/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej U. w likwidacji w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 182/08 wydanego w sprawie ze skargi U. w likwidacji w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 31 grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r. o sygn. I SA/Gl 182/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - działając na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) - odrzucił skargę U. w likwidacji w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 31 grudnia 2007 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. 2. Uzasadniając postanowienie WSA w Gliwicach podał, że pismem z dnia 8 lutego 2008 r. skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego) wniosła do WSA w Gliwicach (za pośrednictwem SKO w C.) skargę na decyzję tegoż organu z dnia 31 grudnia 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 25 lipca 2007 r., odmawiającą umorzenia podatku od nieruchomości za okres: od października 2002 r. (częściowo) do grudnia 2002 r. w kwocie 30.312,70 zł, od sierpnia (częściowo) do grudnia 2003 r. w kwocie 57.249,20 zł, marca 2004 r. (częściowo) w kwocie 3.609,30 zł, maja 2007 r. (częściowo) w kwocie 21,20 zł oraz odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę za w.w. okres. W dniu 6 lutego 2008 r. skarżąca uiściła tytułem wpisu od skargi kwotę 300 zł. Odrzucając skargę, WSA w Gliwicach podniósł, że pełnomocnik skarżącej, będący adwokatem, wniósł skargę podlegającą opłacie stałej, nie uiszczając przy jej nadaniu wpisu sądowego w prawidłowej wysokości. WSA w Gliwicach powołał art. 219 § 1 oraz art. 221 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 pkt 12 i § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej: rozporządzenie RM, wskazując, że § 5 ust. 2 rozporządzenia RM, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. (Dz. U. z 2006 r., Nr 45, poz. 322) został uznany za niezgodny z art. 221 P.p.s.a. oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP) i utracił moc obowiązującą z dniem ogłoszenia tegoż wyroku TK w Dzienniku Ustaw, tj. z dniem 17 marca 2006 r. 3. Skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Gliwicach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego), zaskarżając to postanowienie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach "łącznie z zasądzeniem kosztów postępowania". Skargę kasacyjną oparto na podstawie: (1) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na "orzeczenie przez Sąd o odrzuceniu skargi" (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), tj.: (a) art. 221 w zw. z art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt od 1 do 7 rozporządzenia RM, poprzez "budzące poważne wątpliwości przypisanie przez Sąd zaskarżonej przez stronę decyzji SKO w C. do rodzaju i charakteru "zobowiązań podatkowych", nie mającego bezpośredniego i adekwatnego odniesienia do zakresu spraw wyliczonych w art. 3 ustawy i niemal dosłownie powtórzonych w § 2 ust. 1 pkt 1) do 7) rozporządzenia", (b) art. 1 ust. 1 i art. 2 oraz art. 19 i art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.; dalej: u.s.k.o), poprzez uznanie przez Sąd skargi na decyzję SKO za sprawę podlegającą wpisowi stałemu na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia RM, gdy w ocenie skarżącej, z uwagi na ustawowe kompetencje i uprawnienia SKO bardziej uzasadnione byłoby zliczenie tejże sprawy do skarg na "akty nadzoru", o których stanowi przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. i § 2 ust. 1 rozporządzenia RM, traktując w.w. pojęcie bardzo szeroko, tj. jako nadzór instancyjny organu wyższego stopnia. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne podniesiono, że istnieje potrzeba wykładni art. 3 P.p.s.a. w zakresie ich odniesienia do aktu wykonawczego wprowadzonego z mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 233 P.p.s.a. Powołane przepisy, zdaniem skarżącej, powodują poważne wątpliwości interpretacyjne i rozbieżności w praktyce sadów administracyjnych, w tym poprzez możliwości pobierania wpisów stosunkowych i stałych w zbliżonych kategoriach spraw, trudności w prawidłowym zakwalifikowaniu spraw do kategorii wymienionych w § 2 rozporządzenia RM oraz trudności z właściwym opisaniem sprawy. Dodano, że nieuiszczenie wpisu stałego lub opłacenie go w wysokości niższej niż należna przez adwokata lub radcę prawnego obliguje sąd do odrzucenia skargi bez wezwania do uiszczenia opłaty (art. 221 P.p.s.a.), co w poważnym stopniu pogarsza sytuację procesową stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników, pozbawiając stronę prawa do sądu. Zwrócono również uwagę na nierówność traktowania stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników i działających samodzielnie. Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący przyznał, że Sąd prawidłowo powołał art. 219 § 1 i art. 221 P.p.s.a., lecz bezzasadnie zarzucił wniesienie wpisu od skargi w nienależytej wysokości na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia RM. Analiza przepisów art. 3 i art. 233 P.p.s.a. prowadzi, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, do wniosku, że określone w art. 3 P.p.s.a. kategorie działalności administracji publicznej zostały przeniesione niemal bez zmian (za wyjątkiem art. 3 § 2 pkt 1 dotyczącego decyzji administracyjnych) do § 2 ust. 1 rozporządzenia RM. Dodano, że skoro § 2 ust. 1 pkt od 1 do 7 rozporządzenia RM określa "wpis bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności", pokrywając się z art. 3 § 2 pkt 2 do 8 wyczerpującym zakres spraw należących do właściwości sądów administracyjnych, to przepisy dotyczące wpisu stałego znajdują się przede wszystkim w § 2 ust. 1 rozporządzenia RM. Pozostałe przepisy dotyczące wpisów stałych, tj. § 2 ust. od 2 do 6 rozporządzenia RM powinny mieścić się w kategoriach spraw określonych w § 2 ust. od 1 do 7 rozporządzenia RM. Natomiast pominięte § 2 ust. 1 rozporządzenia RM "decyzje administracyjne" nie wnoszą, w ocenie skarżącej, nic do "rozszyfrowania metodologii przyjętego w rozporządzeniu podziału, ponieważ pojęcie decyzji administracyjnej jest wieloznaczne". Odnosząc się do drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że powołane tam przepisy oraz specyfika decyzji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej, świadczą, zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, o niewłaściwym zakwalifikowaniu przez WSA w Gliwicach decyzji SKO w C. do kategorii decyzji z zakresu "zobowiązań podatkowych" (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia RM), gdyż bardziej uzasadnione byłoby zakwalifikowanie jej do aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Zdaniem skarżącej, za powyżej opisanym stanowiskiem świadczyć mają następujące przesłanki: (a) "zobowiązania podatkowe" nie są kategorią spraw występujących samoistnie w art. 3 P.p.s.a., (b) SKO w rozumieniu przepisów O.p. jest organem podatkowym, ale tylko jako organ odwoławczy (art. 13 § 1 pkt 13), zaliczony także do organów podatkowych wyższego stopnia (art. 13 § 3), (c) SKO w myśl art. 5 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; dalej: K.p.a. jest organem jednostek samorządu terytorialnego, (d) w sytuacji gdy rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu podatkowego I instancji, decyzja SKO w sprawach zobowiązań podatkowych ograniczona została wyłącznie do uchylenia decyzji organu I instancji (art. 233 § 3 O.p.), bądź na utrzymaniu jej w mocy, (e) przedmiotu zaskarżonej decyzji nie stanowiła ulga w spłacie zobowiązania podatkowego, lecz dokonanie oceny poprawności postępowania i dokonanej przez organ podatkowy I instancji oceny przesłanek z art. 67a O.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd I instancji odrzucił skargę w oparciu o art. 221 P.p.s.a., bowiem w rozpoznawanej sprawie winien zostać uiszczony wpis stały w wysokości określonej w oparciu o przepisy § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia RM. Należy zaznaczyć, że skarżąca nie kwestionowała, iż w rozpoznawanej sprawie winien być uiszczony wpis stały, ale wysokość tegoż wpisu, którą należało uiścić, według skarżącej, opierając się o przepisy rozporządzenia RM, dotyczące skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, tj. § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM. Należy zauważyć, że przedmiot rozpoznawanej sprawy stanowi "umorzenie zaległości podatkowej". Tymczasem § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia RM wyznacza wysokość wpisu stałego nie w sprawach "zobowiązań podatkowych", które to pojęcie zdefiniowane zostało w art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.), lecz w sprawach "z zakresu zobowiązań podatkowych". Użyte w nim sformułowanie "z zakresu" powoduje rozszerzenie kręgu przypadków, do których przepis znajdzie zastosowanie. Określenie, o którym mowa dotyczy sporów sądowoadministracyjnych, które pozostają w związku z zobowiązaniami podatkowymi (por. postanowienia NSA: z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. FZ 568/04 oraz z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 9/08). Tym samym więc, wbrew twierdzeniom skarżącej, należy przyjąć, że wysokość wpisu w rozpatrywanej sprawie została określona w sposób prawidłowy w oparciu o przepis § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia RM. Dodać należy, że wskazywany przez Spółkę przepis dotyczący skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, tj. § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM, jako podstawa określenia wpisu w ogóle nie może znaleźć zastosowania w sprawie. Przede wszystkim nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiot rozpatrywanej sprawy stanowi decyzja SKO w C. Tymczasem akty nadzoru, o których stanowi również art. 3 § 2 pkt 7 P.p.s.a., to wszelkiego rodzaju akty organów, którym prawo przyznało kompetencję do stosowania wobec organów jednostek samorządu terytorialnego jakiegokolwiek środka nadzoru. W szczególności do aktów nadzoru należy zaliczyć rozstrzygnięcia organu nadzorczego - art. 98 ust. 1 ustawy 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej: u.s.g.), art. 85 ust. 1 ustawy 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.; dalej: u.s.p.), art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.; dalej: u.s.w.). Tego rodzaju rozstrzygnięcia stanowią rodzaj indywidualnego aktu administracyjnego, są bowiem władczym i jednostronnym rozstrzygnięciem sprawy indywidualnej (przedmiotem rozstrzygnięcia jest kwestia sprzeczności z prawem konkretnej uchwały organu samorządu terytorialnego), podejmowanym przez wskazany organ administracyjny (wojewodę, Prezesa Rady Ministrów) na podstawie przepisów ustawowych. Różnią się one od decyzji administracyjnych występowaniem pewnej zależności organizacyjnej między wydającym dany akt a jego adresatem, mającej postać określonych uprawnień nadzorczych (por.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 3, Warszawa 2006, s. 39). Za niezasadne należy w związku z powyższym uznać również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów u.s.k.o., które w ogóle nie miały zastosowania w sprawie. 5. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a.