II FSK 1803/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędziowie: NSA Edyta Anyżewska (sprawozdawca), WSA del. Ludmiła Jajkiewicz, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Bk 157/07 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 8 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Bk 157/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 8 lutego 2007 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. W motywach orzeczenia Sąd wojewódzki wyjaśnił, że sporną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wymiarową Prezydenta Miasta S. – wydaną w stosunku do skarżącego oraz Z. K. W. – o tożsamym przedmiocie, stosownie do art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.), dalej O.p. Jak wynikało z orzeczenia organu wyższego stopnia, skarżący oraz pani W. byli współwłaścicielami nieruchomości gruntowej położonej w S., przy o powierzchni 0,0542 ha, oznaczonej symbolem B. Ciążył zatem na nich (solidarnie) obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, dotyczący wspomnianego gruntu. Zobowiązanie podatkowe zostało przy tym prawidłowo ustalone przy zastosowaniu stawek ustanowionych w stosownej uchwale Rady Miejskiej w S. W skardze do Sądu pierwszej instancji strona domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz uznania "za niezgodne z prawem utrzymywanie zarządu nad rozpatrywanym mieniem przez Urząd Miasta i niezwłoczne przekazanie go prawnemu właścicielowi". Uzasadniając skargę podatnik podkreślał w szczególności, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje bezprawnie w zarządzie władz (Urzędu) Miasta S. (opisując przy tym przyczyny tego stanu rzeczy). W związku z tym to władze Miasta powinny ponosić ciężar podatku, tym bardziej że z nakazu Wojewody S. wszelkie koszta związane ze sprawowaniem zarządu nad przedmiotowym mieniem obciążać powinny Urząd Miasta. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, zwracając uwagę na okoliczność, iż większość zarzutów skargi dotyczy przejęcia przez Urząd Miasta budynku mieszkalnego, będącego własnością rodziców skarżącego, co nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w sprawie. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że podstawą opodatkowania jest tytuł własności nieruchomości, a nie fakt ponoszenia nakładów na tę nieruchomość. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przedmiotem jego kognicji jest decyzja wymiarowa w podatku od nieruchomości, a nie decyzja dotycząca przejęcia w zarząd budynków położonych w S. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej P.p.s.a.), co oznacza, że przedmiotem rozpoznania nie mógł uczynić innej sprawy administracyjnej. Zakres rozstrzygnięcia w omawianej sprawie wyznacza więc jedynie zakres rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., dotyczącego podatku od nieruchomości określonego skarżącemu, jako współwłaścicielowi działki nr [...], o pow. całkowitej 542 m2. Tym samym rację ma według Sądu Kolegium, iż okoliczności dotyczące zdarzeń związanych z nieprawnym, zdaniem skarżącego, wykorzystywaniem przez ówczesne władze Miasta budynków, które znajdowały się na gruncie, od którego dokonano wymiaru podatku, nie mają wpływu na prawidłowość ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości od gruntu. Na podstawie art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1974 r., Nr 14, poz.84), terenowe organy administracji państwowej mogły postanowić o objęciu zarządem budynków mieszkalnych m.in. w sytuacji, gdy zarząd nie był przez właściciela w ogóle sprawowany. Z powyższego wynika, że w 1977 r. w zarząd przejęto jedynie budynki, bez gruntów. Przedmiotem kontroli jest natomiast wymiar podatku od nieruchomości od gruntów mieszkalnych, a nie podatek od budynków. Kwestia niesporną jest według Sądu, że skarżący wraz z siostrą do 30 października 2006 r. byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w S., którą nabyli w spadku po rodzicach. W myśl art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.), dalej p.o.l., obowiązek podatkowy od tej nieruchomości ciążył solidarnie na współwłaścicielach, stąd decyzja w sprawie podatku od nieruchomości została skierowana do skarżącego i jego siostry, a podstawę opodatkowania stanowiła cała powierzchnia gruntu, t.j. 542 m2, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy. Stwierdzając w konsekwencji, że w przyjętym stanie faktycznym organy podatkowe właściwie zastosowały przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Sąd wojewódzki oddalił skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej od omówionego wyżej orzeczenia skarżący wskazał na naruszenie przez Sąd prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 p.o.l. (Dz.U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 ze zm.), podczas gdy w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 2 ust. 3 pkt 3 p.o.l., gdyż przedmiotowa nieruchomość nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (Prezydentowi Miasta S.), a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od tegoż organu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w zaskarżonym wyroku pominięto tę kwestię, iż przedmiotowa nieruchomość została zajęta na potrzeby organów jednostek samorządu terytorialnego i z tego względu nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Obowiązuje bowiem nadal decyzja Prezydenta Miasta S. (z 1977 r.), przejmująca w zarząd tę nieruchomość. Na mocy tej decyzji przejęto w zarząd nie tylko zabudowania (jak stwierdził Sąd), ale również grunt. W tym stanie rzeczy powinny mieć zastosowanie te przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w których określa się wyłączenia od opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a zwłaszcza art. 2 ust. 3 pkt 3 p.o.l. Decyzje organów naruszają zatem prawo materialne poprzez błędne zastosowanie art. 3 ust. 4 p.o.l. W piśmie z dnia 28 maja 2008 r. skarżący ponownie wskazał na przyczyny bezprawnego, jego zdaniem, przejęcia zarządu nad nieruchomością położoną w S. i wyjaśnił, że sporne mienie nadal znajduje się w zarządzie władz Miasta (przedstawiając na potwierdzenie tej okoliczności szereg dokumentów). Na rozprawie w NSA skarżący popierał skargę kasacyjną i wnosił o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według załączonego spisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 (zdanie pierwsze) P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę tylko nieważność postępowania, w przypadkach wymienionych w § 2 w/w artykułu (w niniejszej sprawie nie występującą). Oznacza to, że Sąd ten – co do zasady – bierze pod uwagę tylko kwestie objęte zarzutami i wnioskami środka odwoławczego, których nie może przy tym w żaden sposób poprawiać, czy uzupełniać (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FSK 13/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 15). Zarzuty przedmiotowej skargi kasacyjnej nie są zasadne z dwóch względów. Po pierwsze, w skardze kasacyjnej powołano przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (art. 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, art. 3 ust. 4) w brzmieniu nie obowiązującym w okresie podatkowym będącym przedmiotem orzekania w sprawie. Niniejsza sprawa dotyczy podatku od nieruchomości za 2002 r. Tymczasem zarówno z osnowy, jak i z uzasadnienia środka odwoławczego wynika, że strona powołuje przepisy wspomnianej wyżej ustawy w ich brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. Świadczy o tym nie tylko powołanie się na Dziennik Ustaw, w którym opublikowano jednolity tekst ustawy w 2006 r., ale przede wszystkim okoliczność, że skarżący jednoznacznie nawiązuje do treści przepisów obowiązujących począwszy od dnia 1 stycznia 2003 r. W 2002 r., art. 2 ust. 3 p.o.l. nie zawierał punktów (a więc i pkt 3), art. 3 ust. 4 tej ustawy zawierał definicję legalną budynku (dopiero od 1 stycznia 2003 r. mowa jest w nim o solidarnym obowiązku podatkowym współwłaścicieli nieruchomości), zaś art. 2 ust. 1 p.o.l. określał podmiotowy (a nie przedmiotowy, do czego odwołuje się strona) zakres podatku od nieruchomości. W skardze kasacyjnej mowa jest o przejęciu w zarząd przedmiotowej nieruchomości przez władze Miasta (i pozostawaniu w tymże zarządzie), co powoduje jej niepodleganie podatkowi od nieruchomości, na mocy art. 2 ust. 3 pkt 3 p.o.l. Tymczasem przepis o takiej redakcji został wprowadzony do ustawy z dniem 1 stycznia 2003 r., a prawodawca stwierdził w nim, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają również nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby organów jednostek samorządu terytorialnego, w tym urzędów gmin, starostw powiatowych i urzędów marszałkowskich. Zgodnie z zasadą tempus regit actum stan faktyczny sprawy determinuje jej stan prawny. Innymi słowy należy stosować przepisy obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia podlegającego ich zakresowi (hipotezie). Skoro więc niniejsza sprawa dotyczy podatku od nieruchomości za 2002 r., to zastosowanie w niej znajdują przepisy ustawy podatkowej obowiązujące w tym czasie. Tym samym powołanie przepisów tej ustawy w ich brzmieniu z późniejszego okresu powoduje, że powołane zarzuty są nieadekwatne do stanu prawnego sprawy i już tylko z tego powodu nie mogą zostać uwzględnione. Po drugie, przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych są przepisami prawa materialnego. Stąd też nie sposób powołując się na zarzut ich niewłaściwego zastosowania podważać okoliczności faktyczne przyjęte w zaskarżonym wyroku. To zaś czyni strona wskazując, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż w zarządzie władz miejskich pozostawały tylko zabudowania (objęte tym zarządem zostały również przedmiotowe, opodatkowane grunty). Do tej kwestii odnoszą się również dodatkowe wyjaśnienia skarżącego. W orzecznictwie NSA, ugruntowany jest pogląd, iż nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył wojewódzki sąd administracyjny w procesie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Dopiero zatem po podważeniu przyjętej w zaskarżonym orzeczeniu podstawy faktycznej, przy pomocy stosownych zarzutów procesowych, można rozważać niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04, ONSAiWSA 2005 nr 4, poz. 67). Na konieczność poprawnego formułowania podstaw zaskarżenia w powyższym zakresie Sąd kasacyjny zwracał uwagę już niejednokrotnie, znane są również publikacje wspomnianą kwestię omawiające (por. poza w/w orzeczeniem przykładowo wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt FSK 80/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 12; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68; zob. też A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r.; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006). Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Wniosek skarżącego w sprawie zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania nie mógł być uwzględniony, bowiem zwrot poniesionych kosztów – w ujęciu art. 203 pkt 1 P.p.s.a. należy się stronie tylko w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej.