I OSK 934/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia WSA del. Jolanta Rudnicka Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 146/09 w sprawie ze skargi P. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) listopada 2008 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości od P. N. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie Wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 146/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) listopada 2008 r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż P. N. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nr (...) z dnia (...) listopada 2008 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr (...) z dnia (...) grudnia 2007 r. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent m.st. Warszawy decyzją nr (...) z dnia (...) grudnia 2007 r. cofnął P. N. uprawnienia wg kat. B prawa jazdy do czasu uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja ta została doręczona stronie w dniu 27 grudnia 2007 r. Decyzję odebrała A. N. matka P. N. , potwierdzając obiór własnoręcznym podpisem. Data doręczenia została natomiast umieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru za pomocą datownika. Pismem z datą 16 stycznia 2008 r., nadanym w polskiej placówce pocztowej w dniu 15 stycznia 2008 r., P. N. wniósł odwołanie od ww. decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z dnia 20 listopada 2008 r. na zasadzie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 17 grudnia 2007 r. została prawidłowo doręczona stronie w dniu 27 grudnia 2007 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. decyzji dorosły domownik strony potwierdził własnoręcznym podpisem doręczenie przesyłki zawierającej decyzję w dniu 27 grudnia 2006 r., na którym też wyraźny jest datownik "Warszawa 12" z taką samą datą. Należy zatem uznać, że w tym dniu decyzja została doręczona, zgodnie z przepisem art. 43 k.p.a. W tej sytuacji ostatnim dniem do wniesienia odwołania był dzień 10 stycznia 2008 r. Tymczasem odwołanie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 15 stycznia 2008 r. (wtorek), a zatem już po upływie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na to postanowienie skierowanej do Sądu pierwszej instancji P. N. zarzucił organowi naruszenie art. 46 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 27 grudnia 2007 r. pomimo braku daty doręczenia na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wpisanym przez osobę odbierającą. W przedmiotowej sprawie za datę odbioru decyzji wskazano datę wbitą datownikiem obok podpisu A. N. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Daty tej nie umieściła na zwrotnym potwierdzeniu odbioru odbierająca, gdyż nie posiada w swoim miejscu zamieszkania datownika, którym mogłaby się posłużyć. Jednocześnie zgodnie z art. 46 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy odbierający nie stwierdził daty odbioru przesyłki, doręczający sam stwierdza datę doręczenia. Jak wynika z tego przepisu, stwierdzenie takie nie może sprowadzać się tylko i wyłącznie do określenia daty doręczenia, lecz co najmniej winno zawierać także podpis osoby dokonującej takiego stwierdzenia. Według skarżącego decyzja została doręczona jego matce w dniu 8 stycznia 2008 r., bowiem niezwłocznie po otrzymaniu decyzji poinformowała go o tym fakcie. Skarżący podniósł ponadto, iż przyjęcie daty 27 grudnia 2007 r. jako daty odbiory przesyłki poleconej zawierającej decyzję z dnia 17 grudnia 2007 r. przeczy zasadom doświadczenia życiowego. Przesyłka ta nadana została bowiem w dniu 19 grudnia 2007 r., a więc w okresie świątecznym, w którym powstają wielodniowe opóźnienia w dostarczaniu poczty, zaś jej doręczenie miałoby nastąpić zaraz po świętach, tj. 27 grudnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż organ, aby stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, musi udowodnić datę doręczenia stronie aktu administracyjnego, od którego wnoszony jest ten środek oraz datę jego wniesienia. W rozpoznanej sprawie organ na podstawie pieczęci na kopercie ustalił, że skarżący odwołanie wniósł w dniu 15 stycznia 2008 r., natomiast decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 468/2007 z dnia 17 grudnia 2007 r., od której wniósł odwołanie, otrzymał w dniu 27 grudnia 2007 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej podpisane przez jego matkę. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż z treści art. 43 oraz 46 §1 k.p.a. wynika, że odbierający przesyłkę własnym podpisem obowiązany jest potwierdzić fakt doręczenia mu przesyłki oraz wskazać własnoręcznie datę doręczenia. Potwierdzenie odbioru ma bowiem na celu potwierdzenie odbioru przesyłki w określonej dacie. Datę odbioru przesyłki na pokwitowaniu winien więc umieścić odbierający przesyłkę, gdyż tylko wówczas pokwitowanie to będzie spełniało funkcję dowodu potwierdzającego fakt doręczenia przesyłki adresatowi w określonej dacie. Potwierdzeniem tego jest treść przepisu § 2 art. 46 k.p.a., który wyraźnie określa w jakich wypadkach "doręczający sam stwierdza datę doręczenia". W innych wypadkach a contrario datę doręczenia wskazuje więc sam odbierający. Umieszczenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru daty doręczenia przy użyciu datownika lub też wpisanie tej daty przez inną osobę niż odbierający (poza przypadkiem kiedy odbierający uchla się lub nie może potwierdzić odbioru przesyłki) nie spełnia więc wymogów art. 46 § 1 k.p.a. W rozpoznanej sprawie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 17 grudnia 2007 r., od której skarżący, zdaniem organu, wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, data odbioru nie została wskazana własnoręcznie przez odbierającą przesyłkę A. N. (matkę skarżącego), lecz została naniesiona za pomocą datownika. Na potwierdzeniu odbioru brak jednocześnie jakiejkolwiek adnotacji doręczającego na okoliczność takiego sposobu wskazania daty doręczenia. Potwierdzenie doręczenia stronie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 17 grudnia 2007 r. jako niespełniające wymogów art. 46 § 1 k.p.a., nie mogło więc, w ocenie Sądu pierwszej instancji stanowić dla organu odwoławczego wystarczającego dowodu potwierdzającego fakt doręczenia zaskarżonej decyzji w dniu 27 grudnia 2007 r. Datę doręczenia decyzji organ powinien w tej sytuacji ustalić także innymi środkami dowodowymi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewystarczające wyjaśnienie przez skład orzekający podstawy prawnej rozstrzygnięcia, 2) art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej organ podniósł, iż art. 46 §1 k.p.a. nie określa w żaden sposób formy naniesienia daty (własnoręcznie, datownikiem, maszynowo itp.), można więc uznać, iż sposób naniesienia daty pozostawiono uznaniu odbiorcy przesyłki. Jeżeli odbiorca pisma nie zakwestionował faktu naniesienia tej daty (osobiście lub przez doręczyciela) datownikiem, to przytoczony przepis nie może stanowić jednoznacznej podstawy do uznania takiego naniesienia daty za sprzeczne z prawem czy w inny sposób niewłaściwe lub niewiarygodne. Przepis § 2 tego artykułu, na który powołuje się w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji, dotyczy w przekonaniu Kolegium jedynie tego, że jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza (tj. potwierdza, poświadcza podpisem jako właściwą) datę doręczenia, bez względu na sposób jej naniesienia. Przyjęcie innego rozumienia tego przepisu prowadziłoby w ocenie organu do absurdu, polegającego na rygorystycznym badaniu, czy data naniesiona ręcznie na potwierdzeniu doręczenia jest naniesiona własnoręcznie przez odbiorcę pisma, lub na uznaniu za nieprawidłowe nabicia daty datownikiem w przypadku, o którym mowa w przepisie art. 46 § 2 k.p.a. Skarżący organ podniósł ponadto, iż Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 17 grudnia 2007 r. oprócz potwierdzenia przez dorosłego domownika strony własnoręcznym podpisem faktu doręczenia tej przesyłki w dniu 27 grudnia 2006 r., znajduje się również wyraźny datownik placówki oddawczej "Warszawa 12" z takąż datą. A zatem w tym właśnie dniu, 27 grudnia 2007 r. zwrotne potwierdzenie odbioru tej przesyłki zostało odesłane do pocztowej placówki nadawczej (Warszawa 25). W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodzi zatem jakiekolwiek podejrzenie, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie (lub jej dorosłemu domownikowi) w dacie późniejszej niż wskazana przy podpisie osoby odbierającej przesyłkę, datę tę bowiem potwierdza czytelny datownik "Warszawa 12" z datą 27 grudnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 k.p.a. uznać należy za usprawiedliwione. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno wskazywać podstawę prawną rozstrzygnięcia i zawierać jej wyjaśnienie. Zdaniem Sądu I instancji orzeczeniem organu naruszony został przepis art. 46 § 1 k.p.a. Sąd ten nie uzasadnił jednak swojego stanowiska w sposób przekonywujący. Jak trafnie wskazano w skardze kasacyjnej art. 46 § 1 k.p.a. nie wymaga aby odbierający pismo własnoręcznie nanosił na zwrotne poświadczenie odbioru pisma datę tego odbioru. Data doręczenia musi być natomiast wskazana aby odbierający pismo mógł również ją potwierdzić własnoręcznym podpisem. W omawianej sprawie o dacie doręczenia pisma świadczy również data zwrotu poświadczenia odbioru pisma do urzędu pocztowego, tożsama z data doręczenia. Sąd Wojewódzki pominął tę okoliczność i nie ustosunkował się do niej w uzasadnieniu wyroku. Wszystko to wskazuje na bezpodstawne zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., co czyni zasadnym zarzut naruszenia tego przepisu zawarty w skardze kasacyjnej. Trafny również jest zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd mógł przeprowadzić dowód w postaci rejestru dziennego doręczonych przesyłek na co wskazywano w odpowiedzi na skargę. Przeprowadzenie tego dowodu, wobec istniejących wątpliwości co do daty doręczenia pisma, będzie konieczne przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Mając wszystko to na uwadze na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.